1/51
Zestaw fiszek egzaminacyjnych obejmujący najważniejsze pojęcia, orzecznictwo TSUE, terminy i sankcje z zakresu prawa cyfrowego UE: Podstaw prawa UE, RODO, AI Act, DSA oraz NIS2.
Czym różni się rozporządzenie od dyrektywy pod względem mocy wiążącej i sposobu stosowania (art. 288 TFUE)?
Rozporządzenie ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich bez konieczności transpozycji. Dyrektywa wiąże każde państwo członkowskie co do zamierzonego celu, pozostawiając organom krajowym swobodę wyboru formy i środków (wymaga transpozycji w wyznaczonym terminie).
Na czym polega zasada bezpośredniego skutku prawa UE ustalona w wyroku Van Gend en Loos (26/62)?
Przepis prawa UE, który jest jasny, precyzyjny i bezwarunkowy, przyznaje jednostkom uprawnienia, na które mogą one powoływać się bezpośrednio przed sądami krajowymi. Traktaty i rozporządzenia wywołują skutek wertykalny i horyzontalny, natomiast dyrektywy po upływie terminu transpozycji wywołują jedynie skutek wertykalny (wyrok Marshall 152/84).
Jak działa zasada pierwszeństwa prawa UE w relacji do prawa polskiego?
W razie kolizji norma prawa unijnego ma pierwszeństwo stosowania przed normą krajową (sprawy Costa v ENEL 6/64 i Simmenthal 106/77). Sąd krajowy ma obowiązek z urzędu odmówić zastosowania sprzecznego przepisu krajowego. W Polsce zasadę tę potwierdza art. 91 ust. 3 Konstytucji RP.
Czym różnią się zasady przyznania, pomocniczości i proporcjonalności (art. 5 TUE)?
Zasada przyznania oznacza, że UE działa wyłącznie w granicach kompetencji przyznanych w Traktatach; zasada pomocniczości oznacza, że w obszarach niewyłącznych UE podejmuje działania tylko wtedy, gdy cele nie mogą być wystarczająco osiągnięte przez państwa, a lepiej na poziomie UE; zasada proporcjonalności nakazuje, by zakres i forma działań UE nie przekraczały tego, co konieczne do osiągnięcia celów.
Jakie znaczenie dla unijnego prawa cyfrowego ma wyrok w sprawie C-376/98 (Niemcy v PE i Rada – reklama tytoniu)?
TSUE orzekł, że art. 114 TFUE (d. art. 100a TWE) nie daje ogólnej kompetencji do regulowania rynku wewnętrznego. Akt oparty na tym artykule musi rzeczywiście przyczyniać się do usuwania przeszkód w swobodach rynku lub znacznych zakłóceń konkurencji, a samo abstrakcyjne ryzyko rozbieżności przepisów nie wystarcza.
Co orzekł TSUE w wyroku C-217/04 (ENISA) odnośnie tworzenia organów UE na podstawie art. 114 TFUE?
TSUE potwierdził, że prawodawca UE może na podstawie art. 114 TFUE (d. art. 95 TWE) powołać organ lub agencję UE, o ile jej zadania są ściśle związane z przedmiotem aktów zbliżających przepisy krajowe i przyczyniają się do ich jednolitego wdrażania.
Jaki wniosek wynika z zestawienia wyroków C-301/06 oraz C-293/12 i C-594/12 (Digital Rights Ireland) dotyczących retencji danych?
Prawidłowa podstawa kompetencyjna (art. 95 TWE / 114 TFUE uznany w C-301/06) nie przesądza o ważności aktu. W wyroku Digital Rights Ireland TSUE stwierdził nieważność dyrektywy 2006/24/WE z powodu naruszenia art. 7 i 8 KPP, wskazując, że ogólna i niezróżnicowana retencja danych stanowi nieproporcjonalną ingerencję w prawa podstawowe.
Jaka reguła obowiązuje w zakresie wymogów lokalizacji danych nieosobowych na gruncie rozporządzenia (UE) 2018/1807?
Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia 2018/1807 wymogi lokalizacji danych nieosobowych są zakazane na terytorium Unii, chyba że są uzasadnione względami bezpieczeństwa publicznego z poszanowaniem zasady proporcjonalności.
Jaka reguła kolizyjna ma zastosowanie do tzw. zbiorów danych mieszanych zgodnie z rozporządzeniem 2018/1807?
Zgodnie z art. 2 ust. 2 rozporządzenia 2018/1807 w przypadku zbioru danych osobowych i nieosobowych rozporządzenie to stosuje się do części nieosobowej, ale jeśli dane te są nierozerwalnie powiązane, nie narusza ono stosowania RODO – w praktyce do całego zbioru stosuje się wymogi RODO.
Co orzekł TSUE w sprawie C-413/23 P (EIOD v SRB) w odniesieniu do pojęcia danych spseudonimizowanych?
Dane spseudonimizowane nie są automatycznie danymi osobowymi dla każdego odbiorcy – ocena zależy od tego, czy dany odbiorca dysponuje racjonalnie prawdopodobnymi środkami pozwalającymi na identyfikację osoby. Obowiązek informacyjny administratora ocenia się jednak w chwili zbierania danych.
Jakie były główne rozstrzygnięcia TSUE w wyroku Schrems II (C-311/18)?
TSUE stwierdził nieważność decyzji Privacy Shield (2016/1250) z powodu braku proporcjonalności amerykańskich programów inwigilacyjnych oraz braku skutecznego środka prawnego dla osób z UE. Jednocześnie utrzymał ważność standardowych klauzul umownych, nakładając na eksportera danych obowiązek oceny poziomu ochrony w państwie trzecim (tzw. transfer impact assessment).
Jaka jest podstawa prawna RODO w prawie pierwotnym oraz data rozpoczęcia jego stosowania?
Podstawą prawną RODO (rozporządzenie (UE) 2016/679) jest art. 16 TFUE. Rozporządzenie jest stosowane od dnia 25 maja 2018 r. po dwuletnim okresie przejściowym.
Wymień siedem podstawowych zasad przetwarzania danych z art. 5 RODO.
Z jakich trzech kumulatywnych przesłanek składa się test prawnie uzasadnionego interesu (art. 6 ust. 1 lit. f RODO)?
Co orzekł TSUE w wyroku Planet49 (C-673/17) w sprawie zgody na pliki cookies?
Zgoda wyrażona za pomocą domyślnie zaznaczonego pola wyboru (pre-ticked checkbox) jest nieważna na gruncie dyrektywy ePrivacy oraz RODO. Zgoda wymaga aktywnego, jednoznacznego działania użytkownika, niezależnie od tego, czy instalowane pliki cookies zawierają dane osobowe.
Jaki jest zakres odpowiedzialności operatora strony internetowej według wyroku C-40/17 (Fashion ID)?
Podmiot osadzający na stronie kod strony trzeciej (np. wtyczkę „Lubię to!” Facebooka) jest współadministratorem wyłącznie w zakresie etapów, o których celach i sposobach faktycznie współdecyduje – tj. zbierania i przekazywania danych. Nie odpowiada za późniejsze fazy przetwarzania danych przez podmiot trzeci.
Jak TSUE zinterpretował scoring kredytowy w sprawie C-634/21 (SCHUFA Holding)?
Ustalenie wartości punktowej (scoringu) przez wywiadownię gospodarczą stanowi decyzję opartą wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu w rozumieniu art. 22 ust. 1 RODO, jeżeli podmiot trzeci (np. bank) w decydującym stopniu opiera na tym wyniku swoją decyzję o zawarciu lub odmowie zawarcia umowy.
Czego wymaga prawo dostępu do informacji o logice decyzji algorytmicznej zgodnie z wyrokiem C-203/22 (Dun & Bradstreet)?
Zgodnie z art. 15 ust. 1 lit. h RODO administrator musi wyjaśnić osobie procedurę oraz zasady faktycznie zastosowane do jej danych w sposób zrozumiały dla człowieka. Samo udostępnienie kodu algorytmu nie wystarcza, a tajemnica przedsiębiorstwa nie może automatycznie wyłączać dostępu do tych informacji.
W jakim terminie i w jakich okolicznościach administrator musi zgłosić naruszenie ochrony danych organowi nadzorczemu (art. 33 RODO)?
Zgłoszenia dokonuje się bez zbędnej zwłoki, w miarę możliwości nie później niż w terminie 72 godzin od stwierdzenia naruszenia, chyba że jest mało prawdopodobne, by naruszenie skutkowało ryzykiem naruszenia praw lub wolności osób fizycznych. W Polsce organem właściwym jest Prezes UODO.
Jakie są maksymalne pułapy administracyjnych kar pieniężnych w art. 83 ust. 4 i art. 83 ust. 5 RODO?
Niższy próg (art. 83 ust. 4 – m.in. naruszenie obowiązków administratora, privacy by design, IOD, DPIA): do 10 mln EUR lub 2% całkowitego rocznego światowego obrotu. Wyższy próg (art. 83 ust. 5 – m.in. zasady przetwarzania, podstawy prawne, prawa osób, transfery): do 20 mln EUR lub 4% obrotu (zastosowanie ma kwota wyższa).
Od jakiego wieku dziecko w Polsce może samodzielnie wyrazić zgodę na przetwarzanie danych w usługach społeczeństwa informacyjnego (art. 8 RODO)?
Od ukończenia 16 lat. RODO umożliwia państwom członkowskim obniżenie tego progu do minimalnie 13 lat, jednak Polska w ustawie o ochronie danych osobowych z tej możliwości nie skorzystała.
Na czym polega różnica między privacy by design a privacy by default (art. 25 RODO)?
Privacy by design (ochrona w fazie projektowania) nakazuje wdrożenie środków technicznych i organizacyjnych realizujących zasady ochrony danych już na etapie planowania i projektowania systemu. Privacy by default (domyślna ochrona danych) wymaga, aby domyślnie przetwarzane były tylko te dane, które są niezbędne do osiągnięcia konkretnego celu.
Jak zdefiniowany jest system AI w art. 3 pkt 1 AI Act oraz jaki element stanowi kluczowe kryterium odróżniające?
System AI to system maszynowy zaprojektowany do działania z różnym poziomem autonomii po wdrożeniu, mogący wykazywać adaptacyjność, który na potrzeby celów wyraźnych lub dorozumianych wnioskuje, jak generować wyniki (predykcje, treści, zalecenia, decyzje) wpływające na środowisko fizyczne lub wirtualne. Kluczowym kryterium odróżniającym AI od zwykłego oprogramowania jest „zdolność wnioskowania”.
W jakich sytuacjach dystrybutor, importer lub podmiot stosujący staje się dostawcą systemu AI wysokiego ryzyka (art. 25 AI Act)?
Gdy: 1. Umieści na systemie AI wysokiego ryzyka swoją nazwę lub znak towarowy; 2. Wprowadzi istotną modyfikację w systemie AI wysokiego ryzyka; 3. Zmieni przeznaczenie systemu AI (w tym systemu niebędącego systemem wysokiego ryzyka) w taki sposób, że staje się on systemem wysokiego ryzyka.
Jakie praktyki wykorzystania AI są zakazane w art. 5 ust. 1 lit. a–d AI Act od 2 lutego 2025 r.?
W jakich trzech sytuacjach dopuszczalna jest zdalna identyfikacja biometryczna w czasie rzeczywistym w przestrzeni publicznej przez organy ścigania (art. 5 ust. 1 lit. h AI Act)?
Jakie dwa nowe zakazy w art. 5 AI Act wprowadziło rozporządzenie (UE) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI)?
Wprowadziło stosowane od grudnia 2026 r. zakazy: 1. Wprowadzania do obrotu systemów AI generujących lub manipulujących realistycznymi obrazami intymnymi osób bez ich wyraźnej zgody (tzw. aplikacje „nudify”); 2. Systemów generujących materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci (CSAM).
Jakie są dwie ścieżki klasyfikacji systemów AI jako wysokiego ryzyka (art. 6 AI Act)?
Ścieżka 1 (art. 6 ust. 1, załącznik I): system jest produktem lub elementem bezpieczeństwa produktu podlegającego unijnemu prawodawstwu harmonizacyjnemu i ocenie zgodności przez stronę trzecią. Ścieżka 2 (art. 6 ust. 2, załącznik III): system należy do jednego z 8 obszarów zastosowań o istotnym wpływie na prawa podstawowe.
Na czym polega wyjątek z art. 6 ust. 3 AI Act i kiedy nie można go zastosować?
System wymieniony w załączniku III nie jest uznawany za system wysokiego ryzyka, jeśli nie stwarza znaczącego ryzyka szkody i spełnia co najmniej jeden warunek (np. wąskie zadanie proceduralne, poprawa wyniku pracy człowieka). Wyjątek ten nigdy nie ma zastosowania, jeżeli system AI profiluje osoby fizyczne.
Na czym polega zasada „czterech oczu” przy nadzorze człowieka nad biometrią w AI Act (art. 14 ust. 5)?
W przypadku zdalnej identyfikacji biometrycznej żadne działanie ani decyzja nie mogą zapaść wyłącznie na podstawie wyniku systemu, dopóki co najmniej dwie osoby fizyczne o odpowiednich kompetencjach, przeszkoleniu i uprawnieniach nie zweryfikują i nie potwierdzą tej identyfikacji.
Kto ma obowiązek sporządzić ocenę skutków dla praw podstawowych (FRIA) na podstawie art. 27 AI Act?
Przed pierwszym użyciem systemu wysokiego ryzyka z załącznika III obowiązek ten spoczywa na: podmiotach prawa publicznego, podmiotach prywatnych świadczących usługi publiczne oraz podmiotach stosujących systemy do oceny zdolności kredytowej lub wyceny ryzyka w ubezpieczeniach na życie i zdrowotnych (wyłączona jest infrastruktura krytyczna).
Kiedy model GPAI uznaje się za model stwarzający domniemane ryzyko systemowe (art. 51 AI Act)?
Gdy łączna moc obliczeniowa wykorzystana do jego trenowania przekracza próg 1025FLOP (operacji zmiennoprzecinkowych) lub gdy Komisja wyznaczy go z urzędu z uwagi na równoważne zdolności dużego oddziaływania.
Jakie kary przewiduje AI Act za stosowanie praktyk zakazanych z art. 5 (art. 99 ust. 3)?
Maksymalna administracyjna kara pieniężna wynosi do 35 mln EUR lub do 7% całkowitego rocznego światowego obrotu przedsiębiorstwa z poprzedniego roku obrotowego (wyższa z tych kwot; dla MŚP i start-upów stosuje się kwotę niższą).
Jaki organ nadzorczy w Polsce ustanowiła ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji?
Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), która pełni funkcję krajowego organu nadzoru rynku i pojedynczego punktu kontaktowego ds. AI Act, a jej obsługę zapewnia Ministerstwo Cyfryzacji.
Kiedy dostawca hostingu korzysta z wyłączenia odpowiedzialności za treści zgodnie z art. 6 DSA?
Wtedy, gdy: (a) nie ma rzeczywistej wiedzy o nielegalnej działalności lub treści (a w odniesieniu do roszczeń odszkodowawczych – nie wie o faktach lub okolicznościach); albo (b) po uzyskaniu takiej wiedzy podejmuje niezwłocznie działania w celu usunięcia lub uniemożliwienia dostępu do nielegalnej treści.
Na czym polega klauzula „dobrego samarytanina” (art. 7 DSA) i zakaz ogólnego monitorowania (art. 8 DSA)?
Art. 7 DSA chroni pośredników, stanowiąc, że nie tracą oni wyłączenia odpowiedzialności tylko z tego powodu, że w dobrej wierze i z należytą starannością podejmują dobrowolne działania moderacyjne. Art. 8 DSA zakazuje nakładania na dostawców ogólnego obowiązku monitorowania przekazywanych lub przechowywanych informacji.
Co orzekł TSUE w wyroku C-324/09 (L’Oréal v eBay) odnośnie utraty neutralności przez platformę internetową?
Operator platformy traci prawo do wyłączenia odpowiedzialności za hosting, jeżeli odgrywa „aktywną rolę”, która daje mu wiedzę o przechowywanych danych lub kontrolę nad nimi (np. optymalizuje prezentację ofert, promuje je lub pomaga w sprzedaży).
Co orzekł TSUE w wyroku Glawischnig-Piesczek (C-18/18) w odniesieniu do nakazów usuwania treści?
Zakaz ogólnego monitorowania nie stoi na przeszkodzie nakazaniu platformie usunięcia treści identycznych z treścią uznaną wcześniej za bezprawną, jak również treści równoważnych, pod warunkiem że ich wyszukanie nie wymaga od dostawcy dokonywania niezależnej oceny (może być wykonane zautomatyzowanymi narzędziami).
Jaki jest próg odbiorców kwalifikujący usługę jako VLOP lub VLOSE na gruncie art. 33 DSA?
Próg wynosi średnio co najmniej 45 mln aktywnych odbiorców usługi miesięcznie w Unii Europejskiej (co odpowiada w przybliżeniu 10% ludności UE), a status ten nadawany jest formalną decyzją Komisji Europejskiej.
Jakie wymogi dotyczące ochrony małoletnich w zakresie reklamy wprowadza art. 28 ust. 2 DSA?
Dostawcom platform internetowych zabrania się prezentowania reklam opartych na profilowaniu przy użyciu danych osobowych odbiorcy usługi, jeżeli mają oni uzasadnioną pewność, że odbiorca ten jest małoletni.
Co orzekł Sąd UE w sprawie T-348/23 (Zalando v Komisja) dotyczącej wyznaczenia platformy hybrydowej jako VLOP?
Sąd oddalił skargę Zalando, potwierdzając, że program partnerski stanowi platformę internetową, a skoro platforma nie była w stanie technicznie rozdzielić użytkowników stykających się z ofertami partnerów od pozostałych, Komisja miała prawo uznać wszystkich aktywnych użytkowników (83 mln) za aktywnych odbiorców platformy.
Jakie maksymalne sankcje finansowe przewiduje DSA w art. 52 i art. 74?
Maksymalna kara pieniężna za naruszenie obowiązków wynikających z DSA wynosi do 6% rocznego światowego obrotu dostawcy usług pośrednich w poprzednim roku obrotowym, a okresowe kary pieniężne mogą wynosić do 5% średniego dziennego światowego obrotu lub dochodu (art. 76).
Za jakie trzy uchybienia Komisja Europejska ukarała platformę X kwotą 120 mln EUR w grudniu 2025 r.?
Kto został wyznaczony na Koordynatora ds. Usług Cyfrowych (DSC) w Polsce na podstawie ustawy z września 2026 r.?
Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (Prezes UKE). Innymi organami właściwymi sektorowo są Przewodniczący KRRiT (dla platform udostępniania wideo) oraz Prezes UOKiK (w zakresie ochrony konsumentów).
Jaka jest podstawa prawna dyrektywy NIS2 oraz ile sektorów objęto jej zakresem?
Podstawą dyrektywy (UE) 2022/2555 (NIS2) jest art. 114 TFUE. Obejmuje ona łącznie 18 sektorów gospodarki: 11 sektorów o wysokiej krytyczności (załącznik I) oraz 7 innych sektorów krytycznych (załącznik II).
Na czym polega reguła wielkości (size-cap) w art. 2 NIS2 i kogo dyrektywa obejmuje bez względu na wielkość?
Co do zasady NIS2 stosuje się do podmiotów będących co najmniej średnimi przedsiębiorstwami (zatrudniających co najmniej 50 osoˊb lub mających roczny obrót i sumę bilansową powyżej 10 mln EUR). Niezależnie od wielkości obejmuje m.in. dostawców publicznych sieci i usług łączności elektronicznej, dostawców usług zaufania, rejestry TLD, dostawców DNS oraz administrację centralną.
Czym różnią się podmioty kluczowe od podmiotów ważnych w dyrektywie NIS2 (art. 3, 32, 33 i 34)?
Zakres obowiązków merytorycznych obu grup jest tożsamy. Różnią się modelem nadzoru oraz pułapem kar: podmioty kluczowe podlegają stałemu nadzorowi ex ante i karom do co najmniej 10 mln EUR lub 2% światowego obrotu; podmioty ważne podlegają reaktywnemu nadzorowi ex post i karom do co najmniej 7 mln EUR lub 1,4% obrotu.
Jak wygląda wieloetapowy harmonogram zgłaszania poważnego incydentu w art. 23 NIS2?
Na czym polega odpowiedzialność organów zarządzających za cyberbezpieczeństwo w art. 20 NIS2?
Organy zarządzające podmiotów kluczowych i ważnych muszą zatwierdzać środki zarządzania ryzykiem, nadzorować ich wdrażanie oraz przechodzić regularne szkolenia. Członkowie zarządu ponoszą osobistą odpowiedzialność za naruszenia, a wobec podmiotów kluczowych możliwe jest nałożenie tymczasowego zakazu pełnienia funkcji kierowniczych.
Na czym polega zasada lex specialis w relacji NIS2 z rozporządzeniem DORA (art. 4 NIS2)?
Jeżeli sektorowy akt prawny UE nakłada obowiązki w zakresie zarządzania ryzykiem cyberbezpieczeństwa lub zgłaszania incydentów co najmniej równoważne NIS2, stosuje się ten akt sektorowy. Rozporządzenie DORA jest aktem szczególnym wobec NIS2 dla sektora finansowego, co wyłącza w tym zakresie stosowanie odpowiednich przepisów NIS2.
Jakie kluczowe terminy wdrożenia przewiduje polska nowelizacja ustawy o KSC (Dz.U. 2026 poz. 252)?
Ustawa weszła w życie 3 kwietnia 2026 r. Podmioty mają: 6 miesięcy na złożenie wniosku o wpis do wykazu w systemie S46; 12 miesięcy na wdrożenie obowiązków zarządzania bezpieczeństwem; 24 miesiące na przeprowadzenie pierwszego audytu bezpieczeństwa przez podmioty kluczowe.
Jakie kary dla kierowników podmiotów przewiduje polska ustawa o KSC (art. 73a)?
Kierownik podmiotu prywatnego może zostać ukarany karą pieniężną w wysokości do 300% swojego miesięcznego wynagrodzenia, a kierownik podmiotu publicznego – karą do 100% miesięcznego wynagrodzenia.