1/20
pediatrie
Wat zijn niet aangeboren hersenletsels (NAH)?
Hersenletsel dat na geboorte (na 1ste levensmaand) is ontstaan -> kan zijn van eender welke oorzaak (anders dan rond of vanwege de geboorte = erfelijke, congenitale, degeneratieve oorzaken) + niet-degeneratief
gevolgen: functiestoornissen, beperkingen op activiteits- en/ of participatieniveau
Hersenschudding: bevindt zich in deze groep -> enkel wanneer er zodanig veel gevolgen zijn dat patiënt hulp nodig heeft.
NIET congenitale letsels (CP)
niet-degeneratieve aandoeningen
Bij jongere kinderen kan schade pas later duidelijk worden -> dat door rijpingsprocessen v hersenen
Leidt tot stoornissen in lichamelijk, cognitief, emotioneel of sociaal functioneren
leg me de epidemiologie uit
Jongens > meisjes => door sport/ risicogedrag
Jaarlijks +- 10 000 nieuwe gevallen
Hersentumoren: meest voorkomende solide tumoren bij kinderen
Prevalentie: 183/ 100 000
hoe doe je de diagnostiek?
Moet systematisch gebeuren adhv ICF-model
Zowel objectieve info als subjectieve ervaringen/ stoornissen: beperkingen , kwaliteit v leven, wensen v pat en omgeving
Heteroanamnestische gegevens (=van familie, omgeving info krijgen) vooral wanneer patiënt zelf beperkte ziekte-inzicht heeft of geheugenproblemen
In alle fasen toegepast: acuut – subacuut – chronisch
leg me de neurologische en medische diagnostiek uit
1) anamnese + klinisch onderzoek
lokalisatie, grootte en type letsel
volgorde v uitval
gevolgen: posttraumatische amnesie, epilepsie, coma, bewustzijnstoornissen
2) beeldvorming
CT: in acuut stadium ~om bloedingen, hematomen, schedelfracturen te detecteren
MRI: in latere stadia ~meer gedetailleerd beeld, detectie v letsel in witte stof, laesies, littekenvorming
DTI (diffusion tensor imaging): voor onderzoek
3) neurofysiologisch onderzoek
EEG: wanneer er vermoeden is v epilepsie
EMG: wanneer er vermoeden is v perifere betrokkenheid
Evoked potentials (opgeroepen potentialen): Onderzoek naar hoe snel je hersenen signalen binnenkrijgen via je zintuigen. => auditief, visueel, somatosensorisch (gevoel)
4) laboratoriumonderzoek/ screening
Bij niet-traumatisch letsel
Geeft info over: vasculair risicoprofiel, stollingsonderzoek, infectieparameters, …
welke hersenfuncties zullen een rol spelen?
frontaal kwab
temporaal kwab
parietaal kwab
occipitaal kwab
hersenstam
wat gebeurt er in het frontaal kwab?
Intellectuele functies
Persoonlijkheid
Gedrag
Musculaire bewegingen
wat gebeurt er in het temporaal kwab?
Spraak
Luisteren
Geheugen
wat gebeurt er in het occipitaal kwab?
visus
wat gebeurt er in het parietaal kwab?
Sensorisch
Sensatie/ gevoel
wat gebeurt er in de hersenstam?
Hartslag
Ademhaling
Bloeddruk
wat zijn mogelijke klinische meetinstrumenten
1) Spasticiteit/ spierkracht: Ashworth-schaal, manuele spiertesten, dynamometer
2) Mobiliteit en balans: 6-MWT, 10-MWT, TUG
Kinderen : GMFM, AIMS (alberta infant motor scale)
3) Fijne motoriek: box and blocks test
4) Cognitie en gedrag: aandacht, executieve testen, geheugen en verwerkingsnelheid (impulscontrole)
Kinderen: gedragsvragenlijsten, IQ-testen (aandacht, geheugen, schoolse VH)
5) Functionele schalen: FIM (functional indepedence measure)
6) Vermoeidheid: cardiorespiratoire testen, fatigue scale
7) Kwaliteit v leven (participatie): participatieschalen, stroke impact scale
Kinderen: Kijken of het kind weer kan meedoen op school, sport, met vrienden (sociale interacties) -> PEDI
leg me de glasgow coma scale uit (GCS)
= Bepalen hoe zwaar een hersenletsel is
Milde TBI (traumatic brain injury) (13-15)
Bewustzijn: kort (<30min) of geen bewustzijnverlies
Geheugen: posttraumatisch amnesie (geheugenverlies over het moment rond de val) <24uur
Scan (CT/MRI): geen structurele afwijking
Matige TBI (9-12)
Bewustzijn: verlies ts 30min-24uur
Geheugen: verlies ts 24uur-#dagen
Scan (CT/MRI): afwijkingen zichtbaar
Ernstige TBI (<8)
Bewustzijn: verlies >24uur
Geheugen: verlies langer dan meerdere dagen
Scan (CT/MRI): duidelijke laesis/ beschadigingen zichtbaar
wat zijn de mogelijk lokalisaties/ type laesi
Focaal vs diffuus
Focaal: specifieke plaats
Witte stof vs grijze stof
Corticaal vs subcorticaal
Corticaal: buitenste laag v hersenen, hersenschors
Subcorticaal: onder de hersenschors
Lokalisatie-gebaseerde classificatie (frontaal, cerebellair, …)
classificatie: volgens volgorde fase v herstel
Acute fase: vanaf moment v ongeval -> dagen/ weken
Subacute fase (revalidatiefase): weken -> maanden
Chronische fase: na maanden/ jaren
Functionele verbetering gaat moeizamer gebeuren/ stagneert
ICF-gerelateerde en functionele classificaties
Classificatie obv: activiteit, participatie, functie niveau
Classificatie obv : mate v onafhankelijkheid
Classificatie obv: complexiteit v zorgbehoefte (hoeveel hulp heeft pat nodig: licht, matig of zwaar?)
leg me de mogelijke therapeutische strategieen uit
compensatiestrategien: soms gaat volledig herstel niet meer mogelijk zijn → kiné moet opzoek gaan nr slimme compensaties die kunnen zorgen voor het vergemakkelen v bepaalde VH
bv. visuele cues, buitenruimte aanpassen, vaste looproute, stabiliserende hulpmiddelen, …
monitoring en bijsturing: obv herhaalde metingen zal je zaken gaan aanpassen zoals bv. intensiteit, doelen
preventie v complicaties: onderhoudsprogramma maken voor mobiliteit, stretchoefeningen, contractuurpreventie, huidverzorging…
educatie: v familie en patient
zeggen wat realistisch is, hoe zal het verlopen, veiligheid, valpreventie
zeggen hoe belangrijk is om niet op te geven
leg uit: therapeutische strategien op participatie niveau
oefeningen in real life (thuis, werk, school)
ADL oefeningen
zelfmanagement, educatie en begeleiding in re integratie nr werk, sociale activiteiten
strategieen gebruiken om jouw E doorheen de dag te kunnen verdelen (= goed plannen en voldoende pauzes erin zetten)
leg uit: therapeutische strategien op activiteitsniveau
overgangen/ transfers (bed → stoel …)
looptraining: steunen op hulpmiddelen, looprobot, …
complexe taken (dubbeltaken → bv. lopen met objecten)
hulpmiddelelenVH (rollator, … kn gebruiken)
leg uit: therapeutische strategien op functioneel niveau (9)
coordinatie en balans oefeningen
proprioceptieve stimulans
taakspecifieke training
spierkracht oefeningen -adaptief en progressief
sensorische re-training
neuromusculaire reeducatie
evenwichtsoefeningen
mobilisatie en stretching → preventie v contracturen
fysiologische belastingstraining (conditie trainen)
wat zijn de mogelijke problemen/ uitdagingen bij kinderen met niet aangeboren letsel?
heterogeniteit: elk letsel is anders → kan een combinatie zijn van sensorische, motorische, cognitieve, gedragsmatige en vermoeidheidsproblemen zijn => gevolg: standaardprotocollen maken is moeilijk
transfer naar functionele context: het moeilijkste is dat de oefeningen die in de praktijk worden gedaan ook kan integreren in dagelijks leven (huis, straat, …)
motivatie/ gedragsveranderingen: vooral in chronische fase is dit een probleem
interdisciplinair werken: met andere mensen zoals ergotherapeuten, psychologen, …
spacticiteit, contractuurvorming, secundaire complicaties: door inactiviteit/ spasticiteit kan heel wat gevolgen voorkomen zoals pijn, contractuurvorming, ROM beperkingen, …
vermoeidheid en inspanningstoleratie: veel patienten zijn heel snel vermoeid waardoor de intensiteit voor kine beperkt is
cognitieve en gedragsmatige stoornissen: problemen met aandacht, executieve functies, impulscontrole (kn snel gefrustreerd worden) → invloed op therapietrouw, planning en veiligheid v oefeningenkins