Sosyal na Estruktura at Pamahalaan sa Panahon ng Kastila

Mga bokabularyo at konsepto tungkol sa sosyal na estruktura at antas ng pamahalaan noong panahon ng Espanyol batay sa tala.

Peninsulares

Mga Espanyol na ipinanganak sa Espanya.

Insulares (Criollos)

Mga Espanyol na ipinanganak sa Pilipinas.

Principales

Mga Indio o Pilipino na naging pinuno ng bayan at mayayaman.

Indio

Ang pinakamababang antas sa sosyal na estruktura sa panahon ng Kastila.

Ilustrado

Mga edukadong Pilipino na may malawak na kaalaman, kabilang si Jose Rizal.

Jose Protasio Mercado y Alonso Realonda

Ang buong pangalan ng pambansang bayani na si Jose Rizal na kabilang sa mga Ilustrado.

Gobernador Heneral

Ang pinakamataas na kinatawan ng Hari ng Espanya.

Mula Sentral hanggang Lokal na Pamahalaan

Ang pagkakasunod-sunod ng antas ng pamahalaan: Hari ng Espanya, Gobernador Heneral, Pamahalaang Panlalawigan, Pamahalaang Bayan / Pueblo, at Barangay / Barrio.

Peninsulares

Mga Espanyol na ipinanganak sa Espanya.

Insulares (Criollos)

Mga Espanyol na ipinanganak sa Pilipinas.

Principales

Mga Indio o Pilipino na naging pinuno ng bayan at mayayaman.

Indio

Ang pinakamababang antas sa sosyal na estruktura sa panahon ng Kastila.

Ilustrado

Mga edukadong Pilipino na may malawak na kaalaman, kabilang si Jose Rizal.

Jose Protasio Mercado y Alonso Realonda

Ang buong pangalan ng pambansang bayani na si Jose Rizal na kabilang sa mga Ilustrado.

Gobernador Heneral

Ang pinakamataas na kinatawan ng Hari ng Espanya sa Pilipinas.

Mula Sentral hanggang Lokal na Pamahalaan

Ang pagkakasunod-sunod ng antas ng pamahalaan: Hari ng Espanya, Gobernador Heneral, Pamahalaang Panlalawigan, Pamahalaang Bayan / Pueblo, at Barangay / Barrio.

Cabeza de Barangay

Ang pinuno ng isang barangay o barrio na kilala rin bilang kapitan.

Industriyalisasyon

Ang paglipat mula sa mano-manong paggawa gamit ang kamay patungo sa paggamit ng mga makina.

Liberalismo

Ideolohiyang nagtataguyod ng kalayaan at pantay-pantay na karapatan para sa lahat.

Bourgeoisie

Ang mayayaman at makapangyarihang uri ng tao sa lipunan.

Proletariat

Ang uri sa lipunan na binubuo ng mga manggagawa.

Monarkiya

Sistema ng pamahalaan kung saan ang isang pinuno ay namumuno nang habambuhay sa pamamagitan ng pamana.

Aristokrasya

Sistema ng pamahalaan kung saan iilang pamilya o maharlikang uri lamang ang namumuno.

Antiklerikalismo

Ang pagtutol sa labis na kapangyarihan at impluwensya ng Simbahan at ng mga prayle sa lipunan.

Ministro de Ultramar

Ang kagawaran ng Espanya na itinatag noong 1863 na namamahala sa lahat ng kolonya nito.

Peninsulares

Mga Espanyol na ipinanganak sa Espanya.

Insulares (Criollos)

Mga Espanyol na ipinanganak sa Pilipinas.

Principales

Mga Indio o Pilipino na naging pinuno ng bayan at mayayaman.

Indio

Ang pinakamababang antas sa sosyal na estruktura sa panahon ng Kastila.

Ilustrado

Mga edukadong Pilipino na may malawak na kaalaman, kabilang si Jose Rizal.

Jose Protasio Mercado y Alonso Realonda

Ang buong pangalan ng pambansang bayani na si Jose Rizal na kabilang sa mga Ilustrado.

Hari ng Espanya

Ang pinakamataas na pinuno ng imperyong Espanyol na nasa tuktok ng pamahalaang sentral.

Gobernador Heneral

Ang pinakamataas na kinatawan ng Hari ng Espanya sa Pilipinas.

Alcalde Mayor

Ang pinuno ng pamahalaang panlalawigan sa panahon ng Espanyol.

Gobernadorcillo

Ang pinuno ng pamahalaang bayan o pueblo na tinatawag ding mayor o kapitan.

Cabeza de Barangay

Ang pinuno ng isang barangay o barrio na kilala rin bilang kapitan.

Royal Audiencia

Ang mataas na hukuman o judicial body sa panahon ng Espanyol.

Alferez

Ang pangalawang tenyente (second lieutenant) na namamahala sa pwersa ng kapayapaan.

Autos Acordados

Mga batas sa bansa na pinagtibay ng Gobernador-Heneral sa ilalim ng kontrol ng Royal Audiencia.

Leyes de Indias (Batas ng mga Indio)

Ang mga batas na ipinatupad ng Espanya para sa sakop nitong mga kolonya.

Industriyalisasyon

Ang paglipat mula sa mano-manong paggawa gamit ang kamay patungo sa paggamit ng mga makina.

Liberalismo

Ideolohiyang nagtataguyod ng kalayaan at pantay-pantay na karapatan para sa lahat.

Bourgeoisie

Ang mayayaman at makapangyarihang uri ng tao sa lipunan.

Proletariat

Ang uri sa lipunan na binubuo ng mga manggagawa.

Monarkiya

Sistema ng pamahalaan kung saan ang isang pinuno ay namumuno nang habambuhay sa pamamagitan ng pamana.

Aristokrasya

Sistema ng pamahalaan kung saan iilang pamilya o maharlikang uri lamang ang namumuno.

Antiklerikalismo

Ang pagtutol sa labis na kapangyarihan at impluwensya ng Simbahan at ng mga prayle sa lipunan.

Ministro de Ultramar

Ang kagawaran ng Espanya na itinatag noong 1863 na namamahala sa lahat ng kolonya nito.