Engineering Science (DBS10042) - Glosari Konsep dan Istilah

Set kad imbas perbendaharaan kata dan konsep teras bagi kursus Engineering Science DBS10042 (Politeknik Malaysia), merangkumi Kuantiti Fizikal, Gerakan Linear, Daya, Kerja/Tenaga/Kuasa, Pepejal & Bendalir, serta Suhu & Haba.

Sistem Unit Antarabangsa (SI Unit)

Bentuk moden bagi sistem metrik dan sistem pengukuran yang paling meluas digunakan, berasaskan tujuh unit asas, dua puluh imbuhan, dan $22$ unit terbitan.

Gerakan Linear (Linear Motion)

Gerakan objek di sepanjang satu garis lurus yang boleh dihuraikan secara matematik dengan hanya menggunakan satu dimensi ruang.

Gerakan Seragam (Uniform Motion)

Pergerakan objek pada kelajuan malar di sepanjang satu garis lurus.

Gerakan Tidak Seragam (Non-Uniform Motion)

Pergerakan yang melibatkan perubahan kelajuan, perubahan arah, atau perubahan kedua-duanya sekali.

Jarak (Distance)

Panjang lintasan (garis atau lengkung) yang dilalui oleh objek yang bergerak melalui ruang; merupakan kuantiti skalar dengan unit SI meter ($\text{m}$).

Sesaran (Displacement)

Jarak terpendek antara dua titik dalam arah tertentu; merupakan kuantiti vektor dengan unit SI meter ($\text{m}$).

Laju (Speed)

Kadar perubahan jarak terhadap masa ($v = \frac{d}{t}$); merupakan kuantiti skalar dengan unit SI $\text{m/s}$.

Halaju (Velocity)

Kadar perubahan sesaran terhadap masa ($v = \frac{s}{t}$); merupakan kuantiti vektor dengan unit SI $\text{m/s}$.

Pecutan (Acceleration)

Kadar perubahan halaju terhadap masa ($a = \frac{v - u}{t}$); merupakan kuantiti vektor dengan unit SI $\text{m/s}^2$.

Daya (Force)

Tindakan menolak atau menarik ke atas suatu objek; mempunyai unit SI Newton ($\text{N}$) atau $\text{kg}\cdot\text{m/s}^2$.

Daya Sentuh (Contact Forces)

Daya yang wujud hasil daripada interaksi antara objek yang bersentuhan secara fizikal, seperti daya tindak, daya spring, daya seretan, daya geseran, dan daya normal.

Daya Bukan Sentuh (Non-contact Forces)

Daya yang menarik atau menolak objek walaupun dari jarak jauh tanpa sentuhan fizikal, seperti daya magnet, daya elektrik, dan daya graviti.

Hukum Gerakan Newton Pertama (Newton's First Law of Motion)

Objek akan kekal dalam keadaan pegun atau bergerak dengan gerakan seragam dalam garis lurus melainkan ditindak oleh daya luar ($\sum F = 0$).

Hukum Gerakan Newton Kedua (Newton's Second Law of Motion)

Apabila daya bersih yang bertindak ke atas sesuatu objek bukan sifar, objek tersebut akan memecut mengikut arah daya yang dikenakan ($\sum F = ma$).

Hukum Gerakan Newton Ketiga (Newton's Third Law of Motion)

Bagi setiap daya tindakan di alam semula jadi, terdapat satu daya tindak balas yang sama magnitud tetapi bertentangan arah.

Berat (Weight)

Daya tarikan graviti yang bertindak ke atas sesuatu objek ($W = mg$); merupakan kuantiti vektor dengan unit Newton ($\text{N}$).

Jisim (Mass)

Ukuran inersia sesuatu objek atau rintangan terhadap perubahan gerakan; kuantiti skalar yang malar dengan unit kilogram ($\text{kg}$).

Daya dalam Keseimbangan (Force in Equilibrium)

Keadaan di mana daya-daya yang bertindak ke atas objek adalah seimbang dan daya paduannya bersamaan dengan sifar.

Daya Paduan (Resultant Force)

Satu daya tunggal yang mewakili kesan gabungan bagi dua atau lebih daya berserta magnitud dan arah tertentu ($F_R = \sqrt{(F_x)^2 + (F_y)^2}$).

Leraian Daya (Resolution of Forces)

Satu daya tunggal yang dileraikan kepada dua komponen yang saling berserenjang ($F_x = F \cos(\theta)$ dan $F_y = F \sin(\theta)$).

Momen Daya (Moment of Force)

Hasil darab daya dengan jarak serenjang dari pangsi ($M = F \times d$); diukur dalam unit Newton-meter ($\text{N}\cdot\text{m}$).

Kerja (Work)

Hasil darab daya dengan sesaran dalam arah daya yang dikenakan ($W = F \times d$); unit SI ialah Joule ($\text{J}$) atau $\text{N}\cdot\text{m}$.

Tenaga Boleh Diperbaharui (Renewable Energy)

Sebarang bahan atau sumber tenaga yang berkitar atau boleh diganti dengan mudah dalam tempoh masa yang singkat, seperti tenaga suria, hidro, dan angin.

Tenaga Tidak Boleh Diperbaharui (Non-renewable Energy)

Bahan atau sumber tenaga yang tidak boleh diganti dengan mudah atau memerlukan jangka masa yang amat panjang untuk terbentuk semula, seperti arang batu dan minyak.

Tenaga Kinetik (Kinetic Energy)

Tenaga yang dimiliki oleh sesuatu objek disebabkan oleh pergerakannya ($KE = \frac{1}{2}mv^2$); unit SI ialah Joule ($\text{J}$).

Tenaga Keupayaan (Potential Energy)

Tenaga yang dimiliki oleh sesuatu objek disebabkan oleh kedudukan atau keadaannya ($PE = mgh$); unit SI ialah Joule ($\text{J}$).

Kuasa (Power)

Kadar kerja dilakukan terhadap masa ($P = \frac{W}{t} = Fv$); unit SI ialah Watt ($\text{W}$) atau Joule sesaat ($\text{J/s}$).

Prinsip Keabadian Tenaga (Principle of Conservation of Energy)

Tenaga tidak boleh dicipta atau dimusnahkan, sebaliknya hanya boleh dipindahkan atau diubah bentuk daripada satu bentuk kepada bentuk yang lain.

Kecekapan Sistem Mekanikal (Efficiency of Mechanical System)

Peratusan tenaga input yang ditukarkan kepada tenaga berguna atau tenaga output ($\eta = \frac{E_{\text{output}}}{E_{\text{input}}} \times 100\%$).

Ketumpatan (Density)

Ukuran kuantiti jisim yang terkandung dalam satu unit isi padu bahan ($\rho = \frac{m}{V}$); biasanya dinyatakan dalam unit $\text{kg/m}^3$.

Tekanan Pepejal (Pressure in Solid)

Daya per unit luas yang bertindak secara serenjang ke atas sesuatu permukaan ($P = \frac{F}{A}$); dinyatakan dalam unit Pascal ($\text{Pa}$) atau $\text{N/m}^2$.

Tekanan Bendalir (Pressure in Liquid)

Tekanan di dalam cecair yang bertambah mengikut kedalaman, dikira menggunakan rumus $P = \rho gh$.

Prinsip Pascal (Pascal's Principle)

Tekanan yang dikenakan ke atas suatu bendalir tertutup dipindahkan tanpa berkurang ke seluruh bahagian bendalir dan juga dinding bekasnya.

Prinsip Archimedes (Archimedes' Principle)

Objek yang direndam sepenuhnya atau sebahagiannya di dalam bendalir mengalami daya apungan ke atas yang sama magnitud dengan berat bendalir yang disesarkan ($F_b = \rho V g$).

Haba (Heat)

Jumlah tenaga terma yang boleh dipindahkan dari satu objek ke objek yang lain; diukur dalam unit Joule ($\text{J}$).

Suhu (Temperature)

Darjah kepanasan sesuatu objek; unit SI bagi suhu ialah Kelvin ($\text{K}$).

Konduksi (Conduction)

Pemindahan haba antara bahan-bahan yang bersentuhan secara terus antara satu sama lain.

Perolakan (Convection)

Pergerakan naik dan turun molekul-molekul di dalam bendalir (cecair atau gas) yang disebabkan oleh pemindahan haba.

Sinaran (Radiation)

Pemindahan tenaga haba dalam bentuk gelombang elektromagnet yang merambat melalui ruang kosong (vakum).

Muatan Haba Tentu (Specific Heat Capacity)

Jumlah tenaga haba yang diperlukan untuk menaikkan suhu $1\,\text{kg}$ bahan sebanyak $1\,^\circ\text{C}$ atau $1\,\text{K}$ ($c = \frac{Q}{m\theta}$); diukur dalam unit $\text{J}/(\text{kg}\cdot^\circ\text{C})$.

Haba Pendam Tentu Pelakuran (Specific Latent Heat of Fusion)

Jumlah haba yang diperlukan untuk mengubah seunit jisim bahan daripada keadaan pepejal kepada cecair tanpa sebarang perubahan suhu ($Q = ml_f$).

Haba Pendam Tentu Pengewapan (Specific Latent Heat of Vaporization)

Jumlah haba yang diperlukan untuk mengubah seunit jisim bahan daripada keadaan cecair kepada gas tanpa sebarang perubahan suhu ($Q = ml_v$).