Gady, ptaki i ssaki – budowa, fizjologia i przystosowania

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/49

flashcard set

Earn XP

Description and Tags

Zestaw pytań i odpowiedzi powtórzeniowych obejmujący systematykę, anatomię, fizjologię oraz przystosowania ewolucyjne gadów, ptaków i ssaków.

50 Terms

1
New cards

Jakie 44 rzędy wyróżnia się wśród współczesnych gadów?

Wyróżnia się żółwie, krokodyle, sfenodonty oraz łuskonośne.

2
New cards

Jakie są charakterystyczne cechy budowy zewnętrznej i szkieletu żółwi?

Ciało schowane w kostnym pancerzu, czaszka pozbawiona dołów skroniowych oraz brak zębów, które zastąpione są rogowymi listwami.

3
New cards

Jaka struktura umożliwia krokodylom wykonywanie wdechów i wydechów, gdy jamę gębową wypełnia woda lub pokarm?

Dobrze wykształcone podniebienie wtórne.

4
New cards

Czym charakteryzują się sfenodonty i jaki jest ich główny przedstawiciel?

Są to żywe skamieniałości i relikty będące endemitami występującymi wyłącznie w Nowej Zelandii; ich przedstawicielem jest Hatteria.

5
New cards

Jakie specyficzne cechy anatomiczne narządów zmysłów i oddechowych wykazują węże?

Posiadają tylko jedno płuco oraz nie mają błony bębenkowej, przez co odbierają głównie drgania podłoża.

6
New cards

Za pomocą ilu kłykci potylicznych czaszka gadów jest połączona z kręgosłupem?

Za pomocą 11 kłykcia potylicznego.

7
New cards

Jak nazywają się dwa pierwsze kręgi szyjne gadów i jaki rodzaj ruchów umożliwiają?

Są to atlas i obrotnik; umożliwiają one ruchy przeczące głowy.

8
New cards

Jaka cecha budowy żuchwy umożliwia gadom połykanie ofiar o znacznych rozmiarach?

Brak zrośnięcia między prawą a lewą częścią żuchwy.

9
New cards

Jakie struktury powstają ze silnie zrogowaciałego naskórka gadów?

Powstają łuski, tarczki, płytki rogowe, pazury oraz rogowe listwy (zastępujące zęby u żółwi).

10
New cards

Czym jest proces linienia u gadów?

Jest to proces okresowego zrzucania zrogowaciałego naskórka.

11
New cards

Jaką funkcję pełni język u węży i jaszczurek?

Zbiera z otoczenia cząsteczki zapachowe i przenosi je do narządu Jacobsona; pełni także funkcję narządu dotyku.

12
New cards

Czym różni się budowa żołądka krokodyli od żołądka pozostałych gadów?

Żołądek większości gadów jest jednokomorowy, natomiast u krokodyli jest dwukomorowy – w jednej z komór znajdują się połykane kamienie służące do rozcierania pokarmu.

13
New cards

Jak zbudowane jest serce większości gadów i czym różni się od niego serce krokodyli?

Serce większości gadów składa się z dwóch oddzielonych przedsionków i jednej komory z częściową przegrodą; u krokodyli przegroda w komorze jest całkowita.

14
New cards

Jak zbudowane są płuca gadów i w jaki sposób zachodzi ich wentylacja?

Płuca mają budowę gąbczastą, a wentylacja odbywa się dzięki ruchom klatki piersiowej zmieniającej swoją objętość.

15
New cards

Z ilu powiek składa się aparat ochronny oka u gadów?

Oko gadów zaopatrzone jest w 33 powieki: dolną, górną oraz migawkową.

16
New cards

Na czym polega akomodacja oka u gadów?

Polega na przesunięciu soczewki względem siatkówki oraz zmianie kształtu soczewki.

17
New cards

Do czego służą jamki policzkowe u niektórych węży (np. grzechotników)?

Zawierają termoreceptory pozwalające na precyzyjną lokalizację ofiary.

18
New cards

Jaki jest główny narząd wydalniczy gadów i jaka substancja jest przez nie wydalana na lądzie?

Narządem wydalniczym są zanercza, a wydalanym produktem jest kwas moczowy (w formie kryształów, co ogranicza utratę wody). Gady wodne wydalają amoniak.

19
New cards

Jakie funkcje pełnią owodnia oraz omocznia w jajach owodniowców?

Owodnia zapewnia zarodkowi środowisko wodne, a omocznia gromadzi produkty przemiany materii.

20
New cards

Jakie funkcje pełnią pęcherzyk żółtkowy oraz kosmówka w rozwoju zarodka gada?

Pęcherzyk żółtkowy zawiera żółtko dostarczające zarodkowi substancji odżywczych, natomiast kosmówka pośredniczy w wymianie gazowej.

21
New cards

Ile wynosi typowa temperatura ciała ptaków jako zwierząt stałocieplnych?

Wynosi około 38–4438\text{--}44 stopni.

22
New cards

Jaki jedyny gruczoł występuje w skórze ptaków i jaka jest jego funkcja?

Gruczoł kuprowy; wytwarza wydzielinę natłuszczającą pióra i zabezpieczającą je przed zmoczeniem.

23
New cards

Na jakie dwie grupy dzielą się pióra ptaków i jakie pełnią funkcje?

Pióra konturowe (lotki i sterówki tworzą powierzchnie lotne, a pokrywowe zmniejszają opór powietrza) oraz pióra puchowe (stanowią warstwę termoizolacyjną).

24
New cards

Z jakich trzech głównych elementów składa się pióro ptaka?

Składa się z dudki (zagłębionej w skórze), stosiny (części osi nad powierzchnią skóry) oraz chorągiewki.

25
New cards

Jaką funkcję pełni grzebień kostny na mostku ptaków?

Stanowi miejsce przyczepu mięśni umożliwiających poruszanie skrzydłami.

26
New cards

Czym jest pygostyl u ptaków?

Jest to struktura powstała ze zrośnięcia kilku ostatnich kręgów odcinka ogonowego.

27
New cards

Dlaczego miednica ptaków jest otwarta od spodu?

Kości łonowe nie są zrośnięte, co umożliwia znoszenie dużych jaj otoczonych sztywną skorupką.

28
New cards

Czym charakteryzują się kości pneumatyczne ptaków?

Zawierają przestrzenie wypełnione powietrzem, co zmniejsza masę szkieletu i ułatwia lot.

29
New cards

Z jakich dwóch części składa się żołądek ptaków?

Z żołądka gruczołowego (enzymatyczny rozkład pokarmu) oraz żołądka mięśniowego (rozcieranie pokarmu przy udziale połykanych kamieni).

30
New cards

Jakie funkcje pełnią worki powietrzne u ptaków?

Wspomagają wentylację sztywnych płuc, pełnią rolę amortyzatorów chroniących narządy wewnętrzne oraz chłodzą organizm poprzez parowanie wody z ich powierzchni.

31
New cards

Na czym polega mechanizm podwójnego oddychania u ptaków?

Świeże powietrze przepływa przez płuca stale w jednym kierunku (od tyłu do przodu) zarówno podczas wdechu, jak i wydechu, co warunkuje stałą wymianę gazową.

32
New cards

Jak przemieszcza się powietrze w drogach oddechowych ptaka podczas wydechu?

Powietrze z worków tylnych przedostaje się do płuc, natomiast zużyte powietrze z worków przednich zostaje usunięte na zewnątrz.

33
New cards

Który łuk aorty jest zachowany w układzie krwionośnym ptaków?

Zachowany jest prawy łuk aorty.

34
New cards

Na czym polega podwójna akomodacja oka u ptaków?

Polega na jednoczesnej zmianie kształtu soczewki oraz zmianie krzywizny rogówki za pomocą mięśnia przy rogówce.

35
New cards

Jaką funkcję w jaju ptaka pełnią skrętki białkowe (chalazy)?

Utrzymują żółtko w stałym położeniu oraz służą do wymiany gazowej.

36
New cards

Czym różnią się gniazdowniki od zagniazdowników?

Gniazdowniki wylęgają się ślepe, głuche, nagie i wymagają opieki rodziców (np. wróbel, kruk), podczas gdy zagniazdowniki od razu widzą, słyszą, są opierzone i zdolne do samodzielnego poruszania się (np. kura, kaczka).

37
New cards

Jakie są główne cechy charakterystyczne ssaków?

Obecność włosów, karmienie młodych mlekiem, obecność sutków, obecność mięśnia przepony, heterodontyzm, małżowina uszna oraz 33 kosteczki słuchowe w uchu środkowym.

38
New cards

Jakie trzy kosteczki słuchowe znajdują się w uchu środkowym ssaków?

Młoteczek, kowadełko i strzemiączko.

39
New cards

Z jakich 55 odcinków składa się kręgosłup ssaków?

Z odcinka szyjnego, piersiowego, lędźwiowego, krzyżowego oraz ogonowego.

40
New cards

Jakie trzy podgromady wyróżnia się w obrębie ssaków?

Prassaki (stekowce), ssaki niższe (torbacze) oraz łożyskowce.

41
New cards

Jakie cechy odróżniają prassaki (stekowce) od innych ssaków?

Są jajorodne, nie posiadają sutków ani zębów, zachowały kloakę oraz kość kruczą w obręczy barkowej; mleko zlizują z sierści matki.

42
New cards

Jakie rodzaje gruczołów występują w skórze właściwej ssaków?

Gruczoły łojowe, gruczoły potowe, gruczoły mlekowe (przekształcone gruczoły potowe) oraz gruczoły zapachowe.

43
New cards

Jakie trzy typy włosów wyróżnia się w okrywie włosowej ssaków?

Włosy ościste (sierść – ochrona mechaniczna), włosy wełniste (futro – termoizolacja) oraz włosy czuciowe (wibrysy – narząd dotyku).

44
New cards

Na czym polega heterodontyzm u ssaków i jakie rodzaje zębów się wyróżnia?

Polega na zróżnicowaniu budowy zębów na: siekacze (odrywanie pokarmu), kły (chwytanie i zabijanie) oraz zęby przedtrzonowe i trzonowe (rozcieranie pokarmu).

45
New cards

Jak różni się budowa przewodu pokarmowego roślinożerców od przewodu pokarmowego mięsożerców u ssaków?

Roślinożercy mają znacznie dłuższe jelito, dobrze rozwinięte jelito ślepe z mikrobiomem trawiącym celulozę, a przeżuwacze wielokomorowy żołądek; mięsożercy mają prosty żołądek i krótsze jelito.

46
New cards

Jak zbudowane są płuca ssaków i jakie mięśnie biorą udział w ich wentylacji?

Płuca mają budowę pęcherzykowatą, a ich wentylacja zachodzi dzięki skoordynowanym ruchom mięśni klatki piersiowej oraz przepony.

47
New cards

Czym charakteryzują się dojrzałe erytrocyty ssaków i jakie to ma znaczenie?

Nie posiadają jądra komórkowego, co pozwala na transportowanie większej ilości tlenu do komórek ciała.

48
New cards

Który łuk aorty jest zachowany w krwioobiegu ssaków?

Zachowany jest lewy łuk aorty.

49
New cards

Z jakich podstawowych części składa się nefron ssaka i gdzie zachodzi filtracja kłębkowa?

Składa się z ciałka nerkowego (kłębuszek nerkowy i torebka kłębuszka) oraz kanalika nerkowego; filtracja zachodzi w kłębuszku nerkowym, dając mocz pierwotny.

50
New cards

Dlaczego małe ssaki charakteryzują się wyższym tempem metabolizmu niż duże ssaki?

Posiadają duży stosunek powierzchni ciała do objętości, co generuje znacznie szybsze straty ciepła i wymaga większych nakładów energii na termoregulację.