T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük: 20. Yüzyıl Başları ve I. Dünya Savaşı

Mustafa Kemal'in hayatı, 20. yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı cepheleri ve savaşın sonuçlarına dair 40 adet terim ve kavram kartı.

Selanik

Mustafa Kemal'in doğduğu, günümüzde Yunanistan sınırları içerisinde yer alan şehir.

Selanik'in Çok Uluslu Yapısı

Farklı din, dil ve milletlerin bir arada yaşaması ortamıyla Mustafa Kemal'in farklı düşünceleri tanımasına ve milliyetçilik ile özgürlük tartışmalarına ilgi duymasına katkı sağlayan toplumsal yapı.

Mustafa Kemal'in Öğrenim Gördüğü Askerî Okullar

Selanik Askerî Rüştiyesi, Manastır Askerî İdadisi, İstanbul Harp Okulu ve Harp Akademisi.

Mustafa Kemal'in Fikir Hayatında Etkili Olan Türk Düşünürler

Namık Kemal, Ziya Gökalp ve Mehmet Emin Yurdakul.

Tobruk ve Derne

Mustafa Kemal'in Trablusgarp Savaşı'nda görev yaptığı bölgeler.

Askerlik Mesleğinin Seçiminde Dönem Koşullarının Rolü

Osmanlı Devleti'nin savaşlar, toprak kayıpları ve güvenlik sorunları yaşadığı bir dönemde ordunun ülkenin savunulmasında hayati öneme sahip olması sebebiyle subay olma tercihinin öne çıkması.

Manastır Askerî İdadisi

Tarih ve edebiyat okumaları, milliyetçilik tartışmaları ve Balkanlardaki siyasi gelişmeler aracılığıyla Mustafa Kemal'in vatan, millet ve bağımsızlık bilincini güçlendiren askerî okul.

Milliyetçilik Hareketlerinin Mustafa Kemal'e Etkisi

Osmanlı'nın çok uluslu yapısını sarsan isyanların, Mustafa Kemal'in millet, egemenlik, ulusal bağımsızlık ve Türk millî kimliği üzerine düşüncelerini geliştirmesine zemin hazırlaması.

Vatan ve Hürriyet Cemiyeti

Mustafa Kemal'in Şam'da görev yaparken bölgesel sorunları ve ordudaki eksiklikleri gözlemlemesi neticesinde kurduğu cemiyet.

Trablusgarp ve Balkan Savaşları Deneyimi

Sınırlı imkânlarla yerel halkı örgütleme, savunma faaliyetleri yürütme ve askerî planlama tecrübeleriyle Mustafa Kemal'in girişimcilik, örgütleme, sorumluluk ve öngörü becerilerini geliştiren süreç.

1908

Osmanlı Devleti'nde II. Meşrutiyet'in ilan edildiği yıl.

Meşrutiyet Yönetimi

Padişahın yetkilerinin anayasa ve meclisle sınırlandırıldığı, seçimle oluşan Meclis-i Mebusanın yeniden açıldığı yönetim biçimi.

1912 Uşi Antlaşması

Trablusgarp ve Bingazi üzerindeki Osmanlı egemenliğini sona erdiren ve Kuzey Afrika'daki son Osmanlı toprağının kaybedilmesine yol açan antlaşma.

Balkan Savaşları'nın Sınırlara Etkisi

Osmanlı Devleti'nin Balkanlarda büyük ölçüde toprak kaybederek sınırlarının daralması ve İkinci Balkan Savaşı sırasında Edirne'yi geri alması.

Düyun-u Umumiye İdaresi

Belirli devlet gelirlerini dış borçların tahsiline ayırarak Osmanlı mali egemenliğini sınırlandıran idare.

Milliyetçilik Akımının Osmanlı'ya Etkisi (20. Yüzyıl Başı)

Balkan halklarının bağımsız devlet kurma taleplerini güçlendirerek isyanlar ve savaşlar sonucunda Osmanlı toprak kayıplarını ve siyasi çözülmesini hızlandıran akım.

Balkan Göçlerinin Toplumsal Etkileri

Anadolu ve İstanbul'da nüfusu artırıp demografik yapıyı değiştirmesi; barınma, beslenme, istihdam ve kamu hizmetleri üzerinde baskı yaratarak yerleşim ve dayanışma politikalarını zorunlu kılması.

Kapitülasyonlar

Yabancı devlet vatandaşlarına tanınan, Osmanlı'nın vergilendirme ve ticaret politikalarını bağımsız belirlemesini güçleştirerek yerli üreticileri yabancı rekabet karşısında dezavantajlı kılan ayrıcalıklar.

II. Meşrutiyet Dönemi Siyasi Değişimleri

Anayasal ve parlamenter düzenin yeniden işlerlik kazanması, basın ve parti örgütlenmelerinin canlanması; buna karşın parti çekişmeleri, 31 Mart Vakası ve merkezîleşme eğilimleriyle istikrarın bozulması.

Osmanlı Siyasi ve Ekonomik Sorunlarının Etkileşimi

Toprak kayıplarının vergi gelirlerini ve üretim imkânlarını daraltması, buna karşılık savaş masrafları ile göçmenlerin iskân masraflarının mali krizi daha da derinleştirmesi.

İttifak Devletleri

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin Almanya ve Avusturya-Macaristan ile birlikte yer aldığı askerî blok.

Yavuz ve Midilli Olayı

Osmanlı donanmasındaki Yavuz ve Midilli gemilerinin 29 Ekim 1914'te Rusya'nın Karadeniz limanlarını bombalamasıyla Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na fiilen girmesine yol açan gelişme.

Osmanlı Devleti'nin Savaştığı Cepheler

I. Dünya Savaşı'nda Kafkas, Kanal, Çanakkale, Irak, Suriye-Filistin, Hicaz-Yemen ve Galiçya olmak üzere mücadele edilen cepheler.

Çanakkale Cephesi'nin Açılma Amacı

İtilaf Devletlerinin boğazı geçerek İstanbul'u ele geçirmek ve deniz yoluyla müttefikleri Rusya'ya askerî-ekonomik yardım ulaştırmak istemesi.

I. Dünya Savaşı'nda Halkın Karşılaştığı Ekonomik Güçlükler

Gıda ve temel tüketim maddesi kıtlığı, yüksek enflasyon/fiyat artışları, karne uygulamaları ve yetişkin iş gücü eksikliği.

Osmanlı-Almanya İttifakı Gerekçeleri

Uluslararası siyasi yalnızlıktan kurtulma, güçlü bir askerî müttefik bulma, kaybedilen toprakları geri alma ümidi ve Rusya tehdidine karşı destek arayışı.

Kafkas ve Kanal Cephelerinin Hedefleri

Kafkas'ta Rus ilerleyişini durdurup doğuya yönelerek eski toprakları geri almak; Kanal'da ise Süveyş Kanalı'nı kontrol ederek İngiltere'nin sömürge bağlantısını ve ikmal hattını koparmak.

Çanakkale Savaşları'nın Sonuçları

Askerî açıdan İtilaf güçlerinin boğazları geçemeyip geri çekilmesi; siyasi açıdan İstanbul'un erken işgalinin önlenmesi, savaşın uzaması, Rusya'ya yardımın aksaması ve Mustafa Kemal'in saygınlığının artması.

I. Dünya Savaşı'nın Osmanlı Sivil Nüfusuna Etkileri

Çatışma ve cephe hareketleri nedeniyle kitlesel göçlerin yaşanması, seferberliğin tarım ve üretimde iş gücü kaybına yol açması, kıtlık, hastalık ve ulaşım sıkıntılarının günlük yaşamı zorlaştırması.

Çok Cepheli Savaşın Osmanlı Askerî Gücüne Etkisi

Asker, silah ve mühimmatın geniş bir coğrafyaya dağılması, ikmal yollarının uzaması, eş zamanlı yaşanan kayıplar sebebiyle savunma direncinin kırılması ve devletin mali kaynaklarının tükenmesi.

Mondros Ateşkes Antlaşması

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan çekilmesine yol açan ve 30 Ekim 1918'de imzalanan mütareke.

30 Ekim 1918

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalandığı tarih.

I. Dünya Savaşı Sonucu Yıkılan Çok Uluslu İmparatorluklar

Osmanlı Devleti, Avusturya-Macaristan, Rusya ve imparatorluk rejimi son bulan Almanya.

Milletler Cemiyeti (Cemiyet-i Akvam)

I. Dünya Savaşı sonrasında uluslararası alanda barış ve güvenliği sürekli kılmak amacıyla ihdas edilen örgüt.

Çekoslovakya ve Yugoslavya

I. Dünya Savaşı'ndan sonra Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun dağılmasıyla Avrupa siyasi haritasında ortaya çıkan yeni devletler.

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. Maddesi

İtilaf Devletlerine güvenliklerini tehdit edecek bir durum oluşması bahanesiyle stratejik mevkileri işgal etme yetkisi vererek Osmanlı egemenliğini ve toprak denetimini fiilen yok eden madde.

I. Dünya Savaşı'nın Osmanlı'ya Siyasi ve Ekonomik Sonuçları

Siyasi bakımdan mütarekeyle birlikte askerî ve idari denetimin zayıflayıp işgallerin başlaması; ekonomik bakımdan üretimin çökmesi, borç yükünün artması ve genel bir sefalet tablosunun oluşması.

Versay Antlaşması

Almanya'ya ağır toprak kayıpları, askerî sınırlamalar ve yüksek tazminatlar yükleyerek ülkede intikamcı siyaseti körükleyen ve Avrupa barışını dinamitleyen barış antlaşması.

Milliyetçilik İlkesi ve Savaş Sonrası Yeni Devletler

Ulusların kendi kaderlerini tayin etme isteği ve parçalanan imparatorlukların sonucunda Polonya ve Çekoslovakya gibi bağımsız cumhuriyetlerin kurulması süreci.

Mondros Sonrası İşgaller ve İtilaf Devletlerinin Çıkarları

Galip devletlerin boğazlar, ticaret hatları ve stratejik nüfuz bölgeleri üzerinde mutlak denetim kurma amacıyla başlattığı sömürgeci paylaşım politikası.