wojny grecko-perskie, okres klasyczny, wojny o hegemonię w Grecji

500-323 r p.n.e

okres klasyczny

507 r p.n.e

Ateńczycy wysyłają poselstwo do szachinszacha Dariusza z prośbą o sojusz i oferują mu “ziemię i wodę”, uznając jego zwierzchnictwo nad Atenami. Eklezja nie uznała tego hołdu, ale nigdy nie wysłali innego poselstwa i dalej traktowali się jako niezależne państwo, chociaż Dariusz uważał ich za lennika.

499-494 r p.n.e

jońska rebelia greków i mieszkańców turcji pod panowanie Persów (oryginalnie podbici przez Lidię, pokonaną przez Persów za panowania króla Krezusa) - Ateńczycy wysłali posiłki powstańcom i spalili siedzibę satrapy w Sardis. Król Dariusz był oburzony zdradą Ateńczyków i postanowił ich podbić

490 r p.n.e

ateny odrzucają żądanie poddania się wysłane przez króla dariusza, który znowu atakuje grecję (31 zbuntowanych poleis/tworów politycznych) - armia 25 000 żołnierzy na 600 statkach. Persowie biorą ze sobą byłego tyrana Hippiasa, by zainstalować go w Atenach

490 r p.n.e

bitwa w zatoce pod maratonem, wygrana przez greków pod dowództwem stratega miltiadesa - 6400 zabitych persów i 192 ateńczyków. Bitwa miała wielkie znaczenie symboliczne, ale nie militarne - tylko nadszarpnęło prestiż Dariusza.

483 r p.n.e

odkrycie złóż srebra w Attyce - Temistokles przekonuje zgromadzenie, by za srebro zbudować flotę zamiast rozdać je każdemu obywatelowi

480 r p.n.e

inwazja syna Dariusza, Kserksesa I - bitwa w wąwozie termopile, wygrana przez armię perska pod dowództwem króla. Dowódcą greków był król sparty leonidas - sparta była przywódcą koalicji antyperskiej

480 r p.n.e

bitwa morska pod salaminą, wygrana przez greków pod wodzą stratega temistoklesa z aten i eurybiadesa ze sparty. w jej wyniku flota kserksesa została zniszczona - Kserkses wraca do Persji, ale zostawia armię pod dowództwem generała Mardoniusza. Ateńczycy odrzucają propozycję kapitulacji, a Mardoniusz zdobywa i niszczy Ateny

479 r p.n.e

bitwa pod platejami, w której grecy pod wodzą pauzaniasza ze sparty ostatecznie pokonali persów, bitwa pod mykele. Po tej dacie grecy stopniowo wypierają persów z grecji, zaczyna się okres klasyczny

469-399 r p.n.e

życie sokratesa, który polemizował z poglądami sofistów - poszukiwanie najwyższej prawdy, krytyka demokracji

478 r p.n.e

powstanie związku morskiego - związku kilkuset poleis pod wodzą aten, początkowo mający wyprzeć persów z hellady, ostatecznie wykorzystany do podporządkowania poleis atenom

465 r p.n.e

zamordowanie kserksesa przez jednego ze swoich ministrów, koniec potęgi persów jako zdobywców

W wyniku trzęsienia ziemi i kryzysu gospodarczego w Mesenii dochodzi do powstania helotów. Sparta prosi Ateny o pomoc militarną

462 r p.n.e

Sparta prosi Ateny o pomoc militarną w związku z powstaniem helotów. Ateńczycy wysyłają armię, ale Sparta zmienia zdanie i odsyła ją i Kimona do domu (polityczna porażka). Po tym wydarzeniu Kimon zostaje poddany ostracyzmowi, a władzę w mieście przejmuje jego rywal Perykles

461-429 r p.n.e

czasy peryklesa - rozkwit demokracji, budowa partenonu i dokończenie długich murów, (budowa rozpoczęta przez Kimona) działalność sofistów: filozofów przygotowujących do urzędów publicznych, wydobycie srebra i ołowiu - rozbudowa floty trirem

działalność Herodota, wielkich tragików ateńskich, Hipokratesa i Sokratesa

460-454 r p.n.e

wsparcie egipskiego powstania przeciwko Persom przez Ateńczyków - absolutna porażka, utrata ok 200 statków z załogami. Po klęsce wyprawy skarbiec Związku Morskiego zostaje przeniesiony z “zagrożonego” Delos do Aten

458 r p.n.e

wystawienie trylogii “Oresteja” przez Ajschylosa

451 r p.n.e

ustawa Peryklesa regulująca otrzymywanie obywatelstwa - mężczyzna urodzony z dwojga obywateli, który ukończył pełnoletność (18 lat + 2 lata służby wojskowej)

449 r p.n.e

pokój kończący wojny perskie

447-432 r p.n.e

budowa partenonu, a później erechtejonu na akropolu na miejsce świątyni Ateny zniszczonej przez Persów w 480 rpne - Ateńczycy zostawili szczyt wzgórza na 30 lat, by przypominał im o wojnach grecko-perskich. Fryz na Partenonie był wyjątkowy, ponieważ byli na nim ukazani mieszkańcy aten

446 r p.n.e

sojusz Aten ze Spartą utwierdzający równowagę sił w Grecji - powstrzymał konflikt między dwoma poleis na 30 lat

431-404 r p.n.e

wojna peloponeska - ateny i związek morski vs sparta i związek peloponeski, wojna, która doprowadziła do zniszczenia aten i kryzysu moralności hellenów

431 r p.n.e

początek wojny peloponeskiej - ultimatum Sparty odrzucone za namową Peryklesa. Ateńczycy nie martwili się wojskami Spartan, ponieważ w lecie mogli schować się za Długimi Murami i Spartanie mogli ich pocałować, bo nie mieli technologii na zdobycie murów (statki z Pireusu przywoziły Ateńczykom zapasy). W pierwszym etapie wojny nie doszło do żadnych walnych bitew, a najazdy Spartan nie trwały dłużej niż 40 dni

430 r p.n.e

wybuch epidemii w Atenach (trudne warunki ze względu na częste oblężenia) - rok później śmierć Peryklesa. Pomimo tego Ateńczycy wygrywają bitwy morskie pod Naupactus i Koryntem i tłumią powstanie na Lesbos.

427-347 r p.n.e

życie platona - twórca idealizmu, utopijna wizja państwa, świat idei, dualizm człowieka, akademia platońska

425 r p.n.e

bitwa o Sfakterię - ateński strateg Kleon bierze w niewolę 120 Spartiatów i 170 innych żołnierzy (wyjątkowe - Spartiaci nigdy wcześniej się nie poddali, ale w tym okresie było ich tak mało, że uznali, że byłaby to za duża strata). Sparta proponuje rokowania, ale Ateny odrzucają pokój - Kleon przekonuje ich, że mogą podbić jeszcze więcej.

Rok później Brasidas ze Sparty prowadzi kampanię na ateńskie twierdze setki mil od Sparty (zmiana polityki wojskowej) i odcięcie Aten od kopalni srebra.

421 r p.n.e

pokój nikiasza (Rokowania po bitwie pod Ampipolis, w której giną Brasidas i Kleon , co pozbawia obie strony najważniejszych przywódców) - chwilowo przywrócił stan sprzed wojny

Ateńczycy są niezadowoleni z traktatu - podburzeni przez Alcybiadesa.

Trzy lata później wojna rozpoczyna się na nowo - atak Sparty

415 r p.n.e

wyprawa sycylijska aten w celu zdobycia syrakuz, zakończyła się klęską, która osłabiła ateny - oskarżenie stratega alcybiadesa o bezbożność po incydencie z hermiami, zdrada alcybiadesa i ucieczka do sparty rok później

Dwa lata później flota ateńska została zniszczona w porcie Syrakuz, a Spartanie założyli stałą bazę w Attyce, skąd mogli prowadzić ataki na Ateny. Imperium perskie zaczęło wspierać związek peloponeski pięniedzmi

411 r p.n.e

obalenie demokracji w atenach, oligarchia czterystu tyranów - po groźbie floty ateńskiej rada 400 ustąpiła i powołała radę 5 tys, która pozwoliła alcybiadesowi wrócić z wygnania. Rok później flota ateńska wygrała ze Spartą, a w Atenach została przywrócona pełna demokracja

404 r p.n.e

kapitulacja aten po oblężeniu aten i zniszczeniu floty pod Aogospotami, zwycięstwo sparty z pomocą finansową persów

• Ateńczycy muszą zburzyć Długie Mury,

404-403 r p.n.e

wojna domowa w atenach, terror 30 tyranów ustanowionych przez Spartę

Po przywróceniu demokracji sąd skazuje na śmierć sokratesa

395-387 r p.n.e

wojna koryncka - walka o hegemonię między spartą a koalicją antyspartańską (Ateny + perskie wsparcie), wygrana przez spartę ale nie na długo. Królewski pokój - poleis w Anatolii wracają do podległego statusu sprzed wojen perskich

385 r p.n.e

założenie akademii platońskiej

384-322 r p.n.e

życie arystotelesa - logika, metafizyka, szkoła filozoficza: liceum

379 r p.n.e

antyspartańskie powstanie w tebach, pokonanie sparty

371 r p.n.e

bitwa pod leuktrami - pokonanie sparty przez teby (związek arkadyjski), sparta zostaje zdobyta i traci znaczenie, teby zdobywają hegemonię

371-362 r p.n.e

hegemonia teb - od Leuktr do bitwy ze Spartą i Atenami pod Mantineą, w której pomimo zwycięstwa ginie tebański dowódca Epaminondas