wojny grecko-perskie, okres klasyczny, wojny o hegemonię w Grecji

499-494 r p.n.e

jońska rebelia greków i mieszkańców turcji podbitych przez persów

492 r p.n.e

perskie wojska atakują grecję po buncie greków z zajętej przez nich jonii - jonowie zwrócili się o pomoc do grecji właściwej. po zniszczeniu ich floty persowie musieli się wycofać

490 r p.n.e

ateny i sparta odrzucają żądanie poddania się wysłane przez króla dariusza, który znowu atakuje grecję (31 zbuntowanych poleis/tworów politycznych) - armia 25 000 żołnierzy na 600 statkach

490 r p.n.e

bitwa w zatoce pod maratonem, wygrana przez greków pod dowództwem stratega miltiadesa - 6400 zabitych persów i 192 ateńczyków

480 r p.n.e

bitwa w wąwozie termopile, wygrana przez armię perska pod dowództwem króla kserksesa (zebrał armię po śmierci dariusza wielkiego i zrobił blitzkrieg na grecję). Dowódcą greków był król sparty leonidas - sparta była przywódcą koalicji antyperskiej

480 r p.n.e

bitwa morska pod salaminą, wygrana przez greków pod wodzą stratega temistoklesa z aten i eurybiadesa ze sparty. w jej wyniku flota kserksesa została zniszczona

479 r p.n.e

bitwa pod platejami, w której grecy pod wodzą pauzaniasza ze sparty ostatecznie pokonali persów, bitwa pod mykele. Po tej dacie grecy stopniowo wypierają persów z grecji, zaczyna się okres klasyczny

469-399 r p.n.e

życie sokratesa, który polemizował z poglądami sofistów - poszukiwanie najwyższej prawdy, krytyka demokracji

478 r p.n.e

powstanie związku morskiego - związku kilkuset poleis pod wodzą aten, początkowo mający wyprzeć persów z hellady, ostatecznie wykorzystany do podporządkowania poleis atenom

465 r p.n.e

zamordowanie kserksesa przez jednego ze swoich ministrów, koniec potęgi persów jako zdobywców

461-429 r p.n.e

czasy peryklesa - rozkwit demokracji, budowa partenonu i dokończenie długich murów, działalność sofistów: filozofów przygotowujących do urzędów publicznych, wydobycie srebra i ołowiu - rozbudowa armii trirem

451 r p.n.e

ustawa regulująca otrzymywanie obywatelstwa - mężczyzna urodzony z dwojga obywateli, który ukończył pełnoletność (18 lat + 2 lata służby wojskowej)

449 r p.n.e

pokój kończący wojny perskie

447-432 r p.n.e

budowa partenonu, a później erechtejonu

431-404 r p.n.e

wojna peloponeska - ateny i związek morski vs sparta i związek peloponeski, wojna, która doprowadziła do zniszczenia aten i kryzysu moralności hellenów

427-347 r p.n.e

życie platona - twórca idealizmu, utopijna wizja państwa, świat idei, dualizm człowieka, akademia platońska

421 r p.n.e

pokój nikiasza, chwilowo przywrócił stan sprzed wojny

415 r p.n.e

wyprawa sycylijska aten w celu zdobycia syrakuz, zakończyła się klęską, która osłabiła ateny - oskarżenie stratega alcybiadesa, który zdradził ateny ze spartą w 414

411 r p.n.e

obalenie demokracji, oligarchia czterystu (?)

404 r p.n.e

kapitulacja aten, zwycięstwo sparty z pomocą finansową persów

403 r p.n.e

wojna domowa w aten, 30 tyranów skazuje na śmierć sokratesa i

IV/III w p.n.e

życie epikura z aten

395-387 r p.n.e

wojna koryncka - walka o hegemonię między spartą a koalicją antyspartańską, wygrana przez spartę ale nie na długo

385 r p.n.e

założenie akademii platońskiej

384-322 r p.n.e

życie arystotelesa - logika, metafizyka, szkoła filozoficza: liceum

379 r p.n.e

antyspartańskie powstanie w tebach, pokonanie sparty

371 r p.n.e

bitwa pod leuktrami - pokonanie sparty przez teby (związek arkadyjski), sparta traci znaczenie, teby zdobywają hegemonię

371-362 r p.n.e

hegemonia teb