Begrippenlijst 4de jaar - Geschiedenis (herhaling)

In deze begrippenlijst vindt u de woorden die in het 4de jaar secundair aan bod kwamen in de lessen geschiedenis.

annexeren

Een land militair veroveren waardoor het zijn onafhankelijkheid verliest.

burgeroorlog

Een oorlog tussen etnische of religieuze groepen binnen hetzelfde land.

centraliseren

In dit politiek model wordt zoveel mogelijk macht in handen van één persoon of instelling gegeven.

cijnskiesrecht

Enkel wie voldoende belastingen betaalt, heeft het recht om te stemmen.

coalitie

bondgenootschap

conservatief

Behoudsgezind, niets aan de huidige situatie willen veranderen.

continentale macht

Een grootmacht die ernaar streeft om op het (Europese) continent het machtigste land te zijn.

corporatisme

Het systeem van gilden en ambachten: de productiemethode, arbeidsduur, kwaliteit, lonen, openingsuren, prijzen enz. zijn niet het resultaat van vraag en aanbod maar worden afgesproken binnen beroepsverenigingen.

emanciperen

Het streven naar een eigen volwaardige deelname aan de samenleving, zonder voogdij van derden.

etnisch

volksgebonden

expansie

uitbreiding

genocide

Volkerenmoord: de misdaad van stelselmatige en opzettelijke uitroeiing van een etnische groep of van een deel daarvan.

globalisering

Mondialisering: daarbij wordt er zowel op politiek, economisch, cultureel en artistiek vlak wereldwijd genetwerkt, samengewerkt, informatie gedeeld.

holocaust

Systematische vervolging van en genocide op de joodse gemeenschap in de jaren ‘30 en ‘40.

inflatie

Plotse forse algemene prijsstijging. Hierdoor verlaagt de warde van de munt.

invasie

Militaire actie waarbij het leger van één land het grondgebied van een ander land binnenvalt met de bedoeling dat tweede land te veroveren.

invloedssfeer

Een gebied dat door een ander land indirecte wijze wordt gecontroleerd en gedomineerd.

isolationisme

Een politiek strategie waarbij een land zich niet wil mengen in internationale conflicten en ook geen internationale bondgenootschappen wil afsluiten.

kolonisatie

Veroveren van overzeese gebieden waarbij eigen machthebbers worden aangesteld, de eigen cultuur wordt geëxporteerd, een deel van de eigen bevolking in het overzees gebied woont end economie volledig in functie van de kolonisator wordt georganiseerd.

laagconunctuur

Periode van economische crisis.

maatschappelijk referentiekader

Het indelen van een historische gebeurtenis, feit, ruimte of persoon volgens de vier domeinen van de geschiedenis (politiek, sociaal, economisch en cultureel).

maritieme macht

Een grootmacht die ernaar streeft om de oceanen te controleren en wereldwijd strategisch kolonies op te richten.

mening

De gedachte, de visie van iemand of van een groep. Je kan dit niet zintuigelijk waarnemen of meten.

monarchie

Koninkrijk. Staatshoofd krijgt zijn functie door erfopvolging en niet door verkiezingen.

nepotisme

Vriendjespolitiek waarbij belangrijke politiek, militaire en economische posten aan familie worden gegeven.

normbevestigend

Overeenkomend met de algemene waarden en normen van een samenleving.

normafwijkend

Afwijkend van de waarden die algemeen gelden in een samenleving.

oppositie

1. Partij die geen vertegenwoordigers in de regering heeft.

2. Iemand die kritiek levert.

privileges

voordelen

progressief

1. Vooruitstrevend

2. Opkomen voor burgerrechten en politiek rechten.

protectionisme

Een economisch beleid waarbij men de eigen markt en de eigen productie beschermt tegen buitenlandse concurrentie; Dit gebeurt via import- en exporttaksen.

radicaliseren

De gedachten en daden van een persoon worden steeds extremer zodat hij steeds meer afwijkt van de algemene normen en waarden. Daardoor verhoogt het risico op extremistische daden.

rechterlijke macht

Het naleven en uitvoeren van de wetten controleren en het niet naleven ervan bestraffen. Dit gebeurt in de rechtbanken en gerechtshoven.

reconstrueren

De feiten die zich in het verleden afspelen opnieuw achterhalen, in juiste volgorde plaatsen en de juiste verbanden ertussen vinden.

referendum

Volksraadpleging, alle kiesgerechtigden moeten hun stem uitbrengen over één concreet maatschappelijke vraag.

represailles

wraak, wraakoefeningen

republiek

Staat met een verkozen president als staatshoofd.

revolutie

Radicale omslag of verandering op politiek, economisch, sociaal en/of cultureel vlak. Een breukmoment.

rode leger

Leger van de USSR(=Unie van Socialistische Sovjetrepublieken / voormalige Rusland maar nog ietsjes groter)

secularisering

Het beperken van religie tot het private terrein. Het verkleinen van de invloed van de Kerk, de islam, … op de staat en op het maatschappelijk leven.

scheiding der machten

Geen enkele persoon of organisatie mag alle macht in handen hebben; de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht moet door aparte machthebbers worden uitgeoefend.

stemplicht

Iedereen die politiek rechten bezit, moet stemmen bij de verkiezingen.

stemrecht

Iedereen die politieke rechten bezit, mag stemmen bij de verkiezingen.

terrorisme

Het plegen van ernstig geweld zonder wettelijke grond. Ook het dreigen met ernstig geweld zonder wettelijke grond.

uitvoerende macht

Het land besturen op basis van de bestaande wetten. Dit doet de regering.

verlicht despotisme

De vorst regeert als een absolutistische koning maar respecteert wel een aantal ideeën van de Verlichting vb. wetenschap, hygiëne, efficiëntie van transport, onderwijs stimuleren, …

Verlichting

Een cultureel-filosofische stroming waarbij de rede centraal staat: kennis is het resultaat van wetenschappelijk onderzoek en redeneren en mag niet worden opgelegd door Kerk of Staat.

volkssoevereinitiet

Alle macht berust bij het volk: het volk heeft het recht om zijn bestuurders te kiezen, het soort bestuursvorm te kiezen en slecht bestuurders ter verantwoording roepen en afzetten.

vorstelijk absolutisme

Alle macht en gezag rust in de handen van de koning. Hij moet zich niet verantwoorden is niet gebonden aan wetten.

Wehrmacht

Duits leger

wetgevende macht

Wetsvoorstellen opstellen, bediscussiëren en uiteindelijk goedkeuren door stemming. Dit gebeurt in het Parlement.

wisselwerking

Wederzijds invloed van verschillen processen, oorzaken en/of gevolgen van feiten en verschijnselen.

zelfbeschikkingsrecht

elk volk (=ras, etnie) heeft het recht op een eigen grondgebied en een eigen bestuur.