Batayang Heograpiya, Sinaunang Kabihasnan, at Kolonyalismo sa Timog-Silangang Asya

Mga bokabularyo at batayang konsepto mula sa Modyul 1 hanggang 4 tungkol sa Heograpiya, Sinaunang Kabihasnan, at Kolonyalismo sa Timog-Silangang Asya.

Heograpiya

Pag-aaral ng katangiang pisikal ng daigdig, anyong tubig/lupa, klima, at interaksiyon ng tao.

Equator (Ekwador)

Guhit sa globo na matatagpuan sa $0^\circ$ Latitud na naghahati sa Hilaga at Timog.

Prime Meridian

Guhit sa globo na matatagpuan sa $0^\circ$ Longhitud na naghahati sa Silangan at Kanluran.

Latitud / Parallel

Mga guhit na pahiga sa globo.

Longhitud / Meridian

Mga guhit na patayo sa globo.

Tiyak/Ganap na Lokasyon ng Pilipinas

Lokasyon ng Pilipinas na matatagpuan sa $4^\circ 23' - 21^\circ 10'$ Hilagang Latitud at $116^\circ - 127^\circ$ Silangang Longhitud.

Panahon (Weather)

Pang-araw-araw na kondisyon ng atmospera.

Klima (Climate)

Pangmatagalang kalagayan ng atmospera sa isang rehiyon.

Biotic Factors

Mga bagay sa ecosystem na may buhay katulad ng tao, halaman, at hayop.

Abiotic Factors

Mga bagay sa ecosystem na walang buhay katulad ng hangin, tubig, sikat ng araw, at lupa.

Wika

Itinuturing na kaluluwa ng kultura na nahahati sa Tonal at Non-tonal/Stress.

Monoteismo

Paniniwala sa iisang Diyos, katulad ng Islam at Kristiyanismo.

Politeismo

Paniniwala sa maraming Diyos, katulad ng Budismo at Hinduismo.

Shahadah

Unang pillar ng Islam na tumutukoy sa Pananampalataya.

Salah

Pillar ng Islam na tumutukoy sa pagdarasal nang $5$ beses sa isang araw.

Zakah

Pillar ng Islam na tumutukoy sa pagtulong o paglilimos.

Sawm

Pillar ng Islam na tumutukoy sa pag-aayuno sa buwan ng Ramadan.

Hajj

Pillar ng Islam na tumutukoy sa paglalakbay sa Mecca.

Pamilyang Nukleyar

Uri ng pamilya na binubuo ng tatay, nanay, at mga anak.

Pamilyang Extended

Uri ng pamilya na kasama ang lolo, lola, tito, at tita.

Funan

Sinaunang kaharian sa Timog-Silangang Asya na tinawag na 'Hari ng Kabundukan'.

Imperyong Angkor / Khmer

Imperyo na nagpatayo ng Angkor Wat (Suryavarman II) at Angkor Thom (Jayavarman II).

Pagan (Myanmar)

Sinaunang kaharian na pinangunahan ni Haring Anawrahta at nagpatayo ng Shwezigon Stupa at Ananda Temple.

Ayutthaya (Thailand)

Sinaunang kaharian na binuo ni U Thong at pinalaganap ang Theravada Buddhism at Dharmasastra.

Dinastiyang Toungoo

Pinakamalaki at pinakamalawak na imperyo sa kasaysayan ng TSA sa ilalim nina Tabinshwehti at Bayinnaung.

Kolonyalismo

Pagsakop ng isang bansa sa ibang teritoryo para sa yaman at kapangyarihan.

Imperyalismo

Pagpapalawak ng kapangyarihan sa pamamagitan ng kolonyalismo, ekonomiya, o kultura.

Gobernador-Heneral

Pinakamataas na pinuno sa Pilipinas sa ilalim ng pamahalaang kolonyal ng Espanya.

Viceroy

Representante ng Hari mula sa Mexico sa panahon ng kolonyalismong Espanyol.

Royal Audiencia

Pinakamataas na hukuman sa pamahalaang kolonyal ng Espanya sa Pilipinas.

Kalakalang Galyon

Patakarang pang-ekonomiya ng palitan ng produkto sa pagitan ng Maynila at Acapulco.

Tributo

Taunang buwis na ipinapatupad noong panahon ng Espanyol.

Polo y Servicio

Sapilitang paggawa sa loob ng $40$ araw bawat taon.

Falla

Bayad para makaligtas o malibre sa Polo y Servicio.

Reducción

Patakarang pagsasama-sama ng tao sa bayan na malapit sa simbahan.

Peninsulares

Mga Español na ipinanganak sa Espanya.

Insulares

Mga Español na ipinanganak sa Pilipinas.

Kolonya

Uri ng imperyalismo kung saan tuwirang pinamamahalaan ng dayuhan ang isang teritoryo.

Protectorate

Uri ng imperyalismo na may sariling pamahalaan ngunit kontrolado ng dayuhan ang proteksyon at militar.

Sphere of Influence

Uri ng imperyalismo na may kontroladong pribilehiyo sa kalakalan.

Buffer Zone

Ang papel na ginampanan ng Thailand (Siam) sa pagitan ng British Burma at French Indochina kaya ito napanatiling malaya.

Haring Chulalongkorn (Rama V)

Pinuno ng Thailand na nagpa-usad ng modernisasyon sa pamahalaan, militar, legal, at edukasyon.