1/229
Looks like no tags are added yet.
alarmsignalen bedreigde luchtweg
stridor of progressieve heesheid
zwelling van tong, lippen of mondbodem
veel bloed, secreet of braaksel
bewustzijnsdaling met verlies van beschermende reflexen
brandwonden of inhalatietrauma
corpus alienum,
acuut hoesten, kokhalzen of niet kunnen spreken
partiële vs complete obstructie
bij effectieve hoest: laten hoesten en observeren
bij complete obstructie: direct ALS protocol
wat gebeurt er met de airway bij bewustzijnsdaling
tongbasis zakt naar achterne
hoest- en slikreflex nemen af
aspiratierisico stijgt
D-probleem ka ndus A probleem worden
verlies spiertonus → risico obstrucite door tong en palatum molle
vermindering beschermende lw reflexen → risico op aspiratie
secties primary assessment
Airway & C-spine: hoe is de lw
breathing: ademhaling normaal?
circulation:
beoordeling pols
tekenen shock?
disability
bewustzijn?
exposure: overig
voorrangshandelingen: alle 3
nek-/wervelletsel: niet bewegen maar knipperen, praten
catastrofale bloedingen:
druk op de wond
twee handen of met stuk textiel
turniquet aanleggen
hemostatisch gaas
niet verbinden:
bij circulation
brandwonden:
indien op het oog stabiel
koelen: lauw stromend water boven de wond
niet beoordelen TVLO: bij exposure (totaal verbrand lichaams opp)
vitaal bedreigd wanneer: ABCDE
A: lw niet vrij of dreigt dicht te gaan
B: onvoldoende oxygen of ventil
C: onvoldoende weefselperfusie
😩 problemen hersenen of bewustzijnsdaling
E: verborgen letsel, temp of intox
diagnostisch plan bij levensbedreiging: 3 categ
bedside:
lab:
beeldvorming:
diagnostisch plan bij levensbedreiging beeldvorming:
x-thorax, echo, ct op indicaite
diagnostisch plan bij levensbedreiging: lab
bloedgas, lactaat, HB, elektrolyten, nierfunctie
diagnostisch plan bij levensbedreiging: bedside
sat, gluc, ecg, temp
behandelingsmogelijkheden bij levensbedreiging: principe, (niet) medicamenteus?
principe: kies behandeling dmv mechanisme
niet medicamenteus: houding, zuurstof, compressie, koelen, reanimatie
medicamenteus, adrenaline, vasopressor, antiartimicum, antistolling
normaalwaarden algemeen geldend voor (A niet) BCDE
B: AF 12-20/min
C: HF 60-100 min, equaal/gevuld, CRT < 2 sec (capillary refill time)
😩 EMV (13)-15
exposure: temp 35,5-37,5
bloedgaswaarden arterieel normaalwaardne: Ph, PaO2, PaCO2, bicarbonaat (HCO3-, alkali reserve)
pH: 7,35-7,45
PaO2: 10,6-13,3 kPa
PaCO2: 4,5-6,0 kPa
bicarbonaat (HCO3-, alkali reserve): 22-29 mmol/L
SaO2 (arteriële O2-sat): 94-99%
bloedgaswaarden arterieel normaalwaarden:PaO2
PaO2: 10,6-13,3 kPa
bloedgaswaarden arterieel normaalwaarden: PaCO2,
PaCO2: 4,5-6,0 kPa
bloedgaswaarden arterieel normaalwaarden: bicarbonaat (HCO3-, alkali reserve)
bicarbonaat (HCO3-, alkali reserve): 22-29 mmol/L
bloedgaswaarde SaO2 (arteriële O2-sat):
94-99%
SvO2: wat is het, normaalwaarde
centraal veneuze O2-saturatie: 60-75%
SmO2 wat is het en normaalwaarde
gemengd veneuze O2 saturatie: 60-75%
hemoglobine man en vrouw waarden
Hb vrouw: 7,5-10,0 mmol/l
Hb man: 8,5-11,5 mmol/l
glucose nuchter normaalwaarde
3,1-6,4 mmol/l
lactaat normaalwaarde
0,5-2,2 mmol/L
overdracht: SBARR
situation
background
assessment
recommendation
repeat
drie soorten maskers en percentages die ze geven (zoek percentages uit)
neusbril: 28%
zuurstofmasker: 40%
non-rebreathing: 100%
wat beoordeel je bij airway
kan pt praten, hoesten, slikken
stridor, gorgelen, heesheid?
bloed, braaksel, corpus alienum of zwelling?
bij trauma: C-spine direct meenemen
alarmsignalen bedreigde luchtweg
stridor of progressieve heesheid
zwelling van tong, lippen of mondbodem
veel bloed, secreet of braaksel
bewustzijnsdaling met verlies van beschermende reflexen
brandwonden of inhalatietrauma
oorzaken potentieel bedreigde luchtweg oro/nasofarynx:
secreet
corpus alienum
tonusverlies (bewusteloos, OSAS)
retrofaryngeale bloeding
peritonsillair/retrofaryngeaal abces
trauma
oorzaken potentieel bedreigde luchtweg larynx
oedeem (allergisch, toxisch, trauma, infectie), laryngitis, epiglottitis
oorzaken potentieel bedreigde luchtweg tarchea
tumor, granulatieweefsel, tracheomalacie, struma, bloeding
airway management wat kunnen we allemaal
stabiele zijligging
chinlift (hoofd omhoog van bed brengen met kin beetje, voorhoofd vasthouden)/ jawtrust: kaak naar voren brengen
tube (oro-of nasopharyngeaal)
larynx masker
intubatie
cricothyrotomie
(oorzaak wegnemen)
C-spine, wat doe je dan/ waar check je op
C-spine loopt mee met airway
hoogenergetisch trauma of neurologische klachten?
nekpijn, midline tenderness, intoxicatie?
wervelkolom beschermen tijdens airway-manoeuvres
vrije luchtweg gaat voor perfecte immobilisaite
C spine ezelsbrug wanneer het erg kan zijn
De 6 V’s vormen de BASE
val van grote hoogte (2-3 maal eigen lengte)
verplaatsing voertuig meer dan 7 meter
voertuig versus voetganger meer dan 10 kmu
voertuig versus (brom/snor)fietser of motorrijder met een snelheidsverschil van meer dan 35 kmu
voertuig ongeval zonder autogordel boven 35 kmu
voertuig ongeval met autogordel boven 45 kmu
beschadiging voertuig of helm óf bloed/haren aan binnenspiegel
airbags vrijgekomen
ster in voorruit veroorzaakt door inzittenden
ernstig gewond of overleden SO in voertuig
nek- en wervelletsel, waarbij en welke verschijnselen zien we dan
wervelfracturen, bloedingen of andere zwellingen…
uitvalsverschijnselen
motorisch → parese/ verminderde kracht
sensibel → parestiesiën/ pijn (uitstralend)/ minder gevoel
gnostisch: tastzin, vibratiezin en propriocepsis
vitaal: pijn, temp en grove tast
dwarslaesie
compleet: urine-incontinentie, urineretentie
allergische reactie vs anafylaxie
allergisch: huid/jeuk/urticaria zonder vitale bedreiging
anafylaxie: respiratoir, circulatior of bewustzijn betrokken
kan snel progressief zijn
adrenaline is eerste keus bij anafylaxie
anafylaxie herkennen in ABCDE
A: zwelling tong, lippen, larynx of stridor
B: benauwdheid, piepen, hypoxie
C: hypotensie, collaps, shock
😩 sufheid door hypoxie of shock
E: urticaria, flushing, angio-oedeem
eerste beleid bij anafylaxie
anafylaxe: adrenaline eerst, bij voorkeur vroeg
stop of verwijder uitlokkende factor waar mogelijk
roep hulp, zuurstof, monitoring, i.v. toegang
adrenaline
vulling bij hypotensie
observeer vanwege recidief of bifasische reactie
medicatie bij anafylaxie
adrenaline; vasoconstrictie, bronchodilatie en mucosazwelling verminderen
antihistaminicum: vooral huidklachten
corticosteroïd: ondersteunend, niet acuut levensreddend
shock: denk ook aan vulling en vasorpessor escalatie
adrenaline: soort meds, indicatie (bijwerkingen)
soort meds: anti-hypotensivum, sympaticomimeticum
indicatie: reanimatie, anafylaxie, bronchospasme
bijwerkingen: stresscardiomyopathie, dyspneu, N, V, metabole acidose
werkingsmechanisme adrenaline in general,
sympaticomimeticum
→ stimulerend effect op de alfa en beta receptoren van het sympatische zenuwstelsel
→ heeft geringe, centraal stimulerende werking
wat doet adrenaline: werkingsmechanisme
bloeddruk stijgen
vergroot prikkelbaarheid hart
door beïnvloeding alfareceptoren treedt vernauwing op van de meeste vaten, met name die van de huid en het splanchnicusgebied
stimulatie van de beta 2 receptoren heeft een bronchospasmolytisch effect en verhoogt het bloedglucose gehalte
op het tentamen spoed
vrije lw is voorwaarde voor de rest van de abcde
adrenaline is eerste keus bij anafylaxie met vitale betrokkenheid
C-spine beschermen maar oxygenatie gaat voor
LY: normale ademhaling: teugvolume, anatomische dode ruimte, ademminuutvolume
teugvolume van 500 ml
anatomische dode ruimte 150 ml
ademminuutvolume is 7,5 l/min
normale ademhaling: ademfrequentie, alveolaire ventilatie, CO, ventilatie gedeeld door perfusie
ademfrequentie: afh van staat 5-15/min
alveolaire ventilatie is circa 5 L/min
CO ongeveer gelijk aan alveolaire ventilatie, 5 L/min
ventiatie gedeeld door perfusie is ongeveer 1 normaal gesproken
bloedgas: snelle leesvolgorde
1. pH: acidose of alkalose
2. PaCO2: ventilatoire component
3. HCO3-: metabole component?
4. PaO2/SaO2: oxygenatie?
5. lactaat: perfusie en ernst
normaalwaarden bloedgas: pH, PaCO2, PaO2, HCO2-, SaO2
pH: 7,35-7,45
PaCO2 4,5-6,0 kPa
PaO2: 10,6-13,3 kPa
HCO3-: 22-29 mmol/l
SaO2: 94-99%
acute dyspneu DD niet missen
pneumothorax of spanningspneumothorax
astma-aanval of status asthmaticus
exacerbatie COPD
penumonie, aspiratie, ARDS
longembolie, ACS of decompensatio cordis
wat is een shunt, welke VQ ratio heb je dan, wat is dode ruimte ventilatie, welke VQ ratio heb je dan?
shunt: ruimte wordt niet geventileerd → bloed krijgt geen zuurstof: V/Q is heel klein want teller is heel klein
dode ruimte ventillatie → De Q is heel klein, er wordt wel geventilleerd maar er komt geen bloed langs, dus er wordt een kleinere Q gezien in de V/Q ratio waardoor het getal naar de oneindig gaat in plaats van heel klein
breathing welke 5 dingen zie je, en welke dingen vallen daar dan weer onder
borst- en buiksymmetrie
fladderthorax
parese (n. phrenicus)
ademfrequentie
hyperventilatie
astma bronchiale
hartfalen
obstructie
diepte
hyperventilatie
bijgeluiden
obstructie
verwondingen thorax
spanningspneumothorax
problemen die onder breathing vallen, die je onmiddelijk moet behandelen
bronchospasme, cardiaal oedeem, spanningspneumothorax, desaturatie
beelden van: acuut respiratoir probleem + DD
hartfalen
vocht:
‘s nachts
op leeftijd
bekend met HVZ
corpus alienum
acuut,
inspiratoire stridor
assymmetrie
aspiratie
voedsel of maagzuur
longontsteking
ouderen
reflux
externe obstructie
klier of tumor
paniekaanval
verhoogde AF
stekende pijn
zweten, duizelig, tintelingen mond/ handen
hyperventilatie,wat is het beeld in het lichaam en wat zijn de sympt van pt
sympt lichaam
toegenomen AF, dieper (of juist ondiep), spierkrampen, handspasmen, tintelingen rond mond of hand
sympt pt ervaring: gevoel te stikken, hyperventileren, gevoel van stikken
hyperventilatie: somatisch, psychische oorzaak + DD
somatisch: astma, DM, intox, pneumothorax
psychisch: paniekaanval, hyperchondrie
DD:
acuut coronair syndroom (ACS)/ angina pectoris (AP)
astma bronchiale
drugsintoxicatie: cocaïne/ amfetamine
astma aanval en status astmaticus: sympt, hoe peil je de ernst, nog een teken, behandeling
sympt: hoesten, benauwdheid en expiratoire obstructie
ernst: ademarbeid, saturatie, spraak, uitputting
stille thorax is ernstig
behand: zuurstof, inhalatiebronchodilatatie (en corticosteroid)
wat gebeurt er in stappen bij een status asthmaticus en een astma-aanval
bronchoconstrictie
mucosazwelling
slijm en air trapping
toenemende ademarbeid
uiteindelijk ventilatoire insufficiëntie
exacerbatie COPD
toename dyspneu, sputum of hoest
risico op hypercapnie en respiratoire acidose
zuurstof doelgericht geven
denk aan infectie, longembolie of pneumothorax als trigger
pneumonie
koorts, hoest, sputum en dyspnoe
crepitaties of demping kunnen richting geven
hypoxie en sepsis bepalen urgentie
X-thorax en lab ondersteunen, kliniek blijft leidend
aspiratie
risico bij bewustzijnsdaling, insult, intoxicaite of slikstoornis
acuut hoesten, hypoxie, of pneumonitis
airway beschermen en zuurstof geven
eventueel antibiotica
longcontusie
na stomp thoraxtrauma
kan progressieve hypoxie geven
x-thorax kan vroeg nog weinig tonen
behandeling: zuurstof, pijnstilling, monitoring
spanningspneumothorax
2e IC midclaviculair
zuigende borstwond, drukverschillen
trachea/ mediastinale shift te zien naar de aangedane kant
caudale verplaatsing hemidiafragma
fladderthorax
paradoxale ademhaling
twee of meer gebroken ribben, gebroken op twee of meer plekken
pijnlijke ademhaling
dyspnoetisch
uitputting
inspiratoire insufficiëntie
bewustzijnsverlies
wees bedacht op hypovolemische shock
acuut probleem met de ademhaling: dan denk je aan
breathing
dyspneu
spanningspneumothorax
astma en copd
hyperventilatie
acute respiratoire insufficiëntie verschillende vormen: benoem ze alle 4 + feit
hypoxemie
hypercapnie
toegenomen ademarbeid
afgenomen ademkracht: kan met norm bloedgaswaardes
meestal een combi
hypoxemie, hypercapnie definities met waardes
hypoxemie: PaO2 onder de 8 kPa
hypercapnie: PaCO2 over de 7 kPa en pH onder 7,30 (respiratoire acidose)
waar herken je acute respiratoire insufficiëntie aan
dyspneu
tachypneu (norm 12-20/min)
gebruik hulpademhalingsspieren
paradoxale ademhaling (buik en borst maken tegengestelde bewegingen)
vegetatieve verschijnselen
respiratoire acidose
onvermogen tot corrigeren van metabole acidose
hypoxie: wat is het, waar komt het door
algemeen tekort van zuurstof in de weefsels
hypoxemie (lage PaO2)
laag hartminuutvolume
anemie
koolstofmonoxide en cyanide intoxicaties
hypoxemie: waardoor veroorzaakt
lage zuurstoffractie: in de inademingslucht (FiO2): normaal gesproken is deze 21%
hoogte: daling partiële zuurstofspanning
hypoventilatie: primair hypercapnie, later ook hypoxemie
ventilaite-perfusie mismatch: meest voorkomende oorzaak van respiratoire insufficientie in het ziekenhuis
rechts-links shunt: kan aangeboren zijn, vaak in het hart
diffusie stoornis: bijvoorbeeld fibrosering of andere interstitiële longziekten
hypoxemie hoofdcategorieën die je ziet (3)
fysieke sympt
psychische sympt
gedrag
hypoxemie fysieke symptomen
toenemende transpiratie
slechte coördinatie
bleek zien
cyanose
snellere en diepere ademhaling
hypoxemie psychische symptomen
euforie
laag prestatieniveau
verwardheid
afnemend beoordelingsvermogen, minder zelfkritiek, vermoeid
hypoxemie gedrag sympt
reacite op verbale communicatie en commando’s
overmoed kan overgaan in aggresiviteit
formule zuurstofaanbod algemeen, en de componenten + wat betekenen de termen voor jezelf bedenken
DO2=CO*CaO2*10
CO= HF*SV
CaO2= (Hb*1,36*SaO2) + paO2×0,003
waarbij:
SaO2 = arteriële concentratie zuurstof
Hb = hemoglobine
SaO2 = saturatie
PaO2 = partiële arteriële zuurstofspanning
ARDS:
geeft hetzelfde beeld als acute respiratoire insufficiëntie
bilaterale consolidaties 1 wk na bekende oorzaak en niet verklaard door hartfalen of overvulling (acuut begin)
wijdverspreide inflammatie van de longen
(je ziet dat de alveolus is gevuld met vocht en dat hij meer afstand krijgt van het bloedvat)
de 4 criteria voor ARDS
acuut
vocht in longen (X-thorax)
PaO2/FiO2 onder 300 mmHg
niet door hart
ARDS symptomen
koorts
kortademigheid
tachypnoe
POB
hypotensie
hypoxie/hypoxemie
cyanose
shock (hypotensie)
respiratoire oorzaken ARDS (direct)
aspiratie (maaginhoud → ontsteking)
near-drowning
O2 toxiciteit: radicaalvorming leidt tot versnelde fibrotisering
pneumonie
post-pneumectomie
verhoogde ICP
rookinhalatie
thoraxbestraling
trauma
vasculitis
indirecte niet-respiratoire oorzaken van ARDS
bloedtransfusie reacties (vooral vroeger)
verbranding
diffuse intravasale stolling
drug abusus (bijv. heroine)
vet embolie
acute pancreatitits
lange tijd aan hartlongmachine
sepsis
shock
ARDS: mild moderate en ernstig
ernst: PaO2/FiO2 is een maat voor oxygenatie (diffusie over de wand) en daarmee ernst van ARDS
mild: 200 mmHg < PaO2/FiO2 < 300 mmHg met PEEP/CPAP > 5 cm H20
moderatie: 100-200 mmHg met PEEP > 5 cm H2O
ernstig: < 100 mmHg met PEEP > 5 cm H2O
ARDS behandeling
zuurstofsuppletie
beademing
PEEP
buikligging
ontwatere - dialyse bvb
wanneer escaleren (na ARDS stuk). idk wat ze met escaleren bedoelen though
toenemende ademarbeid of uitputting
dalend bewustzijn
persisterende hypoxie ondanks zuurstof
hypercapnie met acidose
hemodynamische instabiliteit
tentamenanalyse voor ademstuk SEH
oxygenatie en ventilatie
bloedgas verklaart wat saturatie niet vertelt
ARDS is herkenning + oorzaak + excalatie
CO2-retentie en uitputting mag je niet missen
wat zijn alle dingen die gecheckt kunnen worden bij circulatie op de SEH?
pols centraal (bij a. carotis), capillary refill, bp, centraal veneuze druk, auscultatie hart, buik, echo buik, bekken, X-bekken, infuus, lab afname (bvb veneus bloedgas), ECG
opties die waar kunnen zijn voor pols centraal en capilarry refill, centraal veneuze druk
pols centraal (bij a. carotis): voelbaar/ niet voelbaar
capillaire refill: < 2 sec/ > 2 sec (5 sec op borstbeen drukken, binnen 2 sec weer roze kleuren
bloeddruk (let op normaalwaarde patient
centraal veneuze druk (bijv. v. jugularis, schatting druk rechteratrium): normaal/hoog/laag
verhoogd si teken slechte hartfunctie door obstructie of door verminderde pompfunctie van ventrikels
opties voor beoordeling circulatie deel 2: auscultatie hart, buik, echo buik, bekken
auscultatie hart: norm/ afwijkend
buik (let op buik plankhard of pijnlijk is): niet verricht/norm/afwijkend
echo buik: niet gedaan/norm/afwijkend
bekken (vooral bij trauma, test instabiliteit en pijn): niet gedaan/ normaal/ afwijkend
opties voor beoordeling circulatie deel 3: X-bekken, infuus, lab afname, ECG
X-bekken; niet gedaan/norm/afwijkend
infuus (bij pt in shock 2 infusen inbrengen)
lab afname (bvb veneus bloedgas) ja/nee
ECG: niet gedaan/norm/afwijkend
shock is niet gelijk aan weefselperfusie: wat het wel is
niet alleen lage bp
orgaanperfusie faalt
compensatie maskeert vroege shock
behandel mechanisme en ondersteun circulatie
vier hoofdtypen shock kort door de bocht
hypovolemisch: volume tekort (te weinig water/bloed)
cardiogeen: pomp faalt
distribultief: vaatdilatatie waardoor een lager deltabp
obstrucitef: flow wordt mechanisch geblokkeerd (bloed kan hart niet in of uit)
perfusieparameters
hartfrequentie en ritme
bloeddruk en polsdruk
capillary refill en huid
lactaat
urineproductie en nierfunctie
shock: plaatje
neurologisch
restlessness
anxiety
lethargy
confusion
respiratory: rapid breathing, shallow respiration
metabolism: low temp, thirst, acidosis, low urine output
cardiovascular: tachycardia, thready pulse, low CO, low bp
skin: pale, clammy, cool
acuut aneurysma aorta abdominalis
oudere patient + acute buik/rug/flankpijn + collaps: denk rAAA
C-probleem: 2 grote infusen, kruisbloed, vaatchirurg
CTA als stabiel genoeg: instabiel richting OK
waarom is shock zo zorgelijk (wat gebeurt er)
shock → tekort aan circulerend volume → onvoldoende zuurstof → ernstige orgaanschade ontstaat: disbalans tussen aanbod en verbruik O2
vroege tekenen van shock
MAP daalt 10 mmHg van baseline
effectieve compensatie O2 vitale organen
HR stijgt
compensatie geeft:
renine stijgt
ADH stijgt
vasoconstricite
polsdruk daalt
HR stijgt
rusteloos
shock progressieve klachten
MAP daalt
weefsel/ orgaan hypoxie
urine productie daalt (oligurie
zwakke snelle pols
pH daalt
sensorische neurale veranderingen
non-hemorrhagische hypovolemische shock
vloeistof depletie of redistributie (GI verlies, verlies via huid, dehydratie, verlies vai nieren
cirrose/ascites/pancreatitis
wanneer onstaan symptomen bij hypovolemische shock
bij meer dan 40% bloedverlies
bij ouderen eerder, door gebruik betablokkers, hoezo?
behandeling bij hypovolemische shock door bloedverlies trauma bij casus!
vullen:
min 1000ml in 30 ml NaCl 0,9%
bloed (3 PC, 3 plasma, 1 trombo’s) als Hb onder 4,5
controleer bloeding
tranexaminezuur (trauma) voor stolling
vasopressie
fenylephrin, (nor)adrenaline (alfa receptoren) of terlipressine ADH
oorzaken van cardiogene shock
myopathisch
rechter ventrikel falen
trauma
myocarditis
ischemisch
stunning: 1e 6 dgn na ischemie kan hart niet goed knijpen
farmacologisch: chemo
mechanism (oa. LVH, aortastenose, ruptuur papillair spieren
ritme (artimie: sick sinus, ventrikel tachycardie
mogelijke behandelingen bij cardiogene shock en wat het doet
inotropica: verhoogt contractiliteit (dobutamien = betareceptor)
intraArteriëleBallonPomp (IABP): diastolische inflatie = betere coronairperfusie; systolishce deflatie = afterload lager leidt tot betere CO
ECMO: extra corporele membraan oxygenatie = hart-longmachine
cardiogene shock - impella: pomp in hart 3,5L flow
dobutamine: soort medicijn, indicatie en bijwerkingen
soort: catecholamine
indicatie: cardiogene of septische shock; hartfalen
bijwerkingen: hoofdpijn, hypertensie, ritmestoornissen, hypokaliëmie, MI
werkingsmechanisme dobutamine
catecholamine
de primaire wekring: verhoging van contractiekracht van de hartspier door stimulering beta1receptoren van het hart
dobutamine: verbetert hartminuutvolume, mn door vergroting van het slagvolume
verder voorkomt het een verlaagde ventriculaire vullingsdruk (voorbelasting) en bevordert het de av geleiding