Neuro (VU BW) samenvatting flashcards (25/26)

Effectoren autonome zenuwstelsel

Gladde spieren, hartspieren, endocriene klieren & exocriene klieren

Effectoren somatische zenuwstelsel

Dwarsgestreepte spieren

Cellulaire componenten van het zenuwstelsel

Neuronen (zenuwcellen) + gliacellen (steuncellen)

Neurieten

Onderdelen van neuronen

2 soorten neurieten

Dendrieten & Axonen

Dendrieten (functie)

Sturen impuls richting cellichaam toe

Axonen (functie)

Sturen impuls richting het cellichaam af

Dendrieten (kenmerk)

Sturen vaak meerdere signalen tegelijkertijd naar het cellichaam vanwege de vele vertakkingen

Myelineschedes (locatie)

Omringen axonen en worden onderbroken door de insnoeringen van Ranvier

Myelineschedes in het CZS (gevormd door)

Oligodendrocyten

Myelineschedes in het PZS (gevormd door)

Schwann cellen

Axonen vs. Dendrieten (lengte)

Axonen zijn in de mens vaak een heel stuk langer dan dendrieten

3 typen neuronen in het neurale circuit

Sensorische neuronen, Schakelneuronen / interneuronen, Motorische neuronen

Sensorische neuronen (signaal)

Afferente signalen, van receptor naar CZS

Schakelneuronen / interneuronen (functie)

Zorgen voor schakeling in CZS

Motorische neuronen (signaal)

Efferente signalen, van CZS naar effector

Afferente signalen

Signalen naar het CZS

Efferente signalen

Signalen van het CZS naar de effector

Astrocyten

Uitwisseling van voedingsstoffen + Vormen de bloed-hersenbarrière door regulatie van extracellulair vocht

Astrocyten

Uitwisseling van voedingsstoffen + Vormen de bloed-hersenbarrière door regulatie van extracellulair vocht

Microglia (CZS functie)

Fagocytose (opruimen van ziekteverwekkers en afvalproducten)

Ependymcellen (CZS functie)

Vorming van cerebrospinale vloeistof

Ependymcellen (CZS locatie)

Rondom de hersenventrikels en het centrale kanaal van het ruggenmerg

Nissl-staining (zichtbaar)

Nissl-staining kleurt het ruw endoplasmatisch reticulum in zenuwcellen, waardoor cellichamen en structuur van neuronen duidelijk zichtbaar worden.

Nissl-staining (binding)

Kleurstofje bindt aan RNA in ribosomen en ruw ER

Prosencephalon (delen)

Telencephalon + Diëncephalon

Rhombencephalon (delen)

Metencephalon + Myelencephalon

3 onderdelen van de hersenstam

Mesencephalon, Pons, Medulla Oblongata

Productie cerebrospinale vloeistof (CSV)

Gemaakt door plexus choroideus in hersenventrikels

CSV circulatie stap 1

Gevormd in plexus choroideus (zit in elke ventrikel, maar voornamelijk in de laterale 2) Vanuit laterale ventrikels via foramen interventriculare naar derde ventrikel

CSV circulatie stap 2

Via aqueductus cerebri naar vierde ventrikel

Cerebrospinale vloeistof (CSV) circulatie stap 3

Vanuit vierde ventrikel naar subarachnoïdale ruimte

Afvoer van CSV

Opname in veneus bloed via arachnoïdale villi/granulaties

Locatie arachnoïdale villi

In sinus sagittalis superior en andere durale veneuze sinussen

Bloed-hersenbarrière (structuur)

Epitheelcellen in haarvaten met tight junctions

Tight junctions (functie)

Voorkomen dat schadelijke stoffen tussen cellen door diffunderen

Wat bepaalt prikkelsterkte

Vuurfrequentie

Rustmembraanpotentiaal

Gewogen som van equilibriumpotentialen (Na+ & K+)

Equilibriumpotentiaal (Nernstpotentiaal)

De membraanpotentiaal waarbij de netto stroom van dat specifieke ion over de membraan gelijk is aan 0 mV

Equilibriumpotentiaal Na+ ≈

+60 mV

Equilibriumpotentiaal K+ ≈

-80 mV

Equilibriumpotentiaal Cl- ≈

-60 mV

Omkeerpotentiaal

Het membraanpotentiaal waarbij de netto ionenstroom via een bepaald ionkanaal nul is

Ionen over membraan...

Zijn gehydrateerd en kunnen niet door de dubbele laag fosfolipiden

Na/K-pomp (functie)

Houdt de concentratieverschillen van ionen in stand

Na/K-pomp (transport)

Actief transport, vereist ATP

Selectief permeabele ionkanalen (functie)

Zorgen via passief transport (diffusie) dat concentratieverschillen kleiner worden

K+ diffusie (richting)

Naar buiten (concentratiegradiënt), naar binnen getrokken (elektrische gradiënt)

Na+ diffusie (richting)

Naar binnen (concentratie- en elektrische gradiënt)

Permeabiliteit depolarisatie

Na+-permeabiliteit neemt sterk toe

Permeabiliteit repolarisatie

K+-permeabiliteit neemt geleidelijk toe en start repolarisatie

Absoluut refractaire periode

Geen actiepotentiaal mogelijk

Reden absoluut refractaire periode

Inactivatie van Na+-kanalen

Relatief refractaire periode

Nieuw actiepotentiaal mogelijk, maar vereist meer stroom

Reden relatief refractaire periode

De-inactivatie van Na+-kanalen → meer stroom nodig want membraan is minder prikkelbaar atm

Voltage-clamp methode (doel)

Onderzoeken invloed van membraanpotentiaal op ionstroom/membraanpermeabiliteit

Vroege stroom (Voltage-clamp)

Snel, u-vorm, door Na+-influx

Late stroom (Voltage-clamp)

Langzaam, door K+-efflux

Sluiten spanningsafhankelijke K⁺-kanalen

Zodra spanning weer negatief wordt

Undershoot (reden)

Hyperpolarisatie door voltage-afhankelijke efflux van K+

Patch clamp methode

Voltage-clamp toegepast op een klein membraanpatch

Passieve (lek)kanalen

Geen signaal nodig om open te gaan, belangrijk voor rustpotentiaal

Voltage-gated Na+-kanalen (gedrag)

Activeren en daarna inactiveren

Voltage-gated K+-kanalen (gedrag)

Gaan later open en inactiveren niet

Alles-of-niets-principe

Kenmerk van actiepotentialen

Passieve voortgeleiding

van stroom Door diffusie van ionen

Passieve geleiding hangt af van

Capaciteit en lengteconstante van het membraan

Tijdsconstante (τ)

Tijd die het duurt tot potentiaalverandering tot stand komt

Hogere capaciteit (gevolg)

Langzamere potentiaalverandering (hogere τ)

Formule tijdsconstante

τ = C / g (waarbij g = gm)

Effect myeline op capaciteit

Verlaagt capaciteit → snellere geleiding

Lengteconstante (λ)

Hoe ver een potentiaalverandering zich verspreidt

Axiaal geleidingsvermogen (ga)

Ionen diffunderen binnen neuriet

Transmembraangeleidingsvermogen (gm)

Ionen diffunderen van binnen naar buiten

Myelinisering effect op lengteconstante V

Verlaagt gm → grotere lengteconstante

Actieve voortgeleiding

Via actiepotentialen, regeneratief proces

Continue geleiding (waar)

Niet-gemyeliniseerde axonen

Continue geleiding (hoe)

Elk membraanstuk ondergaat AP (langzaam)

Saltatoire geleiding (waar)

Gemyeliniseerde axonen

Saltatoire geleiding (hoe)

Depolarisatie springt van knoop naar knoop van Ranvier

Insnoeringen van Ranvier

Openingen met hoge concentratie Na+-kanalen

Saltatoire geleiding (voordeel)

Sneller en energiezuiniger

Snellere saltatoire voortgeleiding

Geassocieerd met grotere lengteconstante

Synaps

Punt waar signaal tussen cellen wordt overgedragen

Elektrische synaps

Potentiaalverandering via gap junctions

Connexons

Ionkanaalverbindingen die gap junctions vormen

Elektrische synaps (snelheid)

Zeer snel en zonder vertraging

Chemische synaps

Langzamer maar specifieker, met synaptische spleet, meeste hiervan in het lichaam

Neurocommunicatie stappen:

Actiepotentiaal bereikt presynaptisch membraan, Depolarisatie opent voltage-gated Ca2+-kanalen → Ca2+-influx, Ca2+ bindt aan SNARE-eiwitten van neurotransmitterblaasje, Exocytose: blaasje versmelt met membraan en neurotransmitter komt vrij, Neurotransmitter bindt aan iontrope of metatrope receptor postsynaptisch

Iontrope receptor

Receptor = ionkanaal, snel en kortdurend

Metatrope receptor

Alleen receptor, activeert second messenger (G-proteïne), traag en langdurig

Receptor Tyrosine Kinases

Enzymgekoppelde receptor, autofosforylatie en activatie van andere eiwitten

EPSP

Excitatoir postsynaptisch potentiaal, omkeerpotentiaal boven drempelwaarde

IPSP

Inhibitoir postsynaptisch potentiaal, omkeerpotentiaal onder drempelwaarde

Temporele summatie

Meerdere potentialen van één synaps tellen op

Spatiële summatie

Meerdere synapsen veroorzaken gezamenlijke depolarisatie

LTP (Long-term potentiation)

Versterking van postsynaptisch potentiaal

LTD (Long-term depression)

Verzwakking van postsynaptisch potentiaal

LTP Specificiteit

Alleen geactiveerde synapsen worden versterkt

Long term potentation Associativiteit

Zwak actieve synaps versterkt als actief samen met sterke synaps