Termen hematologie 1 kennen november

Acute-fase-eiwit

plasma-eiwit waarvan de concentratie stijgt of daalt bij ontsteking (bv. CRP)

Allosterie

binding van een stof aan een eiwit waardoor de activiteit verandert (bv. binding van een eerste O2 molecule aan Hb vergemakkelijkt de volgende binding → verklaart de S vorm van de zuurstofdissociatiecurve)

Anisochromasie

variatie in kleurintensiteit van RBC (bv. hypochroom, hyperchroom)

Anisocytose

variatie in grootte van RBC (bv. microcyt, macrocyt)

Anticoagulans

stof die bloedstolling verhindert

Aplastische anemie

ernstige bloedarmoede door falen van het beenmerg, letterlijk ‘niet groeien’

Aspiraat

opgezogen celmateriaal (bv. uit beenmerg voor microscopisch onderzoek)

Basofiel

type granulocyt betrokken bij allergische reacties, bevat histamine

Biconcaaf

‘hol langs twee kanten’, typische vorm van een RBC

Biopt (biopsie)

weggenomen stukje weefsel (bv. van beenmerg voor microscopische analyse)

Blastcel

onrijpe voorlopercel in het beenmerg

Buffy coat

witte laag tussen plasma en RBC na centrifugeren, rijk aan WBC en bloedplaatjes

Cellulaire immuunrespons

immuniteit via T-cellen

Citraatbuis

bloedbuis voor stollingstesten, blauwe dop

Colony Stimulating Factor (CSF)

cytokinen die proliferatie / differentiatie van CFU’s stimuleren

Cytokine

signaalmolecule tussen cellen, ‘cellen in beweging zetten’

Discus

schijfvorm, verwijzend naar de vorm van een RBC

EDTA-buis

bloedbuis voor routine-hematologie zoals RBC-telling, paarse dop

Erythropoëtine (EPO)

hormoon dat de productie van RBC stimuleert

Eosinofiel

granulocyt noodzakelijk voor parasitaire infecties en allergieën

Eosinofilie

verhoogd aantal eosinofielen

Erythropoiese

aanmaak van RBC

Extra-medullaire hematopoiese

bloedaanmaak buiten het beenmerg (bv. milt)

Ferroportine

membraaneiwit van de enterocyt dat ijzer naar de bloedbaan brengt

Ferritine

ijzeropslag-eiwit

Fluoride-buis

bloedbuis voor glucosebepalingen (remt glycolyse), grijze dop

Geel merg

vettig gedeelte van beenmerg, levert energie voor de aanmaak van bloedcellen

Hematologie

leer/studie van bloed

Hemocultuur

bloedkweek om bacteriën in het bloed te detecteren

Hemoglobine

zuurstoftransporterend eiwit in RBC

Hemolyse

afbraak van RBC, kan intravasculair of extravasculair optreden

Heparinebuis

bloedbuis voor klinische chemie, groene dop

Hepcidine

hormoon dat ijzerabsorptie en -vrijgave remt door interferentie met ferroportine

Heemsynthese

vorming van de heemgroep van hemoglobine, deelt in het cytoplasma en deels in de mitochondrie

Hematopoiese

bloedvorming in het beenmerg

Icterus

geelzucht door verhoogd bilirubine

Interleukine

cytokine dat communicatie tussen WBC regelt

Intra-medullaire hematopoiese

bloedaanmaak in het beenmerg

Leukemie

kanker van WBC, ‘wit bloed’

Leukocyten

WBC

Leukocytose

verhoogd aantal WBC

Lymfocyt

WBC uit de lymfoïde lijn, betrokken bij verworden immuniteit

Monocyt

grootste circulerende WBC, fagocyt die kan uitgroeien tot macrofaag

MHC/HLA

moleculen die antigenen presenteren aan T-cellen, biologisch paspoort

Neutrofiel

granulocyt, aangeboren afweer tegen bacteriën

Ontogenie

ontwikkeling van een organisme of cel

Plasma

bloedvloeistof met stollingsfactoren

Poikilocytose

variatie in vorm van RBC (bv. traandruppelcellen)

Rood merg

deel van het beenmerg dat bloedvormende cellen bevat

Serum

bloedvloeistof zonder stollingsfactoren

Sigmoïdaal

S vormig verloop (bv. zuurstofdissociatiecurve van Hb)

Thrombocyten

cellen betrokken bij de primaire hemostase (bloedplaatjes)

Venapunctie

bloedafname via een ader

Veneuze sinus

verwijd bloedvat in het beenmerg waar rijpe cellen in de circulatie komen