1/51
Looks like no tags are added yet.
Persoonlijkheid
Jouw unieke en relatief stabiele patroon van gedachten, emotionele reacties en gedragingen dat jou typeert.
Geremd temperament (Inhibited temperament)
Een biologisch verankerde neiging van een baby om angstig en terughoudend te reageren op nieuwe situaties of vreemde mensen (gekoppeld aan een actievere amygdala).
Sensation seeking
Een persoonlijkheidstrek waarbij iemand sterk behoefte heeft aan nieuwe, intense en spannende ervaringen
Psychodynamische benadering
De theorie van Freud dat je persoonlijkheid wordt gevormd door onbewuste krachten, verlangen en conflicten uit je vroege kindertijd.
Id
Het instinctieve, onbewuste deel van je persoonlijkheid dat puur wordt gedreven door biologische driften en het lustprincipe ('pleasure principle': nu meteen bevrediging).
Ego
Het rationele, praktische deel van je persoonlijkheid dat rekening houdt met de werkelijkheid ('reality principle') en bemiddelt tussen het Id en het Superego.
Superego
Het 'geweten' in je brein waarin de aangeleerde normen, waarden en moraal van je ouders en de samenleving zitten.
Verdringing (Repression)
Het primaire verdedigingsmechanisme waarbij je brein hele nare of angstige herinneringen en driften automatisch wegdrukt naar je onbewuste.
Reactieformatie
Een verdedigingsmechanisme waarbij je onbewuste angstige gevoelens omzet in het precies tegenovergestelde gedrag (bijv. extreem overdreven vriendelijk doen tegen iemand waar je stiekem een hekel aan hebt).
Verplaatsing (Displacement)
Het afreageren van opgekropte emoties of frustraties op een ander, 'veilig' doelwit (bijv. tegen je partner schreeuwen na een slechte dag op je werk).
Projectie
Het toeschrijven van je eigen ongewenste gevoelens of tekortkomingen aan een ander (bijv. zeggen dat een ander zo achterdochtig is, terwijl je dat zelf bent).
Fixatie
Het vastblijven zitten in een specifieke psychoseksuele ontwikkelingsfase doordat behoeftes toen niet goed vervuld zijn (zoals een orale of anale fixatie)
Eigenschappenbenadering (Trait approach)
Een benadering van persoonlijkheid die zich richt op het beschrijven en meten van stabiele karaktereigenschappen (traits).
Factoranalyse
Een statistische techniek die grote hoeveelheden vragenlijstgegevens clustert tot een paar overkoepelende hoofdfactoren/dimensies.
Big Five (OCEAN)
De vijf universele basisdimensies van persoonlijkheid: Openness (openheid), Conscientiousness (zorgvuldigheid), Extraversion (extraversie), Agreeableness (vriendelijkheid) en Neuroticism (emotionele instabiliteit).
Openness
De mate waarin je openstaat voor nieuwe ervaringen, fantasierijk bent en van variatie houdt.
Conscientiousness
De mate waarin je georganiseerd, gedisciplineerd, betrouwbaar en doelgericht werkt.
Extraversion
De mate waarin je sociaal, spraakzaam, energiek en gericht bent op de buitenwereld.
Agreeableness
De mate waarin je behulpzaam, meegaand, vertrouwend en empathisch bent naar anderen.
Neuroticism
De mate waarin je gevoelig bent voor negatieve emoties, angst, stress en onzekerheid
Cognitief-gedragsmatige benadering
De visie dat persoonlijkheidsverschillen ontstaan door wat je hebt aangeleerd via je omgeving, je verwachtingen en je gedachten.
Interne locus van controle
De overtuiging dat jij zélf invloed en controle hebt over je eigen leven en de resultaten die je boekt.
Externe locus van controle
De overtuiging dat je leven voornamelijk wordt bepaald door externe factoren zoals geluk, lot, de situatie of andere mensen.
Delay of gratification
Het vermogen om een kleine beloning nu uit te stellen om later een veel grotere beloning te krijgen (zoals in de beroemde marshmallow-test)
Humanistische benadering
Een positieve benadering die stelt dat mensen van nature goed zijn en de drang hebben om te groeien en hun volledige potentieel te bereiken.
Zelfactualisatie
Het hoogste menselijke streven volgens Maslow om je eigen talenten en mogelijkheden volledig te ontplooien.
Onvoorwaardelijke positieve waardering
Het gevoel dat je volledig geaccepteerd en gewaardeerd wordt door je ouders of omgeving, ongeacht wat je doet (volgens Carl Rogers essentieel voor een gezonde persoonlijkheid)
Projectieve testen
Persoonlijkheidstesten waarbij je ongestructureerde of ambiguë beelden moet interpreteren (zoals de Rorschach inktvlekken of de TAT) om onbewuste processen bloot te leggen.
Objectieve testen
Gestructureerde vragenlijsten met vaststaande antwoordopties (zoals 'waar/niet waar' of een schaal) om persoonlijkheidstrekken te meten (zoals de NEO-PI-R of MMPI-2).
Situationisme
De theorie van Walter Mischel dat menselijk gedrag veel meer wordt bepaald door de specifieke situatie waarin iemand zich bevindt dan door een vaste persoonlijkheid.
Sterke situatie
Een situatie met heel duidelijke regels of sociale druk waarin iedereen zich vrijwel hetzelfde gedraagt, waardoor persoonlijkheidsverschillen wegvallen (zoals bij een rode stoplicht of een begrafenis).
Zwakke situatie
Een vrije, ongestructureerde situatie waarin je persoonlijkheid juist heel duidelijk naar voren komt (zoals in een vrij weekend)
Hoe houden de drie subsystemen van Freud (Id, Ego en Superego) elkaar in evenwicht?
Het Id wil directe bevrediging (lustprincipe), het Superego wil dat je je perfect aan alle regels houdt (moralland), en het Ego gebruikt zijn verstand (realiteitsprincipe) om een haalbaar compromis tussen die twee te vinden.
Wat betekent het acroniem OCEAN bij de Big Five persoonlijkheidstrekken?
O staat voor Openness (openheid), C voor Conscientiousness (zorgvuldigheid), E voor Extraversion (extraversie), A voor Agreeableness (vriendelijkheid) en N voor Neuroticism (emotionele instabiliteit).
Wat is het verschil tussen een interne en een externe locus van controle?
Bij een interne locus geloof je dat je je eigen succes of mazzeltjes zelf in de hand hebt door jouw eigen acties, terwijl je bij een externe locus geloof je dat pech of geluk bepaald wordt door de buitenwereld of de omstandigheden.
Waarom werken projectieve testen (zoals de Rorschach inktvlekken) anders dan objectieve vragenlijsten?
Bij projectieve testen projecteer je je eigen onbewuste gedachten en emoties op een vage, open afbeelding, terwijl je bij een objectieve test gewoon gesloten vragen over jezelf beantwoordt.
Hoe verandert de persoonlijkheid van de meeste mensen gemiddeld wanneer ze ouder worden?
Wanneer mensen ouder worden, worden ze over het algemeen wat minder neuroticistisch en minder open voor nieuwe dingen, maar juist zorgvuldiger (conscientious) en vriendelijker (agreeable