social psychology theme 7

Need to belong

De menselijke basisbehoefte om bij anderen te horen en sociale relaties aan te gaan.

Need for affiliation (1e noodzakelijke stap voor ontstaan van relaties)

De wens voor sociale contacten en de beloningen die ze eruit halen.

3 vormen van eenzaamheid

1. Intimate loneliness

2. Relational loneliness

3. Collective loneliness.

Hikikomori

Extreme sociale isolatie waarbij jongvolwassenen zich jarenlang in hun kamer terugtrekken.

Sociostat

Het regulerende mechanisme tussen de behoefte aan sociaal contact en alleenzijn.

Evolutietheorie bij partnerkeuze

Mannen zoeken vruchtbaarheid/aantrekkelijkheid

Vrouwen zoeken bescherming en financiële zekerheid.

Familiarity als belangrijke factor in aantrekkingskracht

We vinden iets leuker als het ons bekend voorkomt

Proximity effect

Het fenomeen dat mensen eerder een relatie beginnen als ze fysiek dichtbij zijn.

Mere exposure effect

Het principe dat we mensen automatisch leuker gaan vinden naarmate we ze vaker zien (omdat ze bekend voorkomen)

What is beautiful is good stereotype

De aanname dat mensen die knap zijn, automatisch ook over andere goede eigenschappen beschikken (zoals slimheid of aardigheid)

Pygmalion-effect

Verwachtingen over iemand zorgen ervoor dat die persoon zich ook daadwerkelijk zo gaat gedragen.

Matching hypothese

De tendens om een relatie te starten met iemand van vergelijkbare fysieke aantrekkelijkheid.

Om onzekerheid of angst voor afwijzing door mensen die veel knapper zijn te voorkomen

I-sharing effect

Sterke verbondenheid die ontstaat wanneer personen exact op hetzelfde moment hetzelfde reageren.

Reinforcement affect model (van Byrne)

Model waarin we mensen leuker vinden als we positieve emoties ervaren terwijl zij bij ons zijn.

Reciprocity effect

Het fenomeen dat we andere mensen leuker vinden wanneer we weten dat zij ons ook leuk vinden.

Halo- en horn-effect

Het toeschrijven van meerdere positieve (halo) of negatieve (horn) eigenschappen op basis van één kenmerk.

Exchange relationships

Relaties waarin de balans tussen kosten en baten belangrijk is, zoals bij kennissen en collega's

Communal relationships

Diepere relaties waarin de balans tussen kosten en baten minder belangrijk is, zoals bij partners, goede vrienden en familie.

Verschil tussen exchange relationships en communal relationships

Exchange relaties draaien om directe balans van kosten/baten

Communal relaties draaien om wederzijdse zorg zonder directe tegenprestatie

3 primaire liefdesstijlen volgens John Alan Lee

• Eros = een erotische liefdesstijl

• Ludus = een spelletjes-spelende, niet toegewijde stijl

• Storge = een vriendschappelijke stijl

Deze 3 stijlen kunnen met elkaar worden gemengd en zo secundaire stijlen worden:

• Mania = veeleisend en bezitterig

• Pragma = pragmatisch

• Agape = gericht op andere mensen, altruïstisch

SVR-theorie

Theorie over relatiefasen:

stimulusfase, waardefase en rolfase.

Hechtingsstijlen

• Secure (veilige hechting) = vertrouwen en langdurige relaties.

• Avoidant (vermijdende hechting) = weinig vertrouwen en angst voor intimiteit.

• Anxious (angstige hechting) = angst om verlaten te worden, jaloezie en instabiele relaties.

Triangular theory of love (Sternberg)

Liefde bestaat uit 3 basisfactoren:

1. Intimiteit (emotioneel)

2. Passie (motivationeel)

3. Toewijding (cognitief)

Consummate love

De ideale liefdesvorm volgens Sternberg met intimiteit, passie én toewijding.

Social exchange theory

Mensen proberen in relaties zo veel mogelijk beloningen te krijgen tegen zo weinig mogelijk kosten

Heet ook wel de mini-max strategy (beloningen maximaliseren en kosten minimaliseren)

Equity theory

Mensen zijn het meest tevreden als de verhouding tussen hun bijdragen en opbrengsten ongeveer gelijk is aan die van hun partner.

Het hoeft niet precies 50/50 te zijn.

Distributive justice

De ervaren eerlijkheid van de verdeling van uitkomsten

Relationship-enhancing attributions

Gelukkige koppels schrijven positief gedrag intern toe aan de partner en negatief gedrag extern aan de situatie.

Relationship-distressing attributions

Ongelukkige koppels schrijven positief gedrag extern toe aan situatie en negatief gedrag intern aan partner

Procedural justice

De rechtvaardigheid van de procedure vooraf aan de beslissing

Marital trajectory

Achteruitgang in kwaliteit van het huwelijk. Slechte communicatie kan leiden tot het einde van de relatie.

Negative affect reciprocity en deman/withdraw interaction pattern spelen hierbij een rol

Negative affect reciprocity

Een negatieve cirkel waarin partners op elkaars negatieve uitingen reageren met dezelfde negativiteit.

Demand/withdraw pattern

Communicatiepatroon waarbij de ene partner wil praten en de andere zich juist terugtrekt.

Michelangelo-effect

Het fenomeen waarbij partners elkaar stimuleren om hun ideale zelf te bereiken.

Relationship dissolution model (Duck)

Het proces van relatiebreuk in 5 fasen:

1. Intrapsychische fase

2. Dyadische fase

3. Sociale fase

4. Grave-dressing fase

5. Ressurection fase

Intrapsychische fase

Veel gepiekerd met weinig uitingen van wat er speelt

Wellicht hoop dat het wel weer goed komt

Dyadische fase

Besloten dat er actie ondernomen moet worden, ruzies ontstaan waarbij de verantwoordelijkheid voor het foutlopen van de relatie over en weer zal gaan

Sociale fase

Problemen worden besproken met sociale kring, de sociale kring zal de verbreking van de relatie voorstellen

Grave-dressing fase

Partner gaat op zoek naar een acceptabele versie voor het ‘leven’ en van de ‘dood’ van de relatie

Kan meerinhouden dan alleen partner verlaten (bijv. als ze kinderen hebben)

Resurrection proces

Kan weer vooruit worden gekeken naar wat er wordt gezocht in een toekomstige relatie, ontstaat een nieuwe sociale waarde en het verleden wordt anders gekaderd

Sexting bij adolescenten

Onderzoek toont aan dat sexting samenhangt met meer passie en verbale conflicten, maar niet met meer intimiteit, toewijding of een langdurigere relatie.

Het onderzoek toont geen oorzaak-gevolgverband

Intimate loneliness

Eenzaamheid doordat je geen hechte vertrouwenspersoon of romantische partner hebt.

Relational loneliness

Eenzaamheid doordat je geen netwerk van vrienden, familie of collega's hebt.

Collective loneliness

Eenzaamheid doordat je geen aansluiting hebt bij grotere sociale groepen, netwerken of verenigingen.

Familiarity

De neiging om iets of iemand leuker te vinden als het bekend voor ons wordt.

Similarity

De neiging om mensen aantrekkelijker te vinden als ze op ons lijken, bijvoorbeeld in demografische kenmerken, attitudes, uiterlijk en gedeelde ervaringen

Two-step model of attraction (van Byrne)

We kijken eerst of iemand op ons lijkt

Daarna kiezen we binnen de mensen met overeenkomsten vooral degenen die het meest op ons lijken.

Hard-to-get effect

Iemand aantrekkelijker vinden wanneer die persoon selectief is en niet te makkelijk te krijgen is.

Gain-Loss model

Een positieve beoordeling die van negatief naar positief verandert kan meer waarde krijgen dan een beoordeling die vanaf het begin positief is.

Averageness effect

Samengestelde gezichten worden vaak aantrekkelijker gevonden dan afzonderlijke gezichten.

Conspicuous consumption

Opvallend dure producten gebruiken om rijkdom en beschikbare middelen te laten zien.

Socioculturele kritiek op evolutietheorie

Partnerkeuzeverschillen tussen mannen en vrouwen worden kleiner bij meer gendergelijkheid en gelijke economische kansen.

Intimate relationships

Relaties met een emotionele band, vervulling van psychologische behoeften en wederzijdse afhankelijkheid (interdependence).

Trust-insurance system

Partners kunnen extra moeite of offers doen wanneer ze onzeker zijn over hun waarde voor elkaar, om vertrouwen en toewijding te herstellen.

Two-factor theory of love (Hatfield)

Romantische liefde bestaat uit aantrekkingskracht en passie.

Companionate love is stabieler en wordt gekenmerkt door wederzijds vertrouwen en openheid.

Self-disclosure

Bereid zijn om open te zijn en intieme feiten en gevoelens met elkaar te delen

Relationship-distressing attributions

Ongelukkige koppels schrijven positief gedrag van de partner eerder extern toe en negatief gedrag eerder intern aan de partner.

Factoren van Levinger

Een relatie kan eindigen wanneer:

• Een nieuw leven aantrekkelijker lijkt

• Alternatieve partners beschikbaar zijn

• Er weinig verwachting is dat de relatie lukt

• Er onvoldoende toewijding is

Rusbult & Zembrodt - reacties op relatieproblemen

Passief: loyalty of neglect.

Actief: voice behaviour of exit behaviour.

Three-factor-theory of love

Romantische liefde is een product van 3 factoren die elkaar beïnvloeden:

• Cultureel idee van liefde (leren welke gevoelens en gedragingen bij romantische liefde horen)

• aanwezigheid van geschikt persoon

• emotionele arousal die ervaren wordt bij geschikte persoon

Comparison Level of Alternatives (CLalt)

Verwachtingen die je hebt over wat je zou krijgen in andere situatie

Als deze hoog zijn is er minder toewijding in huidige situatie

Comparison level (CL)

Verwachtingen die we hebben over de beloningen van de situatie

Als relatie aan onze verwachtingen voldoet is deze satisfying