Savremena arhitektura i umetnost – Neoklasicizam i Romantizam

Kartice sa ključnim pojmovima, umetnicima i reprezentativnim delima iz ispitnog gradiva predmeta Savremena arhitektura i umetnost (Poglavlje 1: Neoklasicizam i Romantizam).

Neoklasicizam

Umetnički pravac razvijen u doba prosvetiteljstva (oko 1750–1789. i do početka XIX veka), zasnovan na obnovi ideala, tema, simetrije i formi antičke Grčke i Rima.

Anton Rafael Mengs (Anton Raphael Mengs)

Neoklasični slikar, autor programske tavanicne freske „Parnas“ iz 1761. godine u vili Albani u Rimu.

Gavin Hamilton – „Andromaha oplakuje Hektorovu smrt“ (1759)

Neoklasično delo škotskog slikara Gavina Hamiltona sa temom iz Homerove Ilijade, koje prikazuje patos i žalost nad telom trojanskog junaka Hektora.

Vedžvudov porcelan (Wedgwood porcelain)

Karakterističan engleski neoklasični porcelan (oko 1785), prepoznatljiv po reljefnim belim antičkim figurama na plavoj osnovi od gline, izrađivan prema nacrtima Džona Flaksmana (John Flaxman).

Đovani Batista Piranezi (Giovanni Battista Piranesi)

Italijanski neoklasični grafičar i arhitekta, poznat po vedutama rimskih spomenika („Starine Rima“ / Antichità romaine, 1756, Koloseum, Panteon, Fontana di Trevi) i hramova u Pestumu.

Piranezi – „Carceri d'Invenzione“ (Tamnice iz mašte, 1745–50)

Serija dramatičnih grafika Đovanija Batiste Piranezija koje prikazuju gigantske, lavirintske i vizionarske zatvorske enterijere sa lukovima, stepeništima i spravama za mučenje.

Antonio Kanova (Antonio Canova)

Vodeći vajar italijanskog neoklasicizma, autor remek-dela „Amor i Psiha“ (1787–93), „Paolina Borgeze“ (1804–08) i „Tri Gracije“ (1812–17).

Antonio Kanova – „Persej koji trijumfuje“ („Persej sa glavom Meduze“, 1797–1801)

Mermerna skulptura smeštena u Vatikanskim muzejima u Rimu, koja prikazuje antičkog mitskog junaka Perseja u kontrapostu dok drži odsečenu glavu Meduze.

Stil Luj XVI (Stil Marija Antoaneta)

Francuski neoklasični stil u enterijeru i nameštaju (oko 1750–1789), obeležen geometrizovanim oblicima, kaneliranim ravnim nogarima i modom „grčkog ukusa“ (goût grec).

Žan-Batist Grez (Jean-Baptiste Greuze)

Francuski slikar poznat po moralizatorskim i građanskim žanr-scenama, kao i antičkim temama („Seoska nevesta“, 1761; „Septim Sever i Karakala“, 1769; „Očeva kletva“, 1770).

Žak-Luj David – Autoportret (1794)

Autoportret glavnog slikara francuskog neoklasicizma Žak-Luja Davida, nastao 1794. godine tokom njegovog boravka u zatvoru; nalazi se u muzeju Luvr u Parizu.

Žak-Luj David – „Horacijeva zakletva“ (1784)

Programska neoklasična slika Žak-Luja Davida u Luvru, koja kroz zakletvu trojice braće ocu personifikuje moralnu strogost, patriotizam i žrtvu za domovinu.

Žak-Luj David – „Maraova smrt“ (1793)

Političko i istorijsko platno Žak-Luja Davida koje prikazuje ubistvo revolucionara Žan-Pola Maraa u kadi, pretvarajući ga u sekularnog mučenika Francuske revolucije.

Žak-Luj David – „Napoleon na prolazu San Bernar“ (1800–1803)

Konjanički portret Napoleona koji prelazi Alpe, izveden u pet verzija (dvorac Malmezon, dvorac San Klu / Šarlotenburg, Otel de Invalid / Versaj, Palata Republik Cizalpin u Milanu / Belvedere i dvorac Versaj / Abu Dabi).

Ampir (Empire, 1804–1815)

Carski stil Napoleona I Bonaparte; faza francuskog neoklasicizma u enterijeru i dekorativnim umetnostima inspirisana rimskom carskom i egipatskom ikonografijom, vidljiva na Carskom prestolu (Žakob po Davidovom nacrtu, 1805).

Žan-Ogist-Dominik Engr – „Velika Odaliska“ (1814)

Neoklasično platno sa orijentalnim motivom Žan-Ogist-Dominika Engra u Luvru, prepoznatljivo po senzualnoj harmoniji linija i namernom anatomskom izduženju leđa nage konkubine.

Žan-Ogist-Dominik Engr – „Edip i sfinga“ (1808)

Slika Žan-Ogist-Dominika Engra inspirisana grčkim mitom, na kojoj Edip u stenovitoj pećini rešava zagonetku krilate nemani sfinge; čuva se u Luvru u Parizu.

Žan-Ogist-Dominik Engr – „Homerova apoteoza“ (1827)

Monumentalna kompozicija u Luvru koja slavi slepog pesnika Homera kome krilata pobeda stavlja lovorov venac na glavu, okruženog velikanima zapadne kulture i umetnosti.

Žan-Ogist-Dominik Engr – Crteži i studije za portrete (Gospođica Osonvil, 1844–45)

Pripremne studije olovkom koje ilustruju Engrov stav da je crtež osnova i vrhunac slikarskog umeća u postizanju čistoće forme i psihološke uverljivosti.

Antoan-Žan Gro – „Bitka kod Abukira 25 jula 1799“ (1806)

Veliko istorijsko platno Antoan-Žana Groa u Versaju, koje prikazuje konjički juriš generala Mirata i Napoleonovu pobedu nad turskim trupama kroz dramatičan pokret i romantičarski dinamizam.

Teodor Žeriko – „Ranjeni oficir koji napušta liniju borbe“ (1814)

Slika Teodora Žerikoa u Luvru nastala u vreme Napoleonovog pada, koja umesto pobedničke glorifikacije prikazuje teskobu, strah i povlačenje ranjenog konjanika.

Teodor Žeriko – „Splav 'Meduza'“ (1818–19)

Ključno delo francuskog romantizma u muzeju Luvr, zasnovano na stvarnoj pomorskoj tragediji, koje kroz piramidalnu kompoziciju prikazuje očaj i nadu preživelih mornara.

Ežen Delakroa – „Sloboda predvodi narod“ (1830)

Alegorijska slika Julske revolucije 1830. godine u Luvru, na kojoj figura žene kao simbola Slobode sa francuskom trobojkom predvodi narod preko barikada.

Ežen Delakroa – „Grčka uzdiše na ruševinama Misolongija“ (1826)

Delo Ežena Delakroa u Muzeju lepih umetnosti u Bordou, nastalo u znak podrške grčkom ratu za oslobođenje, gde personifikovana Grčka raširenih ruku stoji među ruševinama i leševima.

Žan-Batist-Kamij Koro – „Jutro: Ples nimfi“ (1850)

Lirski pejzaž Žan-Batist-Kamija Koroa koji kombinuje realističko posmatranje jutarnje atmosfere i svetlosti u prirodi sa arkadijskim motivom plesa nimfi.

Džon Henri Fisli (Johann Heinrich Füssli) – „Košmar“ (1781)

Preteča romantičarskog istraživanja nesvesnog, snova i demona; prikazuje usnulu ženu pritisnutu inkubusom dok iz pozadinske tmine proviruje sablasni konj.

Vilijam Blejk – „Duh buve“ (The Ghost of a Flea, oko 1819–20)

Mistična minijatura engleskog romantičara Vilijama Blejka koja prikazuje buvu kao personifikovano čudovišno, krvožedno biće nastalo iz umetnikovih vizija.

Vilijam Blejk – „Veliki crveni zmaj i žena odevena u Sunce“ (1805–10)

Akvarelna ilustracija Vilijama Blejka inspirisana biblijskom Knjigom otkrovenja (Apokalipsom), koja prikazuje sukob apokaliptičnog krilatog zmaja i žene odevene u Sunce.

Džon Konstabl – „Vivenhoj park“ (Wivenhoe Park, 1816)

Realistično platno Džona Konstabla u muzeju Viktorija i Albert u Londonu, primer engleskog pejzažnog slikarstva sa pažljivim proučavanjem svetlosti, oblaka i seoskog poseda.

Vilijam Tarner – „Zapaljena zgrada Parlamenta“ (1834)

Ekspresivno remek-delo Džozefa Malorda Vilijama Tarnera koje stihijsku vatrenu nesreću u Londonu pretvara u dramatičnu studiju svetlosti, odsjaja na Temzi i uskovitlane boje.

Kaspar David Fridrih – „Lutalica iznad mora magle“ (1818)

Najpoznatija slika nemačkog romantizma, koja kroz usamljenu figuru posmatrača okrenutog leđima na planinskom vrhu simbolizuje ljudsku kontemplaciju pred uzvišenošću i beskrajem prirode.

Francisko Goja – „Hirovi“ (Los Caprichos, oko 1799)

Čuvena serija od 80 satiričnih grafika Franciska Goje (bakropis, akvatinta, suva igla) kojom se izvrgavaju ruglu ljudske mane, neznanje, korupcija i mračna sujeverja tadašnje Španije.

Francisko Goja – „Veštičiji Sabat“ (1797–98)

Slika Franciska Goje koja prikazuje okupljanje veštica oko đavola u obliku jarca, baveći se mračnim i iracionalnim elementima narodnih verovanja i inkvizitorske opsednutosti.

Francisko Goja – „Saturn koji proždire jedno od svoje dece“ (1819–23)

Zastrašujuća slika iz Gojine serije „Crnih slika“ (Pinturas Negras) u muzeju Prado, koja prikazuje mitološkog Saturna kao simbol pomahnitalog uništenja, starenja i kanibalizma.

Francisko Goja – „Treći maj 1808“ (1814)

Remek-delo istorijskog slikarstva u muzeju Prado, koje bez patetike prikazuje nemilosrdno streljanje španskih rodoljuba od strane Napoleonovog streljačkog voda u Madridu.

Francisko Goja – „Ratne strahote“ (1810–20)

Serija bakropisa Franciska Goje koja prikazuje surovost, masakre, glad i očaj tokom Španskog rata za nezavisnost, lišena bilo kakve herojske glorifikacije sukoba.