Mikrobiom jelitowy: metabolizm, odporność, hormony

Fiszki pojęciowe przygotowane na podstawie materiałów pomocniczych do Małopolskiego Konkursu Biologicznego (etap szkolny).

Mikrobiota

Zespół mikroorganizmów zasiedlających dane środowisko, takich jak bakterie, archeowce, grzyby i wirusy.

Mikrobiom

W ścisłym znaczeniu zespół genów mikroorganizmów zasiedlających dane środowisko; w popularnych opracowaniach stosowany jako synonim mikrobioty.

Dysbioza

Zaburzenie równowagi mikrobioty jelitowej, do którego może dojść np. po zażyciu antybiotyków, przy złej diecie lub pod wpływem stresu.

Probiotyk

Żywe drobnoustroje, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na organizm (obecne m.in. w niektórych jogurtach i kiszonkach).

Prebiotyk

Nietrawiony składnik pokarmowy stanowiący pożywkę dla pożytecznych bakterii jelitowych, np. błonnik lub inulina.

Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe

Produkty rozkładu błonnika przez bakterie jelitowe (np. maślan), które odżywiają komórki jelita oraz wpływają na apetyt i poziom glukozy we krwi.

Anabolizm

Reakcje syntezy złożonych związków chemicznych ze prostszych, które wymagają dostarczenia energii.

Katabolizm

Reakcje rozkładu złożonych związków chemicznych, podczas których uwalniana jest energia.

Insulina

Hormon wydzielany przez trzustkę, którego zadaniem jest obniżanie poziomu glukozy we krwi.

Glukagon

Hormon trzustkowy odpowiedzialny za podnoszenie poziomu glukozy we krwi.

Grelina

Hormon wytwarzany głównie w żołądku, który pobudza uczucie głodu.

Leptyna

Hormon wydzielany przez tkankę tłuszczową, który sygnalizuje uczucie sytości.

Odporność nieswoista

Działająca od razu i przeciw wszystkim patogenom pierwsza linia obrony organizmu, obejmująca bariery fizyczne (skóra, śluz), chemiczne (kwas solny, lizozym), fagocytozę i stan zapalny.

Odporność swoista

Wyspecjalizowana reakcja odpornościowa posiadająca pamięć immunologiczną, oparta na działaniu limfocytów B (wytwarzających przeciwciała) oraz limfocytów T.

Jelitowy układ nerwowy

Określana jako „drugi mózg” sieć neuronów znajdująca się w ścianie jelit.

Nerw błędny

Jedna z głównych dróg nerwowych łączących jelita z mózgiem.

Serotonina

Substancja regulująca ruchy jelit i samopoczucie, której około $90100\%$ (większość) powstaje w jelitach.

Kosmki jelitowe

Wypustki w jelicie cienkim zwiększające powierzchnię wchłaniania składników pokarmowych do krwi i limfy.

Wyrostek robaczkowy

Wypustka odchodząca od kątnicy, czyli początkowej części jelita grubego.

Hipoteza

Możliwa do sprawdzenia odpowiedź na problem badawczy.

Próba badawcza

Zestaw doświadczalny, w którym zmienia się tylko jeden badany czynnik.

Próba kontrolna

Zestaw doświadczalny prowadzony bez zmienianego czynnika, służący do porównania wyników z próbą badawczą.