Comprehensive Study Notes on Colonialism and Imperialism in Asia

Mga flashcard na naglalaman ng mahahalagang konsepto, uri, layunin, at epekto ng una at ikalawang yugto ng kolonyalismo at imperyalismo sa Asya.

Kolonyalismo

Nagmula sa salitang Latin na colonus na nangangahulugang farmer o magsasaka; ito ay patakaran ng isang bansa na mamahala sa mga nasakop na lugar upang gamitin ang kanilang mga likas na yaman para sa sariling interes.

Imperyalismo

Nagmula sa salitang Latin na imperium na nangangahulugang command; patakaran o gawain ng pagpapalawak ng kapangyarihan at dominasyon ng isang makapangyarihang bansa sa politika, kabuhayan, at kultura ng ibang lupain.

Unang Yugto ng Imperyalismong Kanluranin

Naganap noong ika-15 hanggang ika-17 siglo na kilala rin bilang Panahon ng Eksplorasyon o paghahanap ng mga Europeo ng mga bagong lupaing hindi pa nararating.

Portugal at Spain

Dalawang bansa sa Europe na nagpasimula ng paglalayag at pagtuklas ng mga bagong lupain noong unang yugto ng imperyalismo.

3 G's

Tatlong pangunahing layunin ng kolonyalismo ng mga Kanluranin sa Asya na kinabibilangan ng God, Gold, at Glory.

God (Kristiyanismo)

Layunin ng mga Kanluraning mananakop na palaganapin ang relihiyong Kristiyanismo sa kanilang mga nasakop na lupain.

Gold (Kayamanan)

Layunin ng pagpapaunlad ng ekonomiya sa pamamagitan ng pagkuha ng ginto, pampalasa, at iba pang likas na yaman ng ibang bansa para sa sariling interes.

Glory (Kapangyarihan)

Layunin ng pagpapalawak ng kapangyarihan at pagpapakita ng lakas ng pwersang pandigma sa ibang bansa sa pamamagitan ng pananakop ng lupain.

Pananakop sa Pilipinas

Sinakop ng bansang Espanya ang halos kabuuan ng Luzon, Visayas, at ilang bahagi ng Mindanao dahil sa taglay nitong ginto, mahuhusay na daungan tulad ng Maynila, at alinsunod sa tatlong "G".

Pananakop sa Indonesia

Sinakop ng Portugal, England, at Netherlands ang Ternate, Amboina, at Tidore sa Moluccas pati na ang Batavia sa Jakarta dahil mayaman ang mga ito sa pampalasa, sentro ng kalakalan, at maayos na daungan.

Pananakop sa Malaysia

Pagsakop ng Portugal, Netherlands, at England sa mga sentro ng kalakalan at daungan sa pamamagitan ng pagkontrol sa kalakalan at tangkang pagpapalaganap ng Kristiyanismo na nabigo dahil sa Islam.

Ikalawang Yugto ng Kolonyalismo

Naganap noong taong 1800 hanggang 1900 (ika-19 na siglo) kung saan lalo pang lumawak ang imperyalismo dulot ng industriyalisasyon, kapitalismo, kompetisyon, at mas malakas na teknolohiya.

Rebolusyong Industriyal (Industrial Revolution)

Panahon ng pagsulong ng siyensiya at teknolohiya na nagbunsod ng industriyalisasyon at pangangailangan para sa mga hilaw na materyales at pamilihan sa mga kolonya.

White Man's Burden

Ideolohikal na paniniwala ng mga Kanluranin na may tungkulin silang turuan ng maunlad na pamumuhay at sibilisasyon ang mga itinuturing nilang "mas mabababang lahi".

Tuwiran o Direct Control

Paraan ng pananakop kung saan direktang pinamunuan ng mananakop ang pamahalaan, hindi pinahintulutan ang mga katutubo na humawak ng mataas na posisyon, at ipinatupad ang mga batas at kultura ng bansang pinanggalingan ng mananakop.

Di-tuwiran o Indirect Control

Paraan ng pananakop kung saan pinanatili ang mga lokal o katutubong pinuno na may limitadong kapangyarihan sa ilalim ng direksyon ng kolonyal na kapangyarihan, ngunit ang huling desisyon ay nasa mananakop.

Protektorado (Protectorate)

Uri ng imperyalismo kung saan pinahihintulutan ang mga lokal na pinuno na mamahala ngunit kontrolado ng mas malakas na bansa na nagbibigay rito ng proteksyon laban sa panlabas na hamon.

Pang-ekonomiyang Imperyalismo (Economic)

Uri ng pananakop kung saan kontrolado ng mga pribadong kompanya o dayuhang mamumuhunan ang mahihinang bansa, tulad ng British East India Company.

Sphere of Influence

Isang teritoryo o bahagi ng mahinang bansa na kinokontrol o nasa impluwensiya ng mas malakas na bansa upang hindi sila lubusang sakupin, tulad ng itinatag sa Tsina noong 1870 hanggang 1914.

Concession

Ang pagbibigay ng pahintulot sa mananakop na gamitin ang teritoryo at likas na yaman ng mahinang bansa na may eksklusibong karapatan para sa kanilang pansariling interes.

Extra-territoriality

Kasunduan sa pagitan ng mananakop at mahinang bansa kung saan paiiralin ang batas ng mga mananakop sa mga piling teritoryo na kabilang sa concession.

Konstitusyon ng Meiji

Sistemang legal sa Japan na binuo batay sa dating umiral na sistema sa Pransya bilang bahagi ng pagbabago sa pamahalaan at lipunan nito.

Tokugawa Shogunate

Ang dating sistemang politikal sa Japan na napalitan bunsod ng mga pagbabagong panlipunan at modernisasyon.

Imperial Rescript in Education

Dokumentong nabuo sa Japan na nagtakda ng mga batayang paniniwala at pagpapahalaga sa edukasyon sa panahon ng modernisasyon.

Cash Crops

Mga pananim na pinaunlad o sapilitang ipinatupad sa Timog-Silangang Asya para sa kalakalan, kabilang ang tubo, trigo, bulak, tabak (tabako), at kape.

Fixed Border

Takdang hangganan ng teritoryo ng bawat bansa na itinakda ng mga Kanluraning mananakop sa kanilang mga nasakupan sa Asya.