4.video-yerel saat hesaplamaları

Yerel Saat Hesaplamaları

Bir soruda verilen merkezlerin boylamları biliniyorsa boylam farkı 4 ile çarpılarak yerel saat farkı hesaplanır.

​Örnek: Ankara 33° Doğu Boylamındadır. 43° Doğu Boylamındaki Ağrı ile arasındaki zaman farkı kaç dakikadır?

​43° Doğu Boylamı - 33° Doğu Boylamı farkı 10 boylamdır.

​10 x 4 dakika = 40 dakika zaman farkı bulunur.

​Bir soruda verilen merkezlerin boylam farkı biliniyorsa ve birinin saati verilir, diğeri soruluyorsa boylam farkı 4 ile çarpılarak yerel saat farkı hesaplanır. Daha sonra bulunan fark saati sorulan merkez doğuda ise eklenir, batıda ise çıkarılır.

Yerel Saat Hesaplamaları örnek

Örnek: Ankara 33° Doğu boylamındadır. 43° Doğu boylamındaki Ağrı'da saat 12.00 ise Ankara'da saat kaçtır?

​43° Doğu boylamı - 33° Doğu boylamı farkı 10 boylamdır.

​10 x 4 dakika = 40 dakika zaman farkı bulunur. Ankara Ağrı'ya göre batıda olduğundan 12.00 - 40 dakika = 11.20 bulunur.

Yetel saat kural

​Kural: Bir soruda merkezlerden ikisinin yerel saati biliniyor, birinin boylamı bilinmiyorsa diğerinin boylamını bulmak için yerel saat farkı alınıp dörde bölünür.

​Örnek: 45° Doğu boylamındaki Iğdır'da saat 12.00 ise saatin 11.28 olduğu Sivas'ın boylamı nedir?

​12.00 - 11.28 = 32 dakika bulunur. 32 : 4 = 8 boylam farkı bulunur.

​Sivas Iğdır'dan daha batıda olduğundan 45 - 8 = 37^{\circ} Doğu boylamı bulunur.

Yerl saat tek boylam bilinme diğer boylamı bulma

Soru:

İstanbul 29° Doğu Boylamı üzerinde yer almaktadır. İstanbul'da öğle vakti yaşanırken 34° Doğu Boylamı'nda yer alan Yozgat'ta yerel saat kaçtır?

​A) 11.40

​B) 12.20

​C) 13.00

​D) 11.20

​E) 14.40

​(Çözüm: Boylam farkı 34^\circ - 29^\circ = 5 boylandır. 5 \times 4 = 20 dakika fark eder. Yozgat doğuda olduğu için saati ileridir: 12.00 + 20 \text{ dakika} = 12.20. Doğru cevap B seçeneğidir.)

​ÖSYM ANALİZ:

Bu konudan boylam dereceleri bilinen iki merkez arasındaki saat farkı sorulabilir. Ayrıca aradaki boylam farkından saat farkı hesaplanarak merkezlerden hangisinin daha doğuda ya da batıda olduğu sorulur.

Güneşin ufuk düzlemindeki konumu

​Güneş'in Ufuk Düzlemindeki Konumu Tanım

​Güneş'in Ufuk Düzlemindeki Konumu

​Güneş'in ufuk düzlemindeki konumuna göre gelen sorularda verilen merkezin saatine bakılarak istenilen merkezin daha doğuda mı ya da daha batıda mı olduğu anlaşılmalıdır.

​Güneş'in Ufuk Düzlemindeki Konumu soru

Örnek: Doğu boylamındaki Ağrı'da Güneş ufuk düzleminde şekildeki konumda ise Ankara'da Güneş'in ufuk düzlemindeki konumu kaç numaralı yerde olmalıdır?

​Çözüm Metni:

Ağrı'da tam öğle vakti yaşanmaktadır. Ankara'da yerel saat Ağrı'ya göre geri olduğundan henüz öğlen olmuş olamaz. O hâlde I ve II numara Ankara değildir. Ankara ile Ağrı arasındaki saat farkı yaklaşık 40 dakika olduğuna göre Ağrı'ya en yakın olan III numaralı konum Ankara olmalıdır.

Aynı boylam üzerindeki şehirler görsel

Aynı boylam üzerindeki şehirler Açıklama

Aynı boylam üzerindeki tüm merkezlerde;

• ​Yerel saat aynıdır.

• ​Öğle vakti aynıdır. (Güneş'in en tepeye geldiği an aynıdır.)

• ​Gün içinde gölge boylarının en kısa olduğu an aynıdır.

• ​Başlangıç boylamına uzaklık eşit değildir. Kuzeyde olan daha yakındır.

• ​Güneş yalnızca ekinokslarda aynı anda doğar ve batar.

Aynı boylam üzerindeki şehirler Notlar

NOT

​Saat, zaman, vakit ve an varsa sorularda cevap "BOYLAM"dır.

​NOT

​Gündüz süresi uzun olan merkezlerde Güneş erken doğar, geç batar.

Neden öğle vakti aynı açıklaması

Çok haklısın, kafanı karıştıracak çok mantıklı bir çelişki yakaladın. Burada olayı çözmek için "açının büyüklüğü (derecesi)" ile "o açıya ulaşılan an (saat)" kavramlarını birbirinden ayırmak gerekiyor.

​Bunu en net şu şekilde açıklayabiliriz:

​Meridyen Bütün Halinde Döner: Boylam (meridyen) kutuptan kutba uzanan tek bir yaysal çizgidir. Dünya dönerken bu çizgi Güneş'in karşısına geldiğinde, çizginin en kuzeyinden en güneyine kadar her noktası aynı anda Güneş'e dönük olur. Güneş o hattı sanki tek bir bıçak gibi aynı anda keser.

Neden öğle vakti aynı açıklaması

​Zirve Anı (Vakit) Neden Aynı?: Güneş o meridyeni kestiği anda, o çizgi üzerindeki tüm şehirler için Güneş gökyüzündeki kendi günlük çıkabileceği en yüksek noktaya (tepe noktasına) ulaşmış olur. Artık o andan sonra ufukta alçalmaya (batışa doğru inmeye) başlayacaktır. İşte bu "zirveye varış anı" saniyesi saniyesine aynıdır.

​Açılar Neden Farklı?: İşte burada devreye enlem (kuzey-güney konumu) girer.

​Finike daha güneyde (ekvatora yakın) olduğu için Güneş oraya daha dik bir açıyla vurur (örneğin 70^\circ).

​İzmit daha kuzeyde olduğu için Güneş oraya daha eğik bir açıyla vurur (örneğin 60)

Neden öğle vakti aynı açıklaması

​Özetle:

Güneş'in ne kadar dik vuracağı (açı) enleme göre değişir; ancak Güneş'in o maksimum sınıra hangi saniyede ulaşacağı (vakit/saat) boylama bağlıdır ve aynı meridyen üzerindeki herkes için aynı anda gerçekleşir.

​Aynı anda finiş çizgisine varan iki koşucu gibi düşünebilirsin: İkisi de çizgiyi aynı saniyede geçer (öğle vakti anı aynıdır), fakat boyları veya adımları farklı olduğu için duruşları/açıları farklı görünür.