antybiotyki beta-laktamowe

mechanizm antybiotyki beta-laktamowe

• hamowanie syntezy peptydoglikanu ściany bakterii na etapie łączenia poprzecznymi wiązaniami krzyżowymi pojedynczych łańcuchów (transpeptydylacja)

• ich głównym punktem uchwytu są białka wiążące penicyliny (PBP)

• w przypadku bakterii Gram-dodatnich w wyniku zahamowania syntezy peptydoglikanu najczęściej dochodzi do lizy mechaniczno-osmotycznej

• w przypadku bakterii Gram-ujemnych (zahamowanie syntezy peptydoglikanu + aktywacja innych mechanizmów (aktywacja autolizyn - hydrolaz, stymulują powstawanie holin - tworzą “dziury” w błonie bakterii, prowadzą do zatrucia bakterii niewykorzystanymi do budowy peptydoglikanu N-acetylowymi pochodnymi kwasy muraminowego i 5-pirofosforanem urydyny)

• działają bakteriobójczo (ale jak zawsze są wyjątki np. benzylopenicylina)

Z reguły wykazują większą aktywność wobec bakterii Gram-dodatnich - są wyjątki

• wykazują efekt bakteriobójczy zależny od czasu, czyli działanie terapeutyczne ma związek z utrzymaniem we krwi odpowiedniego stężenia leku przez jak najdłuższy czas

• zwykle są stosowane w 2-4 dawkach na dobę

przeciwskazania do stosowania antybiotyków b-laktamowych i ogólne działania niepożądane

• stosowanie leków bakteriostatycznych (bo antybiotyki beta-laktamowe wymagają wzrostu i rozmnażania się bakterii)

• Uznawane są za mało toksyczne. 

• Za szczególnie bezpieczne uważane są penicyliny naturalne, aminopenicyliny i większość cefalosporyn.

• Objawy uczuleniowe często dotyczą penicylin (anafilaksja) i cefalosporyn

oporność na antybiotyki beta-laktamowe

• wytwarzanie beta-laktamaz rozkładających leki (najczęstszy mechanizm, penicylinazy, cefalosporynazy, metalo-beta-laktamazy)

• mutacja białek PBP (powstają PBP o niskim powinowactwie do leku - typowe dla MRSA i opornych na penicyliny paciorkowców i enterokoków)

• zaburzenie przedostawania się leku do PBP (mutacja lub zmniejszenie ekspresji poryn, tylko u Gram-ujemnych)

• aktywne wypompowywanie leku z drobnoustroju (czasami u Gram-ujemnych)

• upośledzenie aktywacji autolizyn i holin (nie odgrywa dużej roli)

penicylina jakies facts (alergie krzyżowe, dawkowanie)

• pochodne kwasu 6-aminopenicylanowego

• w całej grupie penicylin występuje krzyżowa alergia (uczulonym na penicylinę naturalną nie można podać żadnej innej penicyliny

• W Polsce penicyliny naturalne dawkuje się w jednostkach biologicznych, a nie w miligramach

• 1 jednostka odpowiada 0,6 ug soli sodowej benzylopenicyliny (1 ug penicyliny prokainowej)

cefalosporyny jakieś info (z czego są, ciąża, uczulenia, jakie enzymy je rozkładają)

• są wyizolowane z hodowli grzyba Cephalosporium acremonium

• większość może być używana w ciąży

• 5-10% uczulonych na penicylinę jest uczulonych na cefalosporyny I gen. i 2% na II i III gen

• względnie oporne na działanie części beta-laktamaz

• ESBL 1 karbapenemazy C, cefalosporynaza AmpC oraz metalo-p-laktamazy, rozkładają większość cefalosporyn

ogólne spektrum cefalosporyny (jaki stopień oporności i na co nie działają)

przybywa szczepów bakterii (zwłaszcza Gram-ujemnych) opornych na te leki

Nie wykazują aktywności wobec enterokoków oraz

Listeria monocytogenes

czego nie można robić podczas przyjmowania cefalosporyn

pić alkoholu

działania niepożądane cefalosporyn

1. więcej niż penicyliny półsyntetyczne

2. uczulenie występuje rzadziej i dominują objawy skórne, bardzo rzadko występują reakcje anafilaktyczne

3. podrażnienie i ból w miejscu wstrzyknięcia (zapalenie żyły, gdy podawane dożylnie)

4. nefrotoksyczność - w szczególności cefalorydyna, może się nasilić, np. pod wpływem aminoglikozydów

5. reakcja disulfiramowa (cefamandol, cefotetan, cefoperazon, cefmetazol, moksolaktam)

6. hipoprotrombinemia  (cefamandol, cefotetan, cefoperazon, cefmetazol, moksolaktam) - niekiedy występują krwawienia - profilaktycznie można stosować 10 mg fitomenadionu (witaminy K1) 2 razy na tydzień

7. dysbakteriozy - po preparatach o szerokim spektrum działania, szczególnie doustnych (biegunka, zakażenia grzybicze jamy ustnej i narządów moczowo-płciowych)

cefamycyny ogólne spektrum i co je produkuje, (nazwy)

wykazują nieco większą aktywność wobec bakterii beztlenowych

wytwarzane przez Streptomyces

cefoksytyna, cefmetazol, cefotetan

penicyliny naturalne działają bakterio_______

bakteriobójczo

spektrum penicylin naturalnych

Wąskie spektrum działania

1. paciorkowce (Streptococcus pyogenes, paciorkowce hemolizujące grupy B, C i G, wrażliwe pneumokoki),

2. Actinomyces sp.,

3. Neisseria meningitidis,

4. Treponema pallidum, 

5. Bacillus anthracis,

6. Listeria monocytogenes

7. bakterie beztlenowe (Clostridium sp., Bacteroides sp. - z wyjątkiem Bacteroides fragilis, bo wytwarza penicylinazę). 

Dużo szczepów Neisseria gonorrhoeae jest opornych

na te leki, gronkowce zazwyczaj również są niewrażliwe, a także większość bakterii Gram-ujemnych

• są wrażliwe na rozkład przez beta-laktamazy
  

zastosowanie penicylin naturalnych

1. schorzenia paciorkowcowe - angina, róża, ropnie, płonica

2. promienica

3. zakażenia wywołane przez meningokoki (znacząco przenikają do OUN tylko w przypadku stanu zapalnego opon mózgowo-rdzeniowych)

4. zakażenia niektórymi bakteriami beztlenowymi

5. wąglik

• typ zabijania bakterii jest zależny od czasu konieczne jest częste podawanie

działania niepożądane penicylin naturalnych

1. reakcje uczuleniowe: osutka skórna, pokrzywka, rumień, gorączka, bóle stawów, skurcz oskrzeli, obrzęk krtani, wstrząs anafilaktyczny (wskazane wykonanie próby uczuleniowej)

2. niedokrwistość hemolityczna, małopłytkowość (mogą działać jak hapteny aktywując zależną od dopełniacza reakcję typu II)

3. zespół Nicolaua

ogólnie niska toksyczność, mogą być stosowane w ciąży

dobrze penetrują do tkanek zwłaszcza przy zapaleniu

co to zespół Nicolaua

działanie niepożądane po podaniu penicylin naturalnych

(najczęściej u dzieci, poprzez podanie do naczynia tętniczego zamiast domięśniowo - martwica skóry i tkanki podskórnej, objawy zatorowe z tętnic kończyn lub krezki, uszkodzenie rdzenia kręgowego, leukocytoza, krwiomocz , postępowanie jak w zatorowości)

wymień penicyliny naturalne

benzylopenicylina (penicylina G)

benzylopenicylina prokainowa

benzylopenicylina benzatynowa

fenoksymetylopenicylina (penicylina V)

jakie dodatkowe działanie wykazuje benzylopenicylina

• hamuje receptor GABA-a

• sprzyja pobudzeniu receptora NMDA

zastosowanie benzylopenicyliny

zatrucie muchomorem sromotnikowym (dożylnie, duża dawka)

przeciwskazania do benzylopenicyliny

• inaktywuje aminoglikozydy (nie wolno podawać w jednym roztworze)-In vitro, poza organizmem

• wykazuje z aminoglikozydami działanie synergistyczne (in vivo)- czyli ok, lepsze działanie razem

W przypadku soli potasowej szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek, a także w razie szybkiego podawania leku przez założone blisko serca dojścia centralne

benzylopenicylina działania niepożądane

1. przeciążenie chorego sodem lub potasem (stosowane w dużych dawkach)

2. zaostrzenie niewydolności krążenia (duże dawki soli sodowej)

3. drgawki (duże dawki u pacjentów z padaczką i niewydolnością nerek)

4. reakcja Jarischa-Herxheimera (reakcja wstrząsopodobna, najczęściej w trakcie leczenia krętkowic, np. kiły, zależna od uwalniania toksyn, objawy to gorączka, dreszcze, spadek ciśnienia, jest przejściowa i wymaga tylko terapii podtrzymującej)

benzylopenicylina farmakokinetyka

• wytwarzana w postaci soli sodowej lub potasowej

• podawana domięśniowo lub dożylnie

• silnie wiąże się z białkami osocza

• dobrze penetruje do większości tkanek z wyjątkiem ośrodkowego układu nerwowego (przenika w czasie zapalenia), cieczy wodnistej oka, płodu i pokarmu kobiecego

• Okres półtrwania t1/2 wynosi 30 minut

• preparat powinien być podawany 4-6 razy na dobę

• Substancja metabolizowana jest w 40% w wątrobie do kwasu penicylinowego

• Związek macierzysty i metabolity wydalane są przez nerki

jaki lek zmniejsza wydalanie benzylopenicyliny przez nerki

stosując probenecyd, który hamuje cewkowe wydzielanie penicyliny (NLPZ działają podobnie, ale słabiej)

benzylopenicylina prokainowa i benzatynowa wskazanie

profilaktyka choroby reumatycznej u dzieci (rzadko)

zastosowanie penicyliny V

1. płonica

2. zakażenia górnych dróg oddechowych

3. Angina paciorkowcowa - lek I rzutu (tak powiedziała Osadnik)

działania niepożądane benzylopenicyliny prokainowej

zespół Hoigne - po omyłkowym wstrzyknięciu do naczynia (zaczerwienienie skóry, wzrost ciśnienia, niepokój, splątanie, drgawki, objawy ogniskowe z OUN), ma charakter przemijający, poprawę dają benzodiazepiny

• przed zastosowaniem wskazana jest próba uczuleniowa testarpem (benzylopenicylina G) +prokaina 

co to benzylopenicylina prokainowa i jak jest podawana

• połączenie benzylopenicyliny i prokainy 

• podawana wyłącznie domięśniowo

• Po iniekcji domięśniowej jest wolno rozkładana - uwalnia benzylopenicylinę w przedłużonym czasie

• możliwe podanie 2 dawek na dzień

• w Polsce istnieje zakaz jej ambulatoryjnego podawania

farmakokinetyka penicyliny V

• kwasooporna sól penicyliny naturalnej

• podawana doustnie 2-4 razy na dobę

• wchłanianie leku z przewodu pokarmowego nie jest całkowite

• preparat nie powinien zastępować użycia innych penicylin w cięższych zakażeniach

wymień penicyliny półsyntetyczne przeciwgronkowcowe

metycylina

i penicyliny izoksazolowe: kloksacylina (Syntarpen)

oksacylina, flukloksacylina, dikloksacylina,

spektrum i zastosowanie metycyliny i penicylin izoksazolowych głównie kloksacyliny

Wąskie spektrum działania

1. gronkowce 

2. paciorkowce (słabiej)

Paciorkowce oporne na metycylinę (MRSA), Listeria sp. i enterokoki wykazują oporność na te leki

infekcje wywołane przez gronkowce wytwarzające beta-laktamazy (jeśli to możliwe, to preferuje się jednak benzylopenicylinę)

metycylina→obecnie służy tylko do oznaczania oporności bakterii na leki z tej grupy

działanie niepożądane metycyliny (1)

śródmiąższowe zapalenie nerek

działania niepożądane kloksacyliny

1. reakcje alergiczne (rzadziej niż przy benzylopenicylinie) - pokrzywka, rumień, świąd

2. nudności, wymioty, biegunka

3. cholestaza

4. przejściowe uszkodzenie wątroby

5. po podaniu dożylnym: zapalenie żyły, eozynofilia, gorączka

wymień nazwy aminopenicylin

amoksycylina

ampicylina (i jej estry: piwampicylina i bakampicylina)

estry wchłaniają się lepiej niż ampicylina sama

i jakieś z weterynarii hetacylina, metampicylina

spektrum aminopenicylin

Szerokie spektrum działania

1. bakterie Gram-dodatnie (zakres podobny do benzylopenicyliny, ale słabsze działanie)

2. bakterie Gram-ujemne niewytwarzające beta-laktamaz (Neisseria, Haemophilus, rodzina Enterobacteriaceae)

bakterie oporne na ampicylinę to

bakterie z rodzajów: Pseudomonas, Acinetobacter, Serratia, Proteus, Enterobacter i Klebsiella

Występuje również duży odsetek szczepów opornych wśród E. Coli i rodzajów Salmonella oraz Shigella

czy aminopenicyliny można stosować w ciąży

tak

zastosowanie amoksycylina

1. ostre zapalenie zatok przynosowych

2. zapalenie ucha środkowego

3. paciorkowcowe zapalenie gardła (6-dniowa terapia dla osób, które nie będą w stanie przestrzegać zasad terapii 10-dniowej fenoksymetylopenicyliną)

4. pozaszpitalne zapalenie płuc (czasami w skojarzeniu z makrolidem)

5. zaostrzenie POChP

6. zakażenie układu moczowego wywołanie przez enterokoki

7. eradykacja Helicobacter pylori (w skojarzeniu z metronidazolem lub klarytromycyną)

lepsza biodostępność doustnie, dobrze wchłania się z pp, lepiej niż ampicylina, większa aktywność (mniej szczepów opornych niż ampicylina

zastosowanie ampicylina

1. zakażenia Listeria monocytogenes oraz enterokokami (dożylnie, w skojarzeniu z aminoglikozydem)

2. dur brzuszny

działania niepożądane amoksycyliny i jakie dodatkowo ma ampicylina

1. Typowe dla penicylin naturalnych, ale dominują łagodne reakcje uczuleniowe (wysypka, zaczerwienienie skóry, pokrzywka)

2. Dysbakteriozy (biegunka, zakażenie grzybicze układu pokarmowego i dróg moczowo-płciowych

3. osutki plamisto-grudkowe (5-10% pacjentów)

ampicylina jw. +

4. w terapii salmonellozy może sprzyjać wytworzeniu bezobjawowego nosicielstwa

5. rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego

u jakich pacjentów występują osutki plamisto-grudkowe po podaniu amoksycyliny?

pacjentom leczonym allopurynolem

z przewlekłą białaczką limfatyczną

u chorych na mononukleozę zakaźną

wymień ureidopenicyliny

mezlocylina

azlocylina

piperacylina (PL)

spektrum ureidopenicyliny np. piperacylina

Bardzo szerokie spektrum działania w porównaniu z aminopenicylinami:

1. zwiększona aktywność wobec pałeczek Gram-ujemnych (zwłaszcza Pseudomonas aeruginosa)

2. zwiększona aktywność wobec enterokoków (oprócz Enterococcus faecium)

Oporność na leki wykazują:

1. Chlamydia

2. mikoplazmy

zastosowanie piperacyliny

1. ciężkie zakażenia szpitalne wywołane przez P. aeruginosa lub Klebsiella pneumoniae (zakażenia układowe, infekcje dróg moczowych, zapalenia płuc, zapalenie otrzewnej, inne zakażenia w obrębie jamy brzusznej i miednicy mniejszej

2. profilaktyka w chirurgii (zabiegi jamy brzusznej - jelita i drogi żółciowe)

3. ginekologia i położnictwo (histerektomia, cesarskie cięcie)

(1 i 2 mezlocylina i azlocylina)

działania niepożądane ureidopenicylin (są cięższe i częstsze niż po aminopenicylinach)

1. reakcje miejscowe - ból i zapalenie żyły z zakrzepicą

2. reakcje uczuleniowe - osutki, gorączka, pokrzywka, anafilaksja (rzadziej niż po penicylinach naturalnych)

3. hipokaliemia

4. biegunka, nudności, wymioty

5. uszkodzenie wątroby, cholestaza

6. uszkodzenie nerek (wzrost mocznika i kreatyniny we krwi, śródmiąższowe zapalenie nerek)

7. zaburzenia OUN (bóle i zawroty głowy, drgawki)

8. przejściowa leukopenia (dzieci głównie), małopłytkowość, eozynofilia

9. zespół Stevensa-Johnsona (rzadko)

wymień karboksypenicyliny

karbenicylina #

tykarcylina

tykarcylina spektrum i zastosowanie

1. bakterie Gram-dodatnie (słabiej niż aminopenicyliny)

2. bakterie Gram-ujemne (mocniej niż aminopenicyliny, w tym Pseudomonas spp. i enterobakterii)

ciężkie zakażenia szpitalne (głównie układu moczowego i dróg żółciowych) - z kwasem klawulanowym, często w skojarzeniu z aminoglikozydem

temocylina spektrum

pochodna tykarcyliny (ale nie ta sama gr)

•  jest oporna na działanie beta-laktamaz

• aktywna wobec Enterobacteriaceae

• ale nie wykazuje aktywności przeciwko Pseudomonas aeruginosa

czemu tykarcylinę podaje się z kwasem klawulanowym i co to zmienia (spektrum)

ma dużą wrażliwość na rozkład przez beta-laktamazy

Dodanie kwasu klawulanowego zwiększa aktywność tykarcyliny wobec:

1. Xanthomonas (Stenotrophomonas) maltophilia,

2. Haemophilus influenzae,

3. Klebsiella sp.,

4. Staphylococcus aureus

5. Bacteroides fragilis,

Nie zwiększa wobec Pseudomonas (kwas klawulanowy nie hamuje p-laktamaz typu AmpC wytwarzanych przez ten rodzaj drobnoustrojów)

rozszerza spektrum tykarcyliny o Enterobacteriaceae wytwarzające p-laktamazy, ale nie o Pseudomonas aeruginosa produkujący enzym typu AmpC czy bakterie wytwarzające p-laktamazy typu ESB

wymień nazwy amidynopenicylin

mecylinam

piwmecylinam (lepiej się wchłania doustnie)

spektrum mecylinam, piwmecylinam

1. bakterie Gram-ujemne (E. coli, Enterobacteriaceae: Salmonella spp., Shigella spp., Proteus spp., Klebsiella spp.)

2. bakterie Gram-dodatnie (słabo)

Nie wykazują skuteczności w zakażeniach spowodowanych przez Pseudomonas aeruginosa

wymień inhibitory beta laktamaz

kw. klawulanowy

sulbaktam

tazobaktam

awibaktam

waborbaktam

relebaktam

durlobaktam

taniborbaktam

mechanizm starszych inhibitorów beta-laktamaz

• struktura przypominająca antybiotyki beta-laktamowe [kw. klawulanowy, sul/tazobaktam)

• ulegają hydrolizie przez enzym, tworząc z nim trwały nieaktywny kompleks

• starsze związki

• najsilniej blokują enzymy klasy A (głównie występujące u gronkowców, Haemophilus influenzae, Neisseria gonorrhoeae, Salmonella sp., Shigella sp., Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae)

• blokują również enzymy u Bacteroides sp. 1 Branhamella.

• B-laktamazy klasy C (obecne np. w rodzajach Pseudomonas, Serratia, Enterobacter, Citrobacter) nie są przez nie silnie hamowane

Augumentin (amoksycylina+kw. klawulanowy)

spektrum, wskazania, niepożądane

kwas rozszerza spektrum amoksycyliny głównie o bakterie beztlenowe

zakażenia górnych dróg oddechowych (lek drugiego rzutu),

pozaszpitalne zapalenie płuc,

nawracające bakteryjne zapalenie gardła,

zakażenia dróg moczowych (lek trzeciego rzutu po ko-trymoksazolu i nitrofurantoinie

inne schorzenia wywołane wrażliwymi bakteriami

cholestaza

uszkodzenie wątroby

biegunka

mechanizm awibaktam, waborbaktam i relebaktam

• wiążą się kowalencyjnie z enzymem

• nie ulegają hydrolizie

• nowsze związki

• są silniejsze w działaniu

• hamują enzymy ESBL oraz niektóre karbapenemazy 

• nie hamują jednak znacząco karbapenemaz typu D oraz metalo-B-laktamaz

które połączenia antybiotyków z inhibitorami beta laktamaz stosuje się na

1. ciężkie zakażenie jamy brzusznej

2. zakażenia układu moczowego

3. szpitalne zapalenie płuc

awibaktam + ceftazydym (Zavicefta®)

waborbaktam + meropenem (Vaborem®)

relebaktam + imipenem/cilastatyna (Recarbrio®)

mechanizm durlobaktam i taniborbaktam

+spektrum durlobaktam

• inhibitory o szerokim działaniu

• hamują także karbapenemazy typu D oraz metalo-p-laktamazy)

• sulbaktam + durlobaktam - zwalczanie Acinetobacter oporne na karbapenemy

wymień cefalosporyny I gen

wszystkie “cefa” + cefradyna (poza cefaklorem i cefamandolem - II gen.)

cefadroksyl

cefazolina

cefaleksyna

cefalotyna

cefradyna

cefapiryna

wymień cefalosporyny II gen

cefaklor

cefamandol

cefuroksym

cefprozyl

ceforanid

cefonicyd

lorakarbef

cefoksytyna

cefmetazol

cefotetan

wymień cefalosporyny III gen

cefoperazon

cefotaksym

ceftazydym

ceftriakson

cefpodoksym (sól: proksetyl cefpodoksymu)

ceftybuten

cefiksym

ceftyzoksym

cefdynir

cefdytoren

moksolaktam

cefiderokol

wymień cefalosporyny IV gen

cefepim i cefpirom #

podawane pozajelitowo, penetruja do oun

wymień cefalosporyny V generacji

ceftobiprol

ceftarolina

ceftolozan

podawane pozajelitowo, penetruja do oun

co to cefiderokol a co cefkwinom, ceftiofur, cefowecin

cefalosporyny jakieś “inne”

cefiderokol jest na cieżkie zakażenia szpitalne; wykazuje aktywność syderodoru (wiąże się z żelazem, jest aktywnie transportowany do bakterii, co polepsza jego skuteczność); strukturalnie podobny do cefepimu

a reszta to weterynaria

spektrum cefalosporyn I gen

1. silnie na bakterie Gram-dodatnie (gronkowce - z wyjątkiem MRSA, paciorkowce) 

2. słabiej na większość bakterii Gram-ujemnych (Escherichia coli, Klebsiella, Proteus)

3. aktywność wobec Pseudomonas,indolo-dodatnim szczepom Proteus, Serratia, Citrobacter I Acinetobacter jest bardzo mała

4. aktywne wobec ziarenkowców beztlenowych (z wyjątkiem Bacteroides fragilis)

spektrum cefalosporyn II gen

1. aktywność leków z I generacji, z poszerzonym spektrum działania na drobnoustroje Gram-ujemne (np. na szczepy Klebsiella oporne wobec leków z I generacji); 

2. bakterie beztlenowe (łącznie z Bacteroides fragilis): cefoksytyna, cefmetazol i cefotetan 

Nie wykazują (tak jak leki I generacji) aktywności wobec Pseudomonas i enterokoków

spektrum cefalosporyn III gen

1. W stosunku do II gen. mają poszerzone spektrum działania w kierunku „trudnych” bakterii Gram-ujemnych:  Citrobacter, Serratia i Providencia

2. ceftazydym i cefoperazon to jedyne leki z tej grupy aktywne wobec Pseudomonas aeruginosa (ceftazydym jest aktywny wobec ok. 70% szczepów)

3. ceftyzoksym i moksolaktam oddziałują na Bacteroides fragilis (bakterie beztlenowe)

4. cefiksym i ceftybuten słabiej działają na gronkowce i Streptococcus pneumoniae

III gen dobrze penetruje do OUN (większość)

spektrum i zastosowanie cefalosporyn IV gen

Bardzo szerokie spektrum działania

1. Pseudomonas,

2. Enterobacter,

3. Staphylococcus aureus,

4. Streptococcus pneumoniae,

5. Neisseria 

6. Haemophilus

ciężkie zakażenia szpitalne wrażliwymi bakteriami

spektrum i zastosowanie cefalosporyn V gen

Szerokie spektrum działania

1. w porównaniu z preparatami IV generacji Ich zakres aktywności został

poszerzony o MRSA oraz oporne enterokoki;

2. ceftobiprol działa na bakterie Gram-ujemne jak leki IV generacji,

3. ceftarolina jest mniej aktywna; 

4. ceftolozan nie działa na MRSA

ciężkie zakażenia szpitalne wrażliwymi bakteriami

zastosowanie cefalosporyny I generacji

1. pozaszpitalne zakażenia górnych dróg oddechowych, dróg moczowych i tkanki podskórnej→cefadroksyl, cefaleksyna,cefradyna, cefaklor (II gen)

2. angina paciorkowcowa→cefadroksyl

3. profilaktyka w chirurgii→cefazolina

4. zakażenia wywołane przez Staphylococcus aureus→cefazolina

zastosowanie cefalosporyny II generacji tj. cefaklor i cefprozyl

1. pozaszpitalne zakażenia górnych dróg oddechowych→cefaklor i cefprozyl

2. zakażenia dróg moczowych (lek II rzutu)→cefaklor i cefprozyl

zastosowanie cefuroksymu (IIgen)

1. ostre zapalenia ucha środkowego lub zatok przynosowych (lek II rzutu)

2. pozaszpitalne zapalenie płuc

3. zaostrzenia POChP

4. zakażenia dróg moczowych (gdy są bakterie oporne na furaginę i ko-trymoksazol

5. wczesne stadium boreliozy z Lyme

zastosowanie cefotaksym i ceftriakson (III gen)

1. ciężkie pozaszpitalne zakażenia płuc

2. szpitalne zapalenie płuc (poza OIT, kiedy udział P. aeruginosa i Staphylococcus aureus jest mało prawdopodobny)

3. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

4. zakażenia Neisseria gonorrhoeae

5. posocznica pozaszpitalna

6. bakteryjne zapalenie wsierdzia

7. profilaktyka posocznicy meningokokowej (zwłaszcza u kobiet w ciąży)

i ceftriakson na zakażenia dróg żółciowych→może powodować kamicę żółciową, uzyskuje duże stężenia w żółci

wymień karbapenemy

imipenem

meropenem

ertapenem

faropenem

dorypenem

spektrum i zastosowanie karbapenemów

Bardzo szerokie spektrum działania

1. bakterie Gram-ujemne (włączając w to Pseudomonas sp.),

2. bakterie Gram-dodatnie  bakterie beztlenowe

3. meropenem

wykazuje większą aktywność wobec bakterii Gram-ujemnych i nieco mniejszą wobec bakterii Gram-dodatnich w porównaniu z imipenemem 

4. ertapenem jest nieco mniej aktywny

wobec Pseudomonas aeruginosa i Acinetobacter sp. w porównaniu z meropenemem

ciężkie szpitalne zakażenia wywołane szczepami bakterii opornymi na inne leki

jakie bakterie są oporne na karbapenemy?

1. Enterococcus faecium, 

2. MRSA, 

3. Clostridium difficile, 

4. Burkholderia cepacia 

5. Xanthomonas (Stenotrophomonas) maltophilia

działanie niepożądane karbapenemów (głównie imipenem)

1. nudności, wymioty biegunka

2. wysypka

3. miejscowe reakcje po wstrzyknięciu (ertapenem domięśniowo podaje się z 1% lidokainą, bo jest to bolesne)

4. drgawki (wysokie stężenie imipenemu we krwi u chorych z niewydolnością nerek)

5. alergia krzyżowa między nimi a penicylinami

cylastatyna kiedy się ją podaje

razem z imipenem, ponieważ on jest rozkładany przez dihydropeptydazę w nerkach

a cylastatyna hamuje ten enzym

random info o karbapenemach (oporność, farmakokinetyka, wydalanie)

• pochodne kwasu 3-hydroksyetylokarbapenemowego

• mają dużą oporność na rozkład przez większość beta-laktamaz

• są rozkładane przez karbapenemazy i metalo-beta-laktamazy

• występuje u nich oporność krzyżowa

• dobrze penetrują do tkanek (w tym OUN)

• są wydalane przez nerki (od ich wydolności powinno zależeć dawkowanie)

aztrenoam (wszystko)

monobaktam o działaniu bakteriobójczym

wąskie spektrum działania

• bakterie Gram-ujemne (w tym Pseudomonas sp. i Serratia sp.)

• Nie przejawia aktywności wobec Gram-dodatnich ani beztlenowych

zakażenia wywołane podatnymi bakteriami (rzadko, dożylnie lub domięśniowo)

mukowiscydoza (wziewnie, sól lizynowa)

• w celu poszerzenia działania jest czasem stosowany w skojarzeniu z: metronidazolem, klindamycyną, amikacyną, wankomycyną alno penicylinami
  wysypki skórne, przejściowa eozynofilia

przejściowe zwiększenie stężenia aminotransferaz we krwi

nudności i wymioty

rzadziej: małopłytkowość, leukopenia, upośledzenie krzepnięcia

• względnie oporny na rozkład przez beta-laktamazy

• pacjenci uczuleni na penicyliny NIE WYKAZUJĄ uczulenia na aztreonam