T13: reakcje alergiczne

Definicja nadwrażliwości według notatek

Powtarzalne objawy podmiotowe lub przedmiotowe wywołane przez ekspozycję na określony bodziec w dawce tolerowanej przez osoby zdrowe, niezależnie od mechanizmu.

Złota zasada występowania reakcji nadwrażliwości

Nadwrażliwość nigdy nie występuje przy pierwszym kontakcie z antygenem, a dopiero przy kolejnej ekspozycji.

Klasyfikacja nadwrażliwości (autorzy i liczba typów)

Klasyfikacja według Gella i Coombsa wyróżnia cztery główne typy nadwrażliwości.

Nazwa i ogólna cecha nadwrażliwości typu I

Typ natychmiastowy / anafilaktyczny; następuje natychmiast po przyłączeniu alergenu do przeciwciał na mastocytach.

Trzy przykłady kliniczne nadwrażliwości typu I

Egzema, katar sienny oraz ogólna alergia.

Nazwa nadwrażliwości typu II

Typ cytotoksyczny.

Nazwa i mechanizm nadwrażliwości typu III

Typ kompleksów immunologicznych; istotą jest patologiczne nagromadzenie się kompleksów antygen-przeciwciało w tkankach.

Nazwa i komórki efektorowe nadwrażliwości typu IV

Typ późny (nadwrażliwość typu późnego); główną rolę odgrywają w nim uczulone limfocyty T CD4+.

Dwie fazy odpowiedzi alergicznej typu I

Faza wczesna (występuje do 30 minut po ekspozycji na alergen) oraz faza późna (występuje około 6-8 godzin po ekspozycji).

Skutek przewlekłej ekspozycji na alergen w typie I

Prowadzi do powstania nieswoistej nadreaktywności danej tkanki.

Znaczenie diagnostyczne całkowitego stężenia IgE (cIgE)

Dla alergii charakterystyczny jest średni wzrost cIgE, ale uwaga: prawidłowy poziom cIgE NIE wyklucza obecności alergii.

Trzy metody laboratoryjne oznaczania cIgE w surowicy

Metody enzymatyczne (ELISA), metody turbidymetryczne lub metody radioizotopowe.

Zastosowanie oznaczania alergenowo-swoistej IgE (sIgE)

Służy do wykrywania przeciwciał przeciw konkretnym antygenom: roztoczom kurzu, pyłkom, naskórkom, jadom, pokarmom czy lekom.

Metody laboratoryjne oznaczania sIgE

Metody enzymatyczne (ELISA) lub metody radioizotopowe (dawny test RAST).

Zasada działania testu uwalniania histaminy

Leukocyty pacjenta są inkubowane in vitro z potencjalnym alergenem, po czym oznacza się poziom histaminy uwolnionej do nadsączu.

Główne wskazanie do wykonania testu uwalniania histaminy

Wykonywany jest zazwyczaj w diagnostyce alergii na jady owadów lub lateks.

Zasada działania testu CAST-ELISA

Cellular Antigen Stimulation Test; polega na inkubacji leukocytów z potencjalnym alergenem w obecności IL-3 i pomiarze poziomu uwolnionych leukotrienów.

Główne wskazanie do wykonania testu CAST-ELISA

Oznaczenie to wykonuje się zwykle w diagnostyce alergii na pyłki roślinne lub na leki.

Zmiana w morfologii krwi charakterystyczna dla alergii

Obserwuje się mierny wzrost odsetka i liczebności bazofili (wartości >6% lub >400/mm³).

Znaczenie diagnostyczne oznaczania poziomu tryptazy

Jest to mediator uwalniany podczas degranulacji komórek tucznych, oznaczany w surowicy w fazie wczesnej anafilaksji.

Znaczenie diagnostyczne eozynofilowego białka kationowego (ECP)

Stanowi wskaźnik aktywacji eozynofilów; służy jako marker zapalenia alergicznego w fazie zaostrzenia chorób atopowych.

Cztery przykłady reakcji typu II skierowanych przeciwko komórkom

Reakcje poprzetoczeniowe, choroba hemolityczna noworodków, nadostre odrzucanie przeszczepu oraz polekowe niedokrwistości hemolityczne.

Trzy przykłady reakcji typu II skierowanych przeciwko tkankom

Zespół Goodpasture’a, pęcherzyca oraz miastenia.

Kolejne etapy mechanizmu nadwrażliwości typu III

Przeciwciało łączy się z antygenem -> tworzy się kompleks -> aktywacja dopełniacza -> wydzielenie anafilatoksyn C3a i C5a.

Miejscowe skutki naczyniowe w nadwrażliwości typu III

Dochodzi do miejscowej aktywacji płytek krwi i tworzenia czopów miejscowych; składniki dopełniacza i kompleksy wywołują degranulację bazofili.

Charakterystyka podtypu nadwrażliwości IVa

Odpowiedź typu 1: limfocyty Th1, komórki ILC1, Tc1, makrofagi, a mediatorami są IFNγ, TNFα, granzymy B i perforyny.

Charakterystyka podtypu nadwrażliwości IVb

Odpowiedź typu 2: limfocyty Th2, komórki B, ILC2, komórki tuczne, Tc2, eozynofile, a mediatorami są IL-4, 5, 9, 13, 31.

Charakterystyka podtypu nadwrażliwości IVc

Odpowiedź typu 3: limfocyty Th17, komórki ILC3, tc17, neutrofile, a kluczowymi cytokinami są IL-17, IL-22, IL-23.

Czas powstawania limfocytów T pamięci w typie IV

Uczulone limfocyty T pamięci powstają po około 10-14 dniach od pierwszego kontaktu z antygenem.

Udział komórek w odczynie (reakcji) tuberkulinowej

Główny udział biorą monocyty (stanowią 80-90% komórek nacieku), mniejszy udział wykazują limfocyty T.

Przyczyna i pięć przykładów nadwrażliwości ziarniniakowej (typ IV)

Utrzymywanie się w makrofagach drobnoustrojów/fragmentów, których komórka nie potrafi zniszczyć; występuje w: trądzie, gruźlicy, schistosomiazzie, sarkoidozie i chorobie Leśniowskiego-Crohna.