Instytucje społeczne i społeczeństwo jako rzeczywistość sui generis

Definicja instytucji społecznej wg Barbary Szackiej.

Trwałe układy działań (nie budynki!), które zaspokajają ważne potrzeby społeczne i regulują zachowania jednostek. Utrwalony, uznany sposób załatwiania spraw.

Koncepcja instytucji antropologa Arnolda Gehlena.

Człowiek ma biologiczne niedoposażenie instynktowe (brak mu sztywnych instynktów przetrwania). Instytucje powstają jako „sztuczne instynkty” – dostarczają gotowych wzorów zachowań i stabilizują działanie.

Funkcja odciążenia (Entlastung) w teorii instytucji.

Główna psychologiczna funkcja instytucji. Dzięki automatycznemu, bezrefleksyjnemu wykonywaniu czynności według wzorów uwalniamy energię psychiczną na inne działania.

Małżeństwo

Reguluje relacje płci, prokreację i opiekę.

wojna

Posiada sztywne reguły (prawo wojenne), hierarchię i przyzwolenie na czyny zabronione w czasie pokoju.

Czas wolny

Podlega instytucjonalizacji przez ramy tego, co „wypada” robić.

Społeczeństwo jako rzeczywistość sui generis (tradycja Durkheima).

rzeczywistość „swoistego rodzaju”. Nie jest prostą sumą jednostek; posiada własne cechy, których nie da się wyjaśnić poprzez badanie pojedynczych ludzi.

Obiektywność, zewnętrzność i przymus społeczny w ujęciu Durkheimowskim.

Społeczeństwo istnieje przed nami i po nas (zewnętrzność). Jawi się jako rzeczywistość twarda i obiektywna. Wywiera przymus: narzuca język, normy, a próby ich zmiany spotykają się z oporem (sankcjami)