WG6

Wat is de rol van laboratoriumonderzoek bij rugklachten zoals in Casus 8-1?

Het wordt meestal niet als eerste gedaan, maar kan kijken naar botmetastasen, infectiewaarden en botkalk.

Waarom is een röntgenfoto betrouwbaarder dan een DEXA-scan voor het vaststellen van acute fracturen?

Een DEXA-scan kan osteoporose aantonen, maar kan ook botvorming door degeneratie weergeven, wat de interpretatie van een acute fractuur bemoeilijkt.

Wat is de indicatie voor een MRI van de gehele wervelkolom in Casus 8-1?

De verdenking op een maligniteit.

Wat is het gebruikelijke beleid wanneer er enkel sprake is van een osteoporotische fractuur zonder maligniteit?

Een conservatief beleid.

Wat moet er gebeuren voordat een operatieve ingreep plaatsvindt bij een vermoedelijke wervelmetastase?

Er moet eerst weefselonderzoek (biopt) worden verricht.

Waarom heeft percutane fixatie bij een mammacarcinoom vaker zin dan bij andere maligniteiten met een korte levensverwachting?

Omdat een mammacarcinoom vaak langdurig te onderdrukken is met huidige behandelingen, waardoor de prognose gunstiger is.

Welke operatieve behandeling wordt uitgevoerd in Casus 8-1?

Een percutane pedikelschroeffixatie van Th7 tot Th9.

Wat zijn de voordelen van een percutane pedikelschroeffixatie?

De morbiditeit is laag, de revalidatietijd is kort en er treden doorgaans geen neurologische afwijkingen op.

Casus 8-2: Progressieve loopbeperkingen

Waarom is een hernia minder waarschijnlijk in Casus 8-2?

Er is geen sprake van unilaterale uitstraling naar het been tot voorbij de knie.

Welke vier diagnoses worden vastgesteld op de MRI in Casus 8-2?

Kanaalstenose L4/L5, facetartrose, discusdegeneratie en degeneratieve spondylolisthesis L4/L5.

Wat is de definitie van een lysis in de context van de wervelkolom?

Een breuk in het facetgewricht, waardoor de facetgewrichten niet meer stevig vastzitten aan het corpus.

Wat is het mechanisme waarbij een lysis leidt tot een listhesis?

Door de breuk in het facetgewricht kan de wervel gaan verschuiven (listhesis).

Naast een lysis, wat is een andere oorzaak voor een degeneratieve listhesis?

Verdroging van de nucleus pulposus.

Wat is het directe gevolg van het verschuiven van een wervel (listhesis) voor het wervelkanaal?

De diameter van het wervelkanaal wordt kleiner, wat kan leiden tot stenose en zenuwpijn.

Wat is een posterolaterale fusie en waarom is dit een discutabele ingreep?

Het is het vastzetten van de wervels (L4/L5), wat kan leiden tot meer slijtage aan aangrenzende wervels en een hogere kans op complicaties door het materiaal.

Hoe wordt het wervelkanaal verruimd bij een decompressie zonder stabilisatie?

Door de processus spinosi weg te halen.

Wat is het nadeel van decompressie zonder stabilisatie bij een listhesis?

De wervel kan nog steeds schuiven, hoewel de stenotische klachten meestal verdwijnen.

Casus 8-3: Scoliose bij een kind

Waarom wordt er neurologisch onderzoek gedaan bij een scoliosepatiënt?

Om uit te sluiten dat de scoliose een neuromusculaire oorzaak heeft (komt voor bij 20%).

Wat is de betekenis van asymmetrische buikhuidreflexen bij scoliose?

Het wijst waarschijnlijk op een structurele scoliose.

Röntgenfoto's van dorsaal en lateraal/mediaal.

Waarom wordt een 3/4-foto tegenwoordig minder gebruikt bij scoliose?

Door de draaiing van het lichaam kan de bocht groter lijken dan de werkelijke Cobb-hoek.

Hoe wordt de Cobbse hoek gemeten?

Door lijnen te trekken tussen de meest schuine wervels boven en onder de bocht; de hoek tussen deze lijnen is de Cobbse hoek.

Vanaf welke Cobbse hoek spreekt men van een ernstige scoliose?

Groter dan 45 graden.

Wat is het gevolg van een Cobbse hoek van 35 graden bij een groeiend kind?

De longinhoud is aanzienlijk minder en er is een grote kans op verdere toename.

Wat is het behandeladvies voor Mirthe en wat is de functie van een brace?

Continu een brace dragen om te voorkomen dat de bocht groter wordt (de brace corrigeert de bestaande bocht niet).

Wat kan er gebeuren met een bocht van 35 graden bij een meisje dat al is uitgegroeid?

De bocht kan nog toenemen door inzakking van de tussenwervelschijven.

Bij welke Cobbse hoeken blijft de bocht meestal stabiel na de groei?

Onder de 30 graden.

Hoeveel graden per jaar groeit een bocht boven de 45 graden gemiddeld door?

1 tot 2 graden per jaar.

Wat is het gevolg van compensatoire tegenbochten bij een enkelvoudige scoliose?

De beweeglijkheid wordt beperkt en lumbale bochten kunnen groter worden.

Wat is het verschil in impact tussen een thoracale en een lumbale scoliose-operatie?

Thoracaal geeft op jonge leeftijd weinig problemen; lumbaal leidt tot verstijving, sportbeperkingen en meer slijtage op andere niveaus.

Vanaf welke Cobbse hoek wordt er over het algemeen operatief ingegrepen?

Vanaf 50 graden.

Casus 8-4: Spondylolysis en spondylolisthesis

Waarom kunnen verkorte hamstrings een aanwijzing zijn voor spondylolisthesis?

De wervel glijdt naar voren en de hamstrings reageren met een spasme, wat neurologische uitval kan maskeren.

Welke radiologische opnames zijn nodig bij Casus 8-4?

Staande lumbosacrale röntgenfoto (lateraal, AP en eventueel 3/4).

Wat is het 'scotty dog sign' en op welke opname is dit te zien?

Het wijst op een defect in de pars interarticularis (spondylolysis) en is te zien op een 3/4-opname.

Wanneer wordt er een MRI gemaakt bij een vermoeden van spondylolisthesis?

Bij neurologische prikkeling of onduidelijkheid.

Wat is het beleid bij een spondylolisthesis graad 2 of lager?

Bewegen mag meestal gewoon doorgaan; het beleid is conservatief.

Wat is de vermoedelijke oorzaak van een spondylolysis?

Congenitale aanleg, vaak uitgelokt door sportactiviteiten zoals turnen.

Casus 8-5: Acute lage rugpijn

Wanneer is laboratoriumonderzoek geïndiceerd bij acute rugpijn?

Alleen bij verdenking op infectie, inflammatie of maligniteit (rode vlaggen).

Wanneer wordt röntgenonderzoek overwogen bij acute rugpijn?

Bij persisterende klachten na 6 weken, recidieven of verdenking op fracturen/spondylolisthesis.

Wat is het voordeel van een MRI boven een CT-scan bij rugproblematiek?

MRI toont zachte weefsels (zenuwen, hernia's, tumoren) én bot beter aan; CT is vooral nuttig voor botletsels.

Wat betekent een 'tijdcontingente' behandeling bij aspecifieke lage rugpijn?

Er worden vaste doelen opgesteld voor herstel, onafhankelijk van de hoeveelheid pijn.

Welke drie zaken moeten worden uitgevraagd voor het voorschrijven van NSAID's?

Gebruik van andere pijnstillers, maagklachten en nier- of leverfunctiestoornissen.

Schematisch overzicht van wervelkolomaandoeningen

Wat zijn de kenmerken van Spina Bifida?

Meningomyelocele, neurologische afwijkingen, scoliose en soms een 'hairy patch' (bij occulta).

Wat is het verschil in incidentie tussen mannen en vrouwen bij idiopathische scoliose?

Vrouwen hebben dit tienmaal vaker dan mannen (V 10x > M).

Wat zijn de kenmerken van idiopathische scoliose?

Hoogstand schouder, rechts convexe thoracale bocht en gibbus

Wat is het klinisch kenmerk van de ziekte van Scheuermann?

Een versterkte thoracale kyfose, vooral bij jongens van 11-16 jaar.

Wat is de incidentie en voorkeursleeftijd voor een Hernia Nucleus Pulposus (HNP)?

0,5% incidentie, vaker bij mannen, leeftijd tussen 30 en 60 jaar.

Wat is het kenmerkende klinische symptoom van een wervelkanaalstenose?

Neurogene claudicatio.

Wat is SCIWORA en bij wie komt dit voor?

Spinal Cord Injury Without Radiographic Abnormality; komt voor bij kinderen (0-18 jaar) na een deceleratietrauma of bij rugbyspelers.

Wat zijn de klinische kenmerken van een primaire bottumor in de wervelkolom?

Nachtpijn en lokale pijn.

Welke drie carcinomen zijn verantwoordelijk voor meer dan 50% van de wervelmetastasen?

Mamma-, long-, en prostaatcarcinoom.

Wat is het verschil tussen spondylodiscitis en spondylitis?

Bij spondylodiscitis zijn zowel het lichaam als de discus aangedaan (anaeroob); bij spondylitis alleen het wervellichaam (aeroob).

Wat is de meest voorkomende verwekker van spondylodiscitis en spondylitis en waar is dit aan gerelateerd?

s. Aureus (pijn, koort en neuralgie) en Tuberculose (TBC) (Kyfose), vaak gerelateerd aan afkomst of reizen.

Wat is de meest voorkomende verwekker van spondylodiscitis en waar moet men extra alert op zijn?

Staphylococcus aureus; men moet alert zijn op endocarditis.