AK V5 HS 2

absolute afstand

de afstand uitgedrukt in kilometers

absolute ligging

de ligging van een plaats uitgedrukt in coördinaten

afstandsverval

het verschijnsel dat de interactie tussen gebieden afneemt naarmate de afstand toeneemt

globalisering

het proces waarbij de verbondenheid tussen gebieden en samenlevingen op aarde toeneemt

Nieuwe Zijderoute

een netwerk van verbindingen tussen China en Europa

relatieve afstand

de afstand uitgedrukt in tijd, geld en moeite die het kost om deze te overbruggen

relatieve ligging

de ligging van een plaats ten opzichte van andere plaatsen vooral gelet op bereikbaarheid

tijd-ruimtecompressie

het process waarbij de relatieve afstand tussen plaatsen daalt, vooral als gevolg van de moderne transport- en communicatietechnologoie

informatie- en communicatietechnologie (ICT)

alle technieken die het mogelijk maken op elektronische wijze te communiceren en informatie van het ene punt naar het andere punt te verspreiden

interactietheorie

theorie die ervan uitgaat dat uitwisseling van goederen, mensen of ideeën tussen gebieden alleen tot stand komt wanneer aan 3 basisvoorwaarden is voldaan: complementariteit, transporteerbaarheid en geen tussenliggende mogelijkheden.

mondiaal netwerk

wereldwijde verbinding tussen gebieden en landen op economisch, politiek en sociaal-cultureel terrein.

transnationaal netwerk

verbinding tussen 2 landen op economisch, politiek en sociaal-cultureel terrein

transporttechnologie

technische voorzieningen die samenhangen met het vervoer van goederen en mensen

transportnetwerk

het geheel van transportlijnen die zijn verbonden met knooppunten

bipolaire wereld

2 grootmachten domineren de wereld op economisch, politiek en militair gebied

dekolonisatie

het proces waarbij koloniën zelfstandige staten worden

europeanisering

de beïnvloeding van de koloniale gebieden op economisch, politiek en cultureel gebied vanuit Europa

exploitatiekolonie

De kolonie wordt door het moederland aan de ene kant gebruikt om grondstoffen te leveren en dient aan de andere kant als afzetmarkt voor de producten van het koloniserende land

grootmacht (regionale grootmacht, koloniale grootmacht)

land dat internationaal een sterke invloed uitoefent op andere landen op economisch, politiek en militair gebied

hegemoniale staat

een land dat gedurende een bepaalde periode grote delen van de wereld domineert op economisch, militair, financieel een cultureel gebied

imperialisme

het proces waarbij landen hun macht in andere delen van de wereld willen uitbreiden door gebieden te veroveren en controleren

vestigingskolonie

Een kolonie waar de kolonisator zich blijvend vestigt, met eigen gezinnen, boerderijen en bedrijven.

economische globalisering

het proces waarbij der verbondenheid tussen gebieden op economisch terrein toeneemt

global shift

een verschuiving van het economische en politieke zwaartepunt in de wereld

neokolonialisme

uitbuiting van zelfstandig geworden vroegere koloniale gebieden door centrumlanden

nieuw industrieland

land in de semiperiferie die een snelle industrialisatie doormaakt en gedeeltelijk de rol van de centrumlanden overneemt bijv. China, India en Brazilië

offshoring

het verplaatsen van werkzaamheden naar een ander land meestal omdat de lonen of productiekosten daar lager zijn

outsourcing

het uitbesteden van activiteiten die een bedrijf zelf eerst ondernam, naar een andere bedrijf

Pacific Rim

De opkomende economische grootmachten aan de Aziatische kant van de Stille Oceaan

reshoring

Het terugverplaatsen van productie of bedrijfsactiviteiten van het buitenland naar het eigen land

Foreign Direct Investment (FDI)

zie buitenlandse investeringen

handelsbelemmering

belemmering in het internationale goederenverkeer

kapitaalstroom

geldstroom die door globalisering zich in hoger tempo over de wereld verplaatst

ruilvoet

de verhouding tussen de prijs van de export en de import van een land

Wereldhandelsorganisatie (WTO)

Internationale organisatie in 1995 die streeft naar liberalisering van de wereldmarkt

blokvorming

landen zoeken aansluiting en steun bij elkaar om hun positie te versterken

ngo’s

een organisatie die onafhankelijk van de overheid werkt en zich inzet voor een maatschappelijk doel

neoliberalisme

nadruk op vrijhandel en marktwerking , met weinig bemoeienis van de overheid

politieke globalisering

de wereldwijde intensivering en uitbreiding van politieke relaties tussen landen

regionalisme

groepen mensen koesteren hun regionale identiteit en proberen de regionale eenheid te behouden

unipolaire wereld

1 grootmacht domineert de wereld op economisch, politiek en militair gebied

wereldburgerschap

het gevoel van verbinding tussen jezelf en andere, zowel dichtbij als ver weg

amerikanisering

de wereldwijde verbeiding van de Amerikaanse cultuur en waarden

culturele diversiteit

De variatie aan culturen of culturele invloeden binnen een gebied

culturele globalisering

het proces waarbij er een grotere verbondenheid ontstaat tussen cultuurgebieden

culturele identiteit

centrale waarden van een cultuur waaraan een volk zijn eigenheid ontleent

culturele uniformiteit

gebrek aan variate in cultuurelementen

lingua franca

de voertaal in een gebied waar meerdere talen gesproken worden

afwenteling in ruimte en tijd

de negatieve effecten van vooruitgang worden afgeschoven op andere gebieden of op toekomstige generaties

andersglobalist

organisatie of persoon die zich wereldwijd verzet tegen de huidige, sterk door mno’s vormgegeven, globalisering

backwash-effecten

negatieve invloed van een gebied op de economische ontwikkeling van een andere gebied

fragmentarische modernisering

bepaalde regio’s of economische sectoren in een land maken wel gebruik van moderne hulpmiddelen en andere delen niet

geopolitiek

wanneer grootmachten hun economische, politieke en militaire middelen inzetten om hun invloed op bepaalde gebieden te vergoten

multipolaire wereld

een ordening van de wereld op economisch en politiek gebied waarbij deze uit meerdere machtscentra bestaat

spread-effecten

positieve economische invloed van een welvarender gebied op een ander gebied

geglobaliseerde landbouw

mondiale handel en investeringen in landbouwproducten

handelsgewas

gewas dat speciaal voor handel geteeld woort

kwalitatieve hongen

situatie waarbij mensen een tekort aan vitaminen of mineralen binnenkrijgen

kwantitatieve honger

situatie waarbij mensen te weinig calorieën binnenkrijgen

voedselgewas

plantaardige voedselsoort die in een land zelf verbouwd word

voedelvoorziening

de verkrijgbaarheid van voedsel tegen een bepaalde prijs

comparatief voordeel

waneer een land een bepaald product goedkoper kan produceren in vergelijking met andere producten die zij kan produceren

exportlandbouw

grootschalige, gemechaniseerde landbouw gericht op de wereldmarkt

Food and Agriculture Organisation (FAO)

voedsel- en land bouworganisatie van de VN

Groene Revolutie

de veel hogere opbrengst in de landbouw die ontstond door het kruisen of verdelen van soorten

genetische modificatie

in het DNA van dieren en voedselgewassen worden nieuwe genen aangebracht zodat ze meer opbrengen of beter tegen slechte groeiomstandigheden kunnen

landbouwsubsidie

financiële tegemoetkoming van de overheid aan boeren

regionale specialisatie

doet zich voor wanneer een gebied zich toelegt op bepaalde producten op basis van comparatieve voordelen

bodemdegradatie

sterke vermindering van de bodemkwaliteit, zodat deze minder opbrengt

draagkracht/ carrying capcacity

het aantal mensen dat in een gebied kan leven zonder schade te berokkenen aan de omgeving

sociaal-economische stratificatie

indeling van de bevolking in klassen, meestal gebaseerd op grondbezit of inkomen

sociale stratificatie

indeling van de bevolking naar status in de maatschappij

voedselzekerheid

wanneer in een land altijd voor iedereen voldoende voedsel van goede kwaliteit beschikbaar is

droogtelandbouw

landbouw in aride of semi-aride gebieden waarbij maximale infiltratie en minimale verdamping van de neerslag wordt bevorderd

dumping

het verkopen van gesubsidieerde voedseloverschotten onder de kostprijs

incoherent

niet goed op elkaar afgestemd zijn van maatregelen

voedselcrisis

situatie waarbij de prijzen van voedsel sterk stijgen

teritoriaal conflict

gebied waar geweld is in verband met een afscheidingsbeweging

landhervorming

de herverdeling van voormalig grootgrondbezit onder de plattelandsbevolking