1/11
7-sinf kimyo fanining kirish va asosiy tushunchalari: atom, nisbiy va absolut massa, mol, modda miqdori, kimyoviy formula va valentlik bo'yicha lug'at kartochkalari.
Atom
Kimyoviy hodisalarda moddaning bo'linmaydigan eng kichik zarrasi (qadimgi yunon tilida «bo'linmas» degan ma'noni anglatadi).
Kimyoviy element
Atomlarning muayyan turi (masalan, kislorod atomlari kislorod elementini bildiradi).
Vodorod (H) atomining absolut massasi
0,00000000000000000000000167g yoki 1,67×10−24g.
Uglerod (C) atomining absolut massasi
19,93×10−24g.
Atom massa birligi (m.a.b.)
12C (izotopi) atomi massasining 1/12 qismi bo'lib, qiymati 1,66×10−24g ga teng.
Atomning nisbiy massasi (Ar)
12C (izotopi) atomi massasining 1/12 qismidan atom massasi necha marta katta ekanligini bildiradigan son («r» indeksi relative — nisbiy ma'nosini bildiradi).
Kimyoviy formula
Modda tarkibining kimyoviy belgilar va (zarur bo'lsa) indekslar yordamida ifodalanishi; u orqali moddaning sifat va miqdor tarkibi aniqlanadi.
1mol
12C uglerod izotopining 12g miqdorida nechta atom bo'lsa (6,02×1023 ta), shuncha struktura birligi (molekula, atom, ion) tutgan moddaning miqdori.
Modda miqdori
N harfi (ayrim adabiyotlarda n harfi) bilan belgilanadigan, o'lchov birligi «mol» bo'lgan kattalik (N=Mm).
Molyar massa (M)
Elementning nisbiy atom yoki molekular massasiga son jihatdan teng bo'lib, grammlarda (g/mol) ifodalangan qiymat.
Valentlik
Element atomlarining boshqa elementning muayyan sondagi atomlarini biriktirib olish xususiyati.
Valentlikning o'lchov birligi
Vodorod atomining valentligi bo'lib, u birga (1) teng deb qabul qilingan.