HOOFDSTUK 7: PIJN, KOORTS EN INFLAMMATIE

Diclofenac (Voltaren®)

🧪 Klasse: NSAID
🎯 Inwerking: Remt COX-enzymen → ↓prostaglandines → ↓ontsteking, pijn en koorts
💊 Therapie: Pijn, ontsteking (artritis, spierpijn)
⚠ Bijwerkingen: Maagzweer, nierinsufficiëntie, cardiovasculair risico

Ibuprofen (Advil®, Nurofen®)

🧪 Klasse: NSAID
🎯 Inwerking: Remt COX-1 en COX-2 → ↓ontsteking, pijn en koorts
💊 Therapie: Pijn, koorts, ontsteking (milde tot matige pijn)
⚠ Bijwerkingen: Maagklachten, nierproblemen, verhoogde bloeddruk

Indomethacine

🧪 Klasse: Sterk NSAID
🎯 Inwerking: Remt COX-1 en COX-2 → ↓ontstekingsmediatoren
💊 Therapie: Jichtaanval, ernstige ontstekingen
⚠ Bijwerkingen: Hoge kans op GI-bloedingen, hoofdpijn, duizeligheid

Piroxicam

🧪 Klasse: Langwerkend NSAID
🎯 Inwerking: Remt COX-enzymen → ↓inflammatie
💊 Therapie: Chronische artritis, langdurige ontsteking
⚠ Bijwerkingen: Groot risico op maagzweren, levertoxiciteit

Celecoxib

🧪 Klasse: Selectieve COX-2-inhibitor
🎯 Inwerking: Remt COX-2 specifiek → ↓ontsteking met minder GI-effecten
💊 Therapie: Artritis, acute pijn
⚠ Bijwerkingen: Cardiovasculair risico (trombose), nierproblemen

Paracetamol (Acetaminophen)

🧪 Klasse: Analgeticum en antipyreticum
🎯 Inwerking: Onvolledig gekende werking; mogelijk COX-inhibitie centraal
💊 Therapie: Koorts, milde tot matige pijn
⚠ Bijwerkingen: Levertoxiciteit bij overdosering

Acetylsalicylzuur (Aspirin®)

🧪 Klasse: NSAID & antitrombotisch middel
🎯 Inwerking: Irreversibele COX-1 en COX-2 remmer → ↓prostaglandines en ↓tromboxaan A₂
💊 Therapie: Pijn, koorts, preventie van cardiovasculaire events
⚠ Bijwerkingen: Maagbloeding, tinnitus bij hoge dosis (salicylaatvergiftiging)

Morfine

🧪 Klasse: Sterk opioïde
🎯 Inwerking: Agonist op μ-opioïdreceptoren → ↓pijntransmissie
💊 Therapie: Ernstige pijn (kanker, postoperatief)
⚠ Bijwerkingen: Ademhalingsdepressie, obstipatie, misselijkheid, afhankelijkheid

Hydromorfon

🧪 Klasse: Sterk opioïde
🎯 Inwerking: μ-opioïdreceptoragonist
💊 Therapie: Ernstige pijn
⚠ Bijwerkingen: Ademhalingsdepressie, sedatie, obstipatie

Methadon

🧪 Klasse: Opioïde
🎯 Inwerking: μ-opioïdreceptoragonist én NMDA-receptorantagonist
💊 Therapie: Chronische pijn, substitutietherapie bij opioïdverslaving
⚠ Bijwerkingen: QT-verlenging, ademhalingsdepressie

Etorfine

🧪 Klasse: Extreem sterk opioïde
🎯 Inwerking: Sterke μ-opioïdreceptoragonist
💊 Therapie: Immobilisatie van grote dieren (niet voor humaan gebruik!)
⚠ Bijwerkingen: Dodelijk bij mensen in kleine doses

Oxycodon (OxyContin ®)

🧪 Klasse: Sterk opioïde
🎯 Inwerking: μ-opioïdreceptoragonist
💊 Therapie: Ernstige pijn (chronisch of acuut)
⚠ Bijwerkingen: Misselijkheid, ademhalingsdepressie, afhankelijkheid

Fentanyl

🧪 Klasse: Zeer sterk opioïde
🎯 Inwerking: μ-opioïdreceptoragonist
💊 Therapie: Ernstige acute pijn, anesthesie (IV/pleisters)
⚠ Bijwerkingen: Ademhalingsdepressie, snelle overdosering mogelijk

Sufentanil

🧪 Klasse: Ultra-potent opioïde
🎯 Inwerking: μ-opioïdreceptoragonist
💊 Therapie: Anesthesie (kortdurend gebruik)
⚠ Bijwerkingen: Ademhalingsdepressie, sedatie

Tramadol

🧪 Klasse: Zwakker opioïde + SNRI
🎯 Inwerking: μ-opioïdreceptoragonist + remming heropname serotonine/noradrenaline
💊 Therapie: Matige tot ernstige pijn
⚠ Bijwerkingen: Misselijkheid, duizeligheid, serotoninesyndroom mogelijk

Codeïne

🧪 Klasse: Zwak opioïde
🎯 Inwerking: Wordt omgezet naar morfine → μ-opioïdreceptoragonist
💊 Therapie: Matige pijn, hoestonderdrukking
⚠ Bijwerkingen: Obstipatie, sedatie, afhankelijkheid

Buprenorfine

🧪 Klasse: Partiële opioïdreceptoragonist
🎯 Inwerking: Partiële activatie van μ-receptor → analgetisch effect
💊 Therapie: Chronische pijn, opioïdverslaving
⚠ Bijwerkingen: Minder ademhalingsdepressie dan volledige agonisten, moeilijker te reverseren

Naloxon

🧪 Klasse: Opioïde-antagonist
🎯 Inwerking: Blokkeert opioïdreceptoren
💊 Therapie: Antidotum bij opioïdintoxicatie
⚠ Bijwerkingen: Acute ontwenningsverschijnselen bij verslaafden

Naltrexon

🧪 Klasse: Opioïde-antagonist
🎯 Inwerking: Blokkeert opioïdreceptoren
💊 Therapie: Preventie van terugval bij opioïd- of alcoholverslaving
⚠ Bijwerkingen: Levertoxiciteit bij hoge doses