Przegląd epok literackich: Antyk, Średniowiecze, Renesans, Barok, Oświecenie

Antyk

Epoka literacka trwająca od VIII w. p.n.e. do V w. n.e., będąca fundamentem kultury europejskiej.

Fatum

Ślepy los, nieuchronne i z góry przeznaczone przeznaczenie ciążące nad bohaterem w dramacie antycznym.

Tragizm

Sytuacja bez wyjścia w dramacie antycznym, w której bohater stoi przed koniecznością wyboru między dwiema równorzędnymi racjami, a każdy wybór prowadzi do katastrofy.

Hybris

Pycha i przekroczenie miary przez bohatera tragicznego, prowadzące do pomyłki i nieuchronnego upadku.

Katharsis

Oczyszczenie emocjonalne widza przeżywającego strach i litość podczas oglądania tragedii.

Mimesis

Zasada naśladowania rzeczywistości przez sztukę i literaturę.

Kalokagathia

Antyczne pojęcie oznaczające połączenie piękna fizycznego z dobrem moralnym i doskonałością etyczną.

Zasada 3 jedności

Klasyczna reguła kompozycji tragedii antycznej wymagająca zachowania jedności czasu, miejsca i akcji.

Stoicyzm

Filozofia antyczna nakazująca zachowanie spokoju, równowagi i dystansu wobec radości oraz nieszczęść życiowych.

Epikureizm

Filozofia antyczna uznająca dążenie do szczęścia i przyjemności przy braku cierpienia za główny cel życia.

Homer

Antyczny poeta grecki, autor eposu „Iliada”.

Sofokles

Tragik antyczny, autor m.in. „Antygony” oraz „Króla Edypa”.

Horacy

Poeta starożytnego Rzymu, twórca m.in. utworu „Pieśni”.

Arystoteles

Antyczny filozof, autor dzieła z zakresu teorii literatury zatytułowanego „Poetyka”.

Platon

Antyczny filozof grecki, autor utworu filozoficzno-politycznego „Państwo”.

Średniowiecze

Epoka literacka i historyczna trwająca od V w. do XV w., zdominowana przez teocentryzm i uniwersalizm.

Teocentryzm

Pogląd podporządkowujący Bóstwu i sprawom religijnym wszystkie sfery życia ludzkiego i kultury.

Uniwersalizm

Jednolitość kultury, religii (chrześcijaństwo) i języka (łacina) w całej średniowiecznej Europie.

Asceta

Średniowieczny wzorzec osobowy człowieka wyrzekającego się dóbr materialnych i uciech życiowych na rzecz zbawienia (np. św. Aleksy).

Etos rycerski

Zbiór wartości moralnych i zasad postępowania idealnego rycerza (odwaga, wierność, honor), reprezentowany m.in. przez Rolanda.

Danse macabre

Motyw „tańca śmierci” ukazujący jej powszechność i równość wszystkich ludzi niezależnie od ich stanu czy majątku.

Memento mori

Średniowieczne hasło przypominające o nieuchronności śmierci („pamiętaj o śmierci”).

Gall Anonim

Pierwszy polski kronikarz, autor utworu „Kronika polska”.

Dante Alighieri

Włoski poeta przełomu epok, autor średniowiecznego poematu „Boska Komedia”.

Renesans

Epoka odrodzenia kultury i sztuki trwająca od XV w. do XVI w., stawiająca w centrum uwagę na człowieka.

Humanizm

Nurt światopoglądowy i kulturowy renesansu skupiony na godności, wartości oraz rozwoju możliwości człowieka.

Antropocentryzm

Pogląd filozoficzny stawiający człowieka w centrum wszechświata i zainteresowania poznawczego.

Reformacja

Ruch religijny i społeczny w XVI-wiecznej Europie dążący do odnowy i reformy Kościoła katolickiego.

Makiawelizm

Koncepcja polityczna dopuszczająca podstęp, podstępność i złamanie zasad moralnych w celu osiągnięcia wyższ