Nutrition & Health W3

lipiden

Triglyceriden

Drie hydrofobe vetzuurketens gebonden aan een hydrofiel glycerol, 95% van het vet in ons lichaam

Verzadigd vetzuur

Vetzuren waarvan de koolstofketen geen dubbele bindingen heeft

Enkelvoudig onverzadigd vetzuur

Vetzuren waarvan er in de koolstofketen één dubbele binding voorkomt

Meervoudig onverzadigd vetzuur

Vetzuren waarvan er in de koolstofketen meerdere dubbele bindingen voorkomen

Carboxyl einde

Het delta einde van een vetzuur genoteerd als -d

Methyl einde

Het omega einde van een vetzuur genoteerd als -n

Palmitinezuur

Het meest voorkomend verzadigd vetzuur in onze voeding met een ketenlengte van 16C (16:0)

Stearinezuur

Het 2e meest voorkomende verzadigd vetzuur in onze voeding met ketenlengte C18 (18:0)

Oliezuur

Het meest voorkomend enkelvoudig onverzadigd vetzuur in onze voeding met ketenlengte C18 (18:1)

Linolzuur

Het meest voorkomend meervoudig onverzadigd vetzuur in onze voeding met ketenlengte C18 (18:2)

Linoleenzuur

Meervoudig onverzadigd vetzuur met ketenlengte C18, bestaande uit 2 vormen: Omega 3 en omega 6 vetzuur

Omega 3 vetzuur

Een essentieel meervoudig onverzadigd vetzuur en één vorm van linoleenzuur (C18:3), produceert EPA en DHA

Omega 6 vetzuur

Een meervoudig onverzadigd vetzuur en één vorm van linoleenzuur (C18:3) die het lichaam zelf hieruit kan synthetiseren

Hydrogenatie

Vloeibare onverzadigde vetten tot een vaste stof maken door de dubbele binding weg te halen of door een cis verzadigd vet tot een trans verzadigd vet te maken

Trans vetzuur

Vetzuur waarbij de waterstofatomen aan verschillende kanten van het koolstofatoom zit, het vet stapelt makkelijker en de kans op arteriosclerose stijgt

Cis vetzuur

Vetzuur waarbij de waterstofatomen aan de andere kant van het koolstofatoom zitten waardoor en een knik in de structuur komt

EPA

Een omega 3 vetzuur vooral aanwezig in vis en vis/ algenolie wat ontstekingsremmend werkt

DHA

Een omega 3 vetzuur wat je binnenkrijgt via vis en vis/ algenolie en belangrijk als bouwstof voor het hersen en netvliesweefsel

Eicosanoïden

Weefselhormonen gemaakt uit EPA met als functies pijnverlichting, immuniteit, bloeddrukregulatie en bloedstolling

Cholesterol

Vetachtige stof die in alle dierlijke cellen voorkomt, bouwsteen van het celmembraan

Fosfolipiden

Vetachtige stof met een organisch molecuul (hydrofiele kop) en 2 vetzuurketens (hydrofobe staart). Functie als plasma celmembraan en emulgator

Gastrisch lipase

Emzym geproduceerd door hoofdcellen in het maagslijmvlies met een beperkte vertering van vetten in de maag

Pancreaslipase

Enzym geproduceerd in de pancreas die zorgt voor de afbraak van triglyceriden tot monoglyceride en 2 vrije vetzuren

Galzuren

Moleculen geproduceerd in de lever opgebouwd uit cholesterol en fosfolipiden die in de maag vetten emulgeren

Galzouten

Stof bestaande uit vooral cholesterol met een hydrofiele en hydrofobe kant waarmee vet ingepakt wordt en door het lichaam getransporteerd kan worden

Micellen

Bolletjes gevormd uit galzouten met hydrofiele koppen aan de buitenkant en hydrofobe staarten aan de binnenkant waarin tryglyceriden tot de villi en microvilli vervoert kunnen worden voor opname in de dunne darm

Re-esterificatie

Het opnieuw vormen van esterverbindingen waardoor in de dunne darm de losse vetzuren weer gekoppeld kunnen worden tot tryglyceriden

Chylomicron

Een groot lipoproteïne deel in de darmcellen met hydrofiele buitenkant wat de vetten en cholesterol verpakt voor transport door het lichaam

Apolipoproteins

Eiwitten tussen de fosfolipiden van een chylomicron die de chylomicronen de goeie richting in het lichaam op sturen

Lipoproteïnelipase (LPL)

Enzym op de wand van haarvaten, spier- en vetweefsel dat triglyceriden uit lipoproteïnen hydrolyseerd en afbreekt zodat de weefsels vetzuren kunnen opnemen

Lypoproteïnen

Deeltjes die vet en cholesterol door het lichaam vervoeren (Chylomicron, VLDL, LDL, HDL)

LDL (low density lypoprotein)

Lipoproteïne met een lage dichtheid, dus er zijn veel vetten en weinig eiwitten aanwezig

HDL (high density lypoprotein)

Lipoproteïne met een hoge dichtheid, dus er zijn weinig vetten en veel eiwitten aanwezig

Chylomicron remnants

Wat overblijft van een chylomicron nadat LPL het grootste deel van de triglyceriden eruit heeft gesplitst. Het deeltje is dan kleiner en bevat relatief meer cholesterol.

Bruin vet

Vet in staat hitte te produceren om het organisme warm te houden

Beta-oxidatie

Het proces waarbij vetzuren worden ingekort tot acetyl-CoA waarbij energie vrijkomt

ANGPTL4 (angiopoietin-like protein 4)

Eiwit dat tijdens gevaste staat aan LPL zal binden waardoor LPL onwerkzaam is en de triglyceriden niet opgenomen kunnen worden

Hartinfarct

Het gevolg van bloed en zuurstof wat niet meer door de kransslagader kan door verkalking

Beroerte

Het gevolg zodra bloed niet meer bij de hersenen kan komen

Hartvalen

Het gevolg van een uitgeput hart waardoor het bloed niet goed genoeg het lichaam door gepompt wordt

Peripeel arterieel vaatlijden

Een aandoening waarbij de slagaders, vaak bij de benen, verstopt raken

Artherosclerose

De opbouw van plaque in de wanden van slagaders waardoor deze vernauwen en de bloedstroom belemmeren

Endotheel/ intima

De binnenste laag van een slagader wat in contact staat met ons bloed

Foam cells

Witte bloedcellen (macrofagen) die vetten fagocyteren/ opnemen en steeds voller zitten waardoor de slagaderwand steeds dikker wordt

Necrotic core

Een groep afgestorven foam cellen van een plaque waarbij de inhoudt vrijkomt

Plaque ruptuur

Vetophoping in de wand van bloedvaten

coronary hart disease (CHD/ kransslagaderziekte)

Aandoening waarbij de kransslagaders vernauwd of verstopt raken

Hart- en vaatziekten

Verzamelnaam voor aandoeningen van het hart en de bloedvaten