belangerijke termen antropologie

antropologie

holistische bestuderingswijze van de mens aan de hand van etnografisch veldwerk en participerende observatie

etnografisch veldwerk

lange periode alleen naar een plek gaan die 'anders' is, zich onderdompelen in de cultuur (vaak ook taal leren)

etnografisch onderzoek

Bij etnografisch onderzoek maak je deel uit van de leefomgeving van de respondenten en beschrijf je die leefomgeving.

participerende observatie

Een methode van dataverzameling die het doen van waarnemingen combineert met deelname aan het leven van de onderzochte personen.

kinship / kinshipology

verwantschappen bestuderen. Dat kan familiaal zijn, maar ook binnen een clan bijvoorbeeld. het idee is dat de cultuur ontstaat vanuit verwantschap. lewis henry morgan

exchange

uitwisseling (belangrijk voor malinowski): uitwisseling van (bijvoorbeeld kostbare juwelen) over grote afstanden als econonomie, en ter onderhouden van burenrelaties. Dit benadrukt de economische complexiteit >< idee dat de cultuur primitief is

materiele cultuur

kunst. In functie van dit onderwerp werden vaak artefacten gestolen door het westen

etnografisch present

antropologen bestuderen maar 1 specifiek moment in de tijd, en doen geen historische reconstructie, waardoor de indruk kan worden gegeven dat een cultuur altijd al zo was en altijd zo zal blijven.

etnografisch vignet

quote waarin iemand zijn verhaal doet, kan soms meerdere paginas lang zijn

craniometrie

schedelmetingen

volkenkunde

racistische pseudowetenschap die de verschillen tussen verschillende volkeren opmeet

volkskunde

boerenleven (ook wel folklore genoemd)

Ibn Khaldun

tunesische socioloog die de arabische wereld op zijn hoogtepunt beschreef, tijdens de europese middeleuwen

Ibn Batuta

ontdekkingsreiziger die de swahili-kust in kaart brengt

Zheng He

chineese admiraal die afrikaanse kust in kaart bracht

cartesiaanse splitsing

het idee van de (extreme) splitsing tussen lichaam en geest

dualisme in de antropologie

zwart-wit denken en het contesteren van dat denken zorgt voor meer onderzoek en een verrijking van de kennis. (man/vrouw, lichaam/geest, individu/maatschappij,…) ook een basis voor racistisch denken

cultureel evolutionisme, sociaal darwinisme

mensen op trappen van beschaving zetten, komt uit de victoriaanse "antropologie". Darwin wordt er vaak mee verbonden, maar maakte zich er zelf nooit echt schuldig aan.

museumantropologie

objecten van culturen verzamelen (vaak stelen) en terug meenemen naar huis om ze daar te bestuderen en vervolgens in een museum te zetten.

butterfly collectors

vangen antropologische feitjes willy nilly zoals je met vlinders zou doen, de uiteindelijke verzameling is compleet random

the great chain of being

racistisch idee van menselijke evolutie, met de witte, europese mens als ultiem toppunt

salvage antropology

zo snel mogelijk een cultuur gaan beschrijven/opschrijven voordat hij verloren gaat/vernietigd wordt door kolonisatie

re-humanising human remains

mensen die in museumschuiven liggen terug begraven in hun land van herkomst

Debat van Valladolid 1550/51

Bart de las Casas: "Indianen" hebben een ziel De Sepulveda: ze zijn heidenen, het is onze christelijke plicht om hen te straffen voor kannibalisme en heidendom.

Wünderkamers

"musea" die opdeling maakten tussen natuur en materiele cultuur, werden gebouwd als soort tempels. cabinet of curiosity

Armolean Museum

1ste echte museum: 1638, startte als cabinet of curiosities

Adolf Bastian

duitse antropoloog, anti sociaal darwinisme. "der mensch und der geschichte", leermeester van Boas. vertakking van culturen, volksgeist/volkscultuur (later misbruikt door nazis)

Lewis Henry Morgan

kinshipologist, woonde bij iroqua, deed aan salvage antropology. cultuurevolutionisme :(. "ancient society" = savagery --> barbarism --> civilisation, heel speculatief "Systems of consenguinity and affinity of the human family" --> magnus opum, basis kinshipology

Descriptive kinship

bv: de persoon die het zaad gaf is benoemd als mijn vader

classificatory kinship

bv: de persoon die het zaad gaf is niet belangrijk. Classificatorische vader is de broer van mijn moeder.

Edward Burnet tyler

"eerste leerstoel antropologie, 1896" --> culturevolutionistisch "primitive culture" --> eerste definitie van cultuur, nog steeds grotendeels in gebruik

Sir James G. Frazer

laatste cultuurevolutionist "The golden bough" 1890 --> op basis van onkritische bronnen, geen veldwerk.

(duits) Diffusionisme

het idee dat culturen historisch gelinkt zijn aan elkaar. Impliceert meestal dat niet-witte culturen nooit zelf een rijke cultuur zouden hebben ontwikkeld zonder de "hulp" van witte culturen. bv: leo frobenius, "und afrika sprach" --> rijke afrikaanse cultuur kan enkel komen van vergeten atlantis-bevolking, ze kunnen zelf die hoogstaande cultuur onmogelijk ontwikkeld hebben.

James Mooney

filantropisch antropoloog die bij de Cherokee geleefd heeft, kwam op voor de landrechten, voorloper van boas. "etnomusicologie" --> opnames van taal, muziek, verhalen,…

cultuurrelativisme

trachten in andermans schoenen te staan (als ik geboren was bij kanibalen dan was ik ook een kanibaal geweest)

Historisch particularisme

vertrekken van gemeenschappelijke basis, cultuur groeit overal anders

propatriering

na de repatriatie van de gestolen kunst wordt er een betaald vervangstuk gemaakt voor een museum. Dat stuk ziet er hetzelfde uit, maar heeft geen culturele waarde.

Frans Olbrechts

oprichter vakgebied "primitive kunst" in Gent, wordt later studie van afrikaanse kunst.

1922

Argonauts of the western pacific van Malinovsky komt uit = echte geboorte van antropologie

• einde van kunst binnen antropologie
• belangrijkste datum volgens prof

functionalisme

theorie van malinovsky --> de systemen binnen maatschappijne functioneren in functie van elk individu

alfred radcliffe brown

tijdgenoot malinovksy structureel functionalist (franse antropologie)

Karl marx

2e poot antropologie (naast darwin)

• eerste grote sociologische theorieen
• mens als sociaal wezen dat ordend structuralisme --> mens als wezen dat structuur zoekt
• origin of family, private property and state = eigenlijk kinshipology
• economical antropology

materialisme

we worden gevormd door de materiele zaken rondom ons

warenfetisjisme

de waarde van een product zit in de arbeid, die arbeid wordt verborgen door kapitalisme --> vervreemding van onze koopwaren

marxistische antropologie

opvolging van marx, materialisme en waardenfetisjisme

• politieke economie (=/= economische antropologie)

• over kapitalistisch wereldsysteem

• lens vanuit minderheidsgroepen/the opressed

the devil and comidity fetischism

boek van michael toussig

• etnografie van boliviaanse mijnwerkers en colombianse plantagewerkers

• kritiek op kapitalistisch westen, en de injectie van dat systeem in de "periferie"

• marxistische antropologie

eric woulf

boek: peasants

• peasants zijn de eerste slachtoffers v/h kapitalistisch wereldsysteem

• marxistisch antropoloog

structuralisme

"onderliggende" structuren vormen ons de mens is een wezen dat structuur zoekt

max weber

• sociologie

• die protestantische ethik und der geist der kapitalismus

• kapitalisme is ontstaan uit de strenge werkethiek van het protestantisme

• empatische sociologie: in andermans schoenen staan (!)

emile durkheim

• eerste leerstoel sociologie
• H7 van les formes elèmentaires de la vie religieuse = the cosmological system of totemism and the idea of class --> antropologie, ontstaan van klasses buiten kapitalisme
• de maatschapij als geintegreerd geheel, levend wezen op zoek naar codes en cohesie
• collectieve visie (>< boas & malinovsky)

collectieve representatie

symbolische beelden uit het sociaal leven die gedeeld worden door een groep --> supra-individueel --> het verbind ons vb. afbeelding van jezus voor de christenen

marcel maus

• boek: gift
• hollistisch concept v/d maatschapij als organisch georganiseerd systeem

Gift (!!!)

• geschreven door marcel maus
• gifts als de basis van en het begin van de economie (link met potlach en kula)
• de og eigenaar verrijkt zich met het geven van cadeaus
• elk cadeau is deels handelswaar

arnold v. gennep

• buitenbeentje in de fr sociologie
• start met antropoly at home
• folklore studies in frankrijk
• les rites de passage

Claude levi strauss

• structuralist
• collectivisme / idealisme
• cognitieve antropologie : denkproces, patronen en structuren
• focus op kinship, verwantschap als fundamentele structuur v.d maatschappij
• partnerkeuze brengt cultuur binnen = cultuurkeuze

Ruth Bennedict

• opvolgster van Boas
• Culture & personality (= bepaald?) --> strijd tegen eugenetica
• grondlegger psychologische antropologie
• hield niet van veldwerk

Patterns of culture (boek)

• Ruth Bennedict
• kunnen emoties in culturen ook collectief zijn?
• vergelijkende studie van 3 bevolkingsgroepen (Zuni: appolonische, rustige cultuur zonder extremen | Kwakiuti: dionysische cultuur, extremen | dobi islanders van fortuna: wichcraft en sorcery, angst van buitenaf, schizofreen, combo van beide appolo en dionysos)
• geen duidelijke lijn te trekken --> maakt het mooi & menselijk

ethos

culturele persoonlijkheid

the chrysanthemum and the sword (boek)

• ruth benedict

• in opdracht v/d us office of war

• etnografie van japan op basis van intervieuws met japanese americans en krijgsgevangenen

• ethos van Japan beschrijven

• definiert onderschijd tussen schuld- en schaamteculturen

• definieert japan als schaamtecultuur

• veel invloed op zelfbeeld van japan

schaamtecultuur

bv. japan

• collectief ingestelde cultuur

• gedrag wordt gestuurd door groepsafkeuring, eerverlies en uitsluiting

• het geweten is collectief

schuldcultuur

bv. westerse wereld

• individueel geweten

Margaret Mead

studente van boas en bennedict

• feministe

• onderzoek naar vrouwen (vaak seksueel)

• onderuit gehaald door Derek Freeman

coming of age in Samoa (boek)

• Margaret Mead

• echte etnografie op basis van veldwerk

• focus op puberteit en adolecentie

• nature/nurtere debat --> vind een cultuur waar adolesentie vrij beleefd wordt

• rol van opvoeding

• verhalen van 25 meisjes

Derek Freeman

• boek: margaret mead & samoa: making and umaking of a myth

• gaat jaren later naar een verchristelijkt samoa om margaret meads bevindingen onderuit te halen

Raymond firth

leerling malinovsky

• beschrijvende etnografieen, weinig theorie

• kleine plaatsen groot maken (tikopia - 11 boeken)

We The Tikopia (boek)

• door Raymond firth

• kleine elementen van social change/acculturatie tonen ! in positief licht!

gregory bateson

• leerling van malinovsky

• schreef Naven

Naven (boek)

• door Gregory bateson

• vertrekt met opdracht: focus op contact tussen sepic-bewoners en kolonisatie

• overgang van jongen naar man

• rites de passages

paired brothers (boek)

• door andrew mortu

• auto-etnografie

• emic perspectief

Edmund Leach

• deed dienst in Birmaanse leger tijdens WOII

• notities verloren tijdens oorlog

• doctoraat in Cultural Change

• conflict studies (door kennis uit woII)

Sir Edward Evans-Pritchard

• founding father AFRICAN anthropology
• houd van concrete, logische analyses (>< malionvsky)
• "kinship is the engine that drives society"
• herintroductie van geschiedenis in de antropologie

witchcraft, oracles and magic among the azande (boek)

• door sir edward evans pritchard
• het rationaliseren van heskerij
• hekserij als stabiliserende kracht, brengt harmonie en orde

the nuer (boek)

• door sir edward evans pritchard
• ethnographic present (!)
• staatloze samenleving zonder centraal leiderschap
• onderzoek in opdracht van koloniserende britse overheid

max gluchman

• student van sir evans-pritchard
• teloorgang van structureel functionalisme (rigide structuren laten geen verandering toe)
• conflictstudies in multi-etnische mijnstadjes
• tribaal leven wordt loonwerk en migratie
• raciale discriminatie
• maatschapij reproduceert zich niet zelf --> en dus kan culturele verandering bestaan

Marcel Griaule

• student v Marcel Maus
• deel van Dakar Djibouti-expeditie met student Jean Rouch (frans koloniaal rijk in kaart brengen)
• onderzocht de Dogon, nog met hulp van vertalers >< Malinovsky

Jean Rouch

• grootste documaker
• visuele antropologie
• filmt van dichtbij, tussen de mensen en losjes (boom/crew in beeld) --> activeert de kijker
• stichter van Cinéma verité

Les Maîtres fous (film)

• door jean rouch

• acra, ghana

• hauka rituelen: gastarbeiders in trance, doen kolonialsme na

Jaguar (film)

• van Jean Rouch

• participatieve cinema

• terug gastarbeiders uit niger in ghana

• samenwerken met gastarbeiders in het maakproces v/d film

• wisseling van sociale status

Chronique d'un été (film)

• door Jean Rouch

• reversing of the gaze

• brengt stad (parijs) in beeld

• hoe is het leven in de stad, is men gelukkig?

Alain Renais

• grote filmmaker

• hiroshima mon amour

• sterk beinvloed door jean rouche

• zelf niet officieel antropoloog

• les statues meurt aussi (docu): kritiek op colonisatie vanuit de kunst

film / visuele antropologie

= etnografische film

• even oud als film zelf
• ashant series (lumière)
• filmmaker als taxidermist vd realiteit
• beeld voegt context toe

Robert Gardner

• klassieke visuele antropo
• film: dead birds --> V/O verteld verhaaltje (niet goed)
• later:
• forest of bliss (film): everyday life in benara, stad als hoofdrolspeler

3 invloedrijke papoa-docu's

1. Trobriant Cricket: toeeigening van de sport van de colonisator
2. first contact: tussen witte wereld en anderen, toevalligin beeld gebracht in 1930. In jaren 80 teruggaan en intervieuws
3. canibal tours: tourisme op de sepik river

postkoloniale film

• the subject talks back
• emic filmmaking
• groot in franstalig afrika (door franse traditie)

négritude

term ontwikkeld door Cesaire en Senghor, combinatie van négre en étude. Beweging van kritische zwarte studenten die kritiek geven in plekken van witte macht

panafrikanisme

de rechte grenzen van afrika betekenen eigenlijk niets vechten voor 1 afrika nu heropleving

leopold Senghor

• 1ste president van een onafhankelijk senegal
• richt kunstschool op "école de dakar" --> onderwees witte kunst
• nog relatief koloniaal
• studeerde in parijs
• prille begin postkolonialisme

cesaire

• prille begin postkolonialisme
• geboren in martinique
• leermeester frans fanon
• boeken: esclave & colonisation - 1948, discours sur le colonialisme - 1950, discours sur la négritude - 1987
• nog relatief koloniaal
• studeerde in parijs

boek: the invention of afrika

door valentin-Yves mudimbe

• topwerk van het postkolonialisme
• concept afrika is uitgevonden in europa
• alle archieven, geschreven teksten, grenzen,… zijn van europese origine

jan vasina

• eerste die orale traditie als geschiedschrijving belichte
• witte man

achille mbembe

• boek: on the postkolony
• "ik schrijf niet uit de pereferie"
• critique of black reason: we moeten eerst witte kennis krijgen om serieus genomen te worden

frans fanon

• strijder voor onafhankelijkheid algerije
• enorm belangrijk voor postkolonialisme
• geboren in martinique
• psychiater, werkte in veldhospital

boek: peau noire, masques blancs

• door frans fanon
• antirastistisch en anticoloniaal manifest
• eerste echte condemnation van de misdaad van kolonisatie
• zwarte mensen hebben een wit masker nodig om in de witte wereld welkom te zijn
• kolonisatie van de geest en ontmenselijking als eerste benoemd

boek: orientalism

• door edward said
• tacktieken van misrepresentatie zijn ook toepasbaar op het oosten
• terugspreken: antwoord van onderdrukte palestijnen
• subtielere machts- en onderdrukkingsfactoren
• 2e founding father postkolonialisme (naast fanon)

radical contingency

radicale toevalligheid >< onze leefwereld, gedomineerd door voorspellingen

ethics of probability

tellen van waarschijnlijkheid vormt onze wereld, alles wordt voorspeld

trajectorism

de tijd wordt gezien als 1 rechte lijn van progressie

numeriek enviromentalisme

de toekomst van het klimaat voorspellen, reduceert het klimaat tot 1 enkele waarde

episthemische afvlakking

een complex fenomeen reduceren naar een enkele meetbare waarde, waardoor de complexiteit verloren gaat

crisis of representation

mag de antropoloog wel schrijven? grafieken en data zijn maar 1 vorm van constructie van de werkelijkheid