HISTORIA - PRADZIEJE I HISTORIA STAROŻYTNEGO WSCHODU

Czym jest historia?

Historia to nauka, która zajmuje się badaniem przeszłości, działań i wytworów ludzkich od czasu wynalezienia pisma.

Czym jest histografia?

Histografia to dorobek badawczy historyków w postaci ich prac.

Jak się dzielą źródła historyczne?

1) MATERIALNE / NIEMATERIALNE

2) MATERIALNE — PISANE/NIEPISANE

3) PISANE — AKTOWE/OPISOWE

Wymień źródła niematerialne i niepisane.

ŹRÓDŁA NIEMATERIALNE

• Przekazy ustne - legendy, opowieści, podania

• Nazwy własne

• Tradycje i obyczaje

ŹRÓDŁA NIEPISANE

• Architektura

• Malarstwo

• Broń

• Narzędzia

• Fotografie

• Monety

Wymień źródła pisane aktowe i pisane opisowe.

ŹRÓDŁA PISANE AKTOWE (FORMALNE)

• Dokumenty

• Akta

ŹRÓDŁA PISANE OPISOWE (RELACYJNE)

• Kroniki

• Roczniki

• Korespondencja

• Pamiętniki/diariusze

• Prasa

• Relacje podróżnicze

Jakie istnieją nauki historyczne?

• Język obcy (łacina)

• Paleografia/neografia (odczytywanie starego/nowego pisma)

• Dyplomatyka (formy/zasady tworzenia dawnych aktów prawnych)

• Geografia historyczna (status dawnych miejsc)

• Chronologia (daty)

• Archiwistyka (gdzie i jak znajdować stare dokumenty)

Jakie istnieją narzędzia archeologiczne?

Łopatka pomaga w precyzyjnym zdejmowaniu warstw ziemi, pędzel służy do oczyszczania znalezionych przedmiotów, a łopatą zdejmuje się wierzchnią część gleby.

Czym się różni archeologia pradziejowa od historycznej?

Archeologia pradziejowa bada prehistorię, przeszłość społeczności ludzkich (epoka kamienia, brązu, żelaza), które NIE znały pisma, natomiast archeologia historyczna bada przeszłość, w której już znano pismo.

Czym była rewolucja neolityczna?

Proces zastępowania koczowniczego (zbierackiego) trybu życia rolnictwem i hodowlą (paleolit).

Gdzie najwcześniej rozpoczęła się rewolucja neolityczna?

Bliski Wschód, region zwany Żyznym Półksiężycem.

Jak można zdefiniować państwo?

Państwo — forma organizacji społecznej, w której występują: trwała władza zwierzchnia, ustalone granice terytorium, monopol na stanowienie prawa i możliwość stosowania przymusu.

Na co składał się system irygacyjny?

Sypanie wałów przeciwpowodziowych i budowanie kanałów, aby odprowadzić nadmiar wody w bezpieczne miejsce.

Co to jest cywilizacja?

Etap rozwoju społeczności ludzkiej charakteryzujący się istnieniem zorganizowanej władzy i wspólnych wierzeń oraz umiejętnością korzystania z bogactw naturalnych.

Co to jest politeizm?

Wiara w istnienie wielu bogów, każdemu przypisywano sferę oddziaływania, konkretną część świata, w której działa (np niebo, ziemia, kraina umarłych).

Czym jest pismo ideograficzne i klinowe?

PISMO IDEOGRAFICZNE - oparte na znakach odpowiadających całym pojęciom (ideogramach).

PISMO KLINOWE - uproszczenie znaków wcześniejszego pisma, nazwa pochodzi od formy nacięć tworzonych ryclem na glinianych tabliczkach - każdy symbol wyrażał określoną zgłoskę. Przekrój tych znaków miał kształt trójkąta, dlatego nazywano je klinami.

Czym jest imperium?

IMPERIUM — państwo władające rozległymi terenami i mające wśród sąsiadów znaczne wpływy polityczne, ekonomiczne bądź kulturowe.

Opisz najwybitniejszego władcę akadyjskiego.

Mowa o Sargonie Wielkim — władca akadyjski (2334 - 2279 p.n.e.), utworzył pierwsze imperium na Bliskim Wschodzie. Zdobył władzę w mieście Kisz, później rozpoczął podbój na Sumerów. Po śmierci stał się potęgą. Rdzeń jego państwa obejmował centralną i południową Mezopotamię, stolicą ustanowił Akad, dążył do ścisłego podporządkowania podbitych ludów, sukcesy obwieszczał poddanym przez ustawianie kamiennych stel.

Czym cechowała się armia asyryjska?

Wykazywali się bezprzykładnym okrucieństwem, publicznie obnosili się z odnoszonych zwycięstw, nie ukrywali bestialskich morderstw czy upokarzania władców, ich koncepcja władzy wymagała bezwzględnego posłuszeństwa - niezależność traktowano jako obrazę bogów i wymagało to surowej kary.

Czym jest zasada talionu?

„Oko za oko, ząb za ząb” - prawo obowiązujące w Mezopotamii, dążenie do ukarania winnego w taki sposób, w jaki wyrządził krzywdę innej osobie.

Co obejmowała władza faraona i kapłanów?

FARAON

• Nieograniczona władza, polityczna czy wojskowa

• Decydowali o życiu i śmierci poddanych

• Pełnili funkcję religijną jako pośrednicy między światem ludzkim a światem boskim

KAPŁANI

• Odpowiedzialni za sprawowanie obrzędów religijnych

• Ściśle związani ze świątynią (tam odbywali posługę)

• Musieli przestrzegać czystości rytualnej (obrzezanie, golenie całego ciała, noszenie lnianych szat)

• Faraon przyznawał świątyniom ziemię

Co obejmowała władza urzędników i chłopów?

URZĘDNICY

• Administrowanie państwem, wcielanie poleceń władcy w życie

• Zbieranie podatków, organizowanie prac nawadniających/budowlanych

• Najwyższy urzędnik to WEZYR (koordynuje pracę całej administracji państwowej)

CHŁOPI

• Najliczniejsza grupa społeczna

• Byli zobowiązani do oddawania zarządcy ziemi część plonów

• Obowiązek brania udziału w robotach publicznych

• Budowa sieci irygacyjnej, piramid, świątyń

Jak wyglądała sztuka i architektura w starożytnym Egipcie; jakie miała cechy?

Sztuka służyła do sławienia wielkości faraonów oraz bogów. Była konserwatywna (środki wyrazu się NIE zmieniały), najczęstszym motywem byli władcy lub sami bogowie i ich symbole. Istoty na malowidłach i płaskorzeźbach głowę miały zwróconą w bok, a resztę. Ciała ustawioną przodem.

Architektura miała podkreślać potęgę władców i bóstw - wznoszone budowle były dużych rozmiarów. Ciała faraonów składano w grobowcach zwanych piramidami.

Czym jest monoteizm? Jaka jest najstarsza religia monoteistyczna?

MONOTEIZM - wiara w jednego Boga. Najstarszą religią monoteistyczną jest judaizm. Dzisiaj największą religią monoteistyczną jest chrześcijaństwo.

Kim byli patriarchowie?

PATRIARCHOWIE - (praojcowie) Abraham, Izaak, Jakub i jego dwunastu synów, uważani za protoplastów/najdawniejszych przodków wszystkich Żydów.

Kim był Salomon?

Syn Dawida, wcześniejszego króla Izraela

Kto to jest mesjasz?

MESJASZ - w j. hebrajskim oznacza pomazańca, króla namaszczonego świętym olejem.

Kto to jest prorok?

PROROK - wg Biblii osoba przemawiająca w imieniu Boga i objawiająca Jego wolę.