Economie Hoofdstuk 1-4 module 4

Algemeen prijspeil

gemiddeld prijsniveau van het goederenmandje

Algemene prijs van tijd

de rente: prijs van tijd die banken rekenen

Basisjaar

jaar dat als beginsituatie wordt genomen bij de berekening van indexcijfers

Bestedingsaandelen

uitgave aan een bepaald product als percentage van de totale uitgaven

Consumentenprijsindex (CPI)

hoogte van het algemeen prijspeil, uitgedrukt in een indexcijfer

Deflatie

daling van het algemeen prijspeil door de tijd

Depositorente

rentepercentage waartegen banken geld kunnen sparen bij de centrale bank

Geldillusie

de neiging om in nominale waarden te denken en niet in reële waarden

Goederenmandje

verzameling producten die representatief is voor wat een gemiddeld huishouden koopt

Indexcijfer

verhoudingsgetal van een waarde in twee verschillende perioden

Individuele prijs van tijd

ongemak van consumptie-uitstel

Inflatie

stijging van het algemeen prijspeil door de tijd

Intertemporele ruil

ruilen over tijd

Intertemporele substitutie

verschuiving van consumptie over de tijd

Kredietkanaal

mechanisme waarmee monetair beleid de economie beïnvloed

Lenen

vervroegen van consumptie: directe consumptie wordt betaald uit toekomstige inkomsten

Marktprijs van tijd

algemene prijs van tijd

Monetair beleid

beleid van de centrale bank

Nominaal rendement

rendement waarbij geen rekening wordt gehouden met inflatie

Partieel prijsindexcijfer

prijsindexcijfer van een product

Prijsindexcijfer

prijs omgezet naar een indexcijfer

Reëel rendement

rendement waarbij rekening gehouden wordt met inflatie

Refirente

reporente

Rendement

investeringsopbrengst in procenten van het geïnvesteerde bedrag

Rente

algemene prijs van tijd

Reporente

rentepercentage waartegen banken geld kunnen lenen bij de centrale bank

Risico-aversie

de neiging om het zekere voor het onzekere te nemen

Sparen

uitstellen van consumptie: directe consumptie wordt vervangen door consumptie in de toekomst

Vermogensmarkt

geheel van vraag naar en aanbod van krediet

Wegingsfactor

uitgave aan een bepaald product als percentage van de totale uitgaven

Collectieve arbeidsovereenkomst (CAO)

arbeidscontract dat geldt voor een hele sector

Economische levensloop

ontwikkeling van het inkomen tijdens een mensenleven

Financieel vermogen

spaargeld minus schulden

Kinderarbeid

arbeid verricht door minderjarigen

Leerplicht

verplichting om naar school te gaan

Levenslang leren

permanente scholing gedurende het arbeidzame leven

Looninkomen

hoeveelheid geld die wordt verruild voor arbeid

Menselijk kapitaal

productiefactor arbeid

Ontsparen

spaargelden aanspreken

Pensioen

periode in het leven zonder leerplicht en waarin geen betaalde arbeid verricht hoeft te worden

Pensioengerechtigde leeftijd

leeftijd waarop iemand met pensioen mag gaan

Permanent consumptieniveau

constante richtlijn voor het consumptieniveau gedurende een heel leven

Staatspensioen

pensioen van de staat waar iedere ingezetene recht op heeft

Startsalaris

salaris bij aanvang van de werkzame periode in het leven

Vakbond

belangenvereniging van werknemers

Verdiencapaciteit

het vermogen om inkomen te genereren

Werkgeversvereniging

belangenvereniging van werkgevers

Aandeelhouders

eigenaren van een onderneming

Activa

bezittingen van een onderneming

Afschrijvingen

waardevermindering van vaste activa

Balans

overzicht van bezittingen en schulden van een onderneming, op een bepaald tijdstip

Bedrijfsresultaat

saldo van opbrengsten en kosten van een individuele aanbieder

Boekhouding

financiële administratie

Boekjaar

periode waarop de resultatenrekening betrekking heeft

Concurrentie-onzekerheid

onzekerheid of een concurrent met dezelfde innovatie eerder op de markt komt

Continuïteit van een onderneming

voortbestaan van een onderneming

Crediteur

schuldeiser

Creditzijde

rechtergedeelte van een balans waar de middelen staan waarmee een onderneming gefinancierd is

Debetzijde

linkergedeelte van een balans waar de bezittingen van een onderneming staan

Debiteur

persoon of organisatie waarvan een onderneming geld tegoed heeft

Dividend

winstuitkering, naar rato van het aantal in bezit zijnde aandelen

Eigen vermogen

vermogen dat door de onderneming zelf is ingebracht

Faillissement

beëindiging van een onderneming, omdat zij niet meer aan haar verplichtingen kan voldoen

Handelsregister

lijst van opgerichte ondernemingen

Innovatie

vernieuwing

Investering

aanschaf van productiemiddelen

Investeringskrediet

lening voor de financiering van een investering

Liquide middelen

geld dat een onderneming in kas heeft of op de bank heeft staan

Liquiditeit

verhouding vlottende activa plus liquide middelen en kortlopende schulden

Marktonzekerheid

onzekerheid of er vraag is naar een nieuw ontwikkeld product

Nationale rekeningen

boekhoudkundig overzicht van de stand van de economie

Octrooi

patent

Ondernemingsvorm

rechtsvorm van een onderneming

Onderzoek & Ontwikkeling (O&O)

de speurtocht naar nieuwe producten en productietechnieken

Onderzoeksonzekerheid

onzekerheid of een investering in O&O een innovatie oplevert

Passiva

middelen waarmee een onderneming is gefinancierd

Patent

wettelijk recht van intellectuele eigendom

Procesinnovatie

verbetering van bestaande producten en/of introductie van nieuwe producten

Productiviteit

opbrengst van een bepaalde combinatie van productiefactoren

Resultatenrekening

overzicht van kosten en opbrengsten van een onderneming gedurende een bepaalde periode

Solvabiliteit

verhouding tussen het eigen en vreemd vermogen

Stroomgrootheid

grootheid waarvan de omvang gedurende een bepaalde periode wordt gevormd en waarvan de waarde over die periode wordt gemeten

Totaal vermogen

eigen vermogen plus vreemd vermogen

Vaste activa

bezittingen van een onderneming die langer dan een jaar meegaan

Verdiencapaciteit van een onderneming

het vermogen van een onderneming om inkomen te genereren

Vlottende activa

bezittingen van een onderneming die korter dan een jaar meegaan

Voorraadgrootheid

grootheid waarvan de omvang gedurende een bepaalde periode wordt gevormd en waarvan de waarde op een bepaald tijdstip wordt gemeten

Vreemd vermogen

vermogen dat door derden in de onderneming is ingebracht

Winst-en-verliesrekening

resultatenrekening

Aanvullend pensioen

zelfstandig gespaard pensioen boven op het basispensioen

Algemene Ouderdomswet (AOW)

wet die het algemene basispensioen regelt

Basispensioen

pensioen dat de overheid alle Nederlanders betaalt vanaf de pensioengerechtigde leeftijd

Begrotingssaldo

saldo van de rijksbegroting

Bruto binnenlands product (bbp)

waarde van alle in een land geproduceerde goederen en diensten in een jaar

Financieringsoverschot

positief begrotingssaldo, exclusief de aflossingen op de staatsschuld

financieringstekort

negatief begrotingssaldo, exclusief de aflossingen op de staatsschuld

Incidentele uitgaven

onregelmatige, moeilijk te plannen uitgaven

Intergenerationele ruil

ruil tussen generaties

Kapitaaldekkingsstelsel

pensioenstelsel waarbij de pensioenuitkeringen gefinancierd worden door opgebouwd kapitaal

Miljoenennota

samenvatting van de rijksbegroting