1/34
Bộ thẻ từ vựng tổng hợp các định luật, thuật ngữ, công thức và nguyên lý cốt lõi trong thiết kế vi mạch tương tự (Analog IC Design) dựa trên bài giảng và bộ câu hỏi trắc nghiệm.
Nguồn áp độc lập lý tưởng (Ideal Independent Voltage Source)
Nguồn điện có khả năng duy trì điện áp trên hai đầu cực (terminal voltage) cố định, không phụ thuộc vào giá trị của điện trở tải được nối vào nguồn.
Dòng bão hòa MOS (ID,sat) theo tỉ số kích thước
Đại lượng tỷ lệ thuận trực tiếp với tỉ số kích thước kênh dẫn; khi giữ cố định điện áp vượt ngưỡng (Vov) và hệ số λ=0, việc tăng gấp đôi W/L sẽ làm tăng gấp đôi dòng điện bão hòa.
Điểm không nửa mặt phẳng bên phải (RHP Zero trong bù Miller)
Điểm không có tần số được xác định bởi công thức Ccgm2; khi giữ nguyên gm2 và tăng tụ bù Miller Cc, tần số của điểm không này sẽ bị hạ thấp (lowers the zero frequency).
Điện trở ra trước hồi tiếp của Op-Amp hai tầng
Trở kháng nhìn từ ngõ ra của tầng thứ hai bằng tổ hợp ghép song song của hai điện trở ra linh kiện ngõ ra: rout=ro1∥ro2 (ví dụ: 40kΩ∥60kΩ=24kΩ).
Độ lợi vòng kín xấp xỉ (Closed-Loop Gain Approximation)
Giá trị độ lợi của một hệ thống có hồi tiếp âm xấp xỉ bằng β1 khi tích số độ lợi vòng lặp thỏa mãn điều kiện A⋅β≫1.
Điện áp vi sai (vID) và điện áp đồng pha (vICM)
Hai thành phần điện áp ngõ vào thỏa mãn vID=vG1−vG2 và vICM=2vG1+vG2; với vICM=1V và vID=0.1V, hai điện áp cổng là vG1=1.05V và vG2=0.95V.
Hiệu ứng thân trong tầng cực nguồn chung (Source Follower Body Effect)
Hiện tượng làm giảm độ lợi của mạch lặp cực nguồn NMOS khi điện áp thân cố định, do sự dịch chuyển thế cực nguồn làm thay đổi điện áp nguồn - thân (VSB) và làm biến thiên điện áp ngưỡng (Vt).
Mạch chuẩn điện áp Bandgap (Bandgap Voltage Reference)
Mạch tạo điện áp chuẩn có hệ số nhiệt độ cực nhỏ bằng cách kết hợp điện áp của một diode phân cực thuận (hệ số nhiệt âm) với hiệu điện áp giữa hai diode phân cực thuận ở mật độ dòng điện khác nhau (hệ số nhiệt dương).
Điện áp vượt ngưỡng (Overdrive Voltage, Vov)
Độ chênh lệch giữa điện áp cổng - nguồn và điện áp ngưỡng của transistor MOS, tính theo công thức: Vov=VGS−Vt (ví dụ: 0.85V−0.45V=0.40V).
Độ dốc biên độ tần số cao của bộ lọc thông thấp RC bậc một
Tốc độ suy giảm biên độ tín hiệu ở vùng tần số cao của bộ lọc RC thông thấp lý tưởng bậc một, có giá trị bằng −20dB/decade.
Tập tham số BSIM (BSIM Parameter Sets)
Bộ thông số mô hình hóa chính xác transistor theo công nghệ cụ thể, thông thường do xưởng gia công chế tạo bán dẫn (foundry) hoặc nhà cung cấp dịch vụ quy trình cung cấp.
Hỗ dẫn cực cổng (gm)
Tham số tín hiệu nhỏ biểu diễn mối quan hệ tuyến tính hóa giữa biến thiên dòng điện cực máng với biến thiên điện áp cổng - nguồn: ΔiD=gm⋅ΔvGS tại điểm làm việc tĩnh định trước.
Định luật Moore (Moore's Law)
Quan sát thực nghiệm do Gordon Moore đưa ra (lần đầu năm 1965), nhận định rằng số lượng transistor tích hợp trên một vi mạch sẽ tăng gấp đôi xấp xỉ sau mỗi 2 năm.
Ký sinh đường dây kết nối trích xuất (Extracted Interconnect Parasitics)
Các thành phần điện trở và điện dung ký sinh phát sinh sau khi thiết kế layout vi mạch, là nguyên nhân chính khiến mạch hoạt động chậm hơn so với mô phỏng sơ đồ nguyên lý ban đầu.
Transistor Cascode gập trong Op-Amp Folded-Cascode
Các transistor có loại bán dẫn ngược với cặp vi sai ngõ vào; nếu cặp vi sai đầu vào sử dụng NMOS thì các transistor cascode gập phải là PMOS.
Tụ bù Miller (Miller Compensation Capacitor)
Tụ điện ổn định pha thường được kết nối giữa ngõ vào và ngõ ra của tầng khuếch đại thứ hai trong cấu trúc Op-Amp hai tầng kinh điển.
Tính toán lại mô hình tín hiệu nhỏ (Small-Signal Model Recalculation)
Yêu cầu bắt buộc khi điểm phân cực tĩnh (operating point) của transistor bị thay đổi, do các tham số tín hiệu nhỏ (gm, ro) bản chất là các đạo hàm được tính tại chính điểm phân cực đó.
Tỉ số tỷ lệ kích thước K trong mạch tự phân cực Shichman-Hodges
Tỉ số giữa độ rộng/chiều dài kênh dẫn của các transistor M1 và M2 trong mạch phân cực tự cấp, bắt buộc phải có giá trị lớn hơn 1 (K>1) để đảm bảo điểm làm việc ổn định.
Phân tích độ ổn định Op-Amp hai tầng
Quy trình thiết kế đòi hỏi sự cẩn trọng cao hơn mạch có cực đơn vì op-amp hai tầng có thể tồn tại nhiều cực quan trọng tại các nút có trở kháng rất cao.
Độ lợi nội tại cực đại (Avi)
Độ lợi điện áp giới hạn của một tầng đơn, trong xấp xỉ kênh dài được tính xấp xỉ bằng Avi≈λ⋅Vov2; khi hệ số λ không đổi, giảm Vov sẽ làm tăng Avi.
Vùng ngắt trong mô hình Shichman-Hodges (Cutoff Region)
Chế độ hoạt động của transistor MOS khi điện áp cổng - nguồn nhỏ hơn điện áp ngưỡng (VGS<Vt), trong đó dòng điện cực máng ID được coi là bằng 0.
Tách cực (Pole Splitting)
Hiện tượng xảy ra khi đưa tụ bù Miller vào mạch khuếch đại hai tầng, khiến cho cực trội (dominant pole) dịch chuyển về tần số thấp hơn trong khi cực không trội dời lên tần số cao hơn.
Tốc độ đáp ứng (Slew Rate, SR)
Tốc độ biến thiên điện áp ngõ ra lớn nhất của bộ khuếch đại (dtdV), liên hệ với dòng điện nạp cực đại và điện dung tương ứng theo công thức: Icharge=C⋅SR.
Dự trữ pha (Phase Margin, PM)
Thước đo mức độ ổn định của hệ thống hồi tiếp tại tần số cắt độ lợi đơn vị (unity-gain crossover), tính bằng công thức: PM=180∘+ϕloop.
Hỗ dẫn thân-nguồn (gmb)
Tham số trong nguồn dòng phụ thuộc gmb⋅vbs, đại diện cho sự thay đổi của dòng cực máng gây ra bởi sự thay đổi của điện áp thân - nguồn (hiệu ứng thân tín hiệu nhỏ).
Cấu hình Shunt-Series (Shunt-Series Feedback)
Cấu hình khuếch đại dòng điện hồi tiếp có đặc tính làm giảm điện trở vào (mắc song song/shunt tại ngõ vào) và làm tăng điện trở ra (mắc nối tiếp/series tại ngõ ra).
Độ lợi vòng lặp (Loop Gain)
Tích số giữa hệ số hồi tiếp và độ lợi vòng hở của bộ khuếch đại: T=A⋅β.
Hiệu ứng Miller (Miller Effect)
Hiện tượng một điện dung C kết nối giữa đầu vào và đầu ra của một tầng khuếch đại đảo có độ lợi Av được phản chiếu về phía đầu vào thành một điện dung tương đương: Cin=C⋅(1−Av).
Tích số Độ lợi - Băng thông (Gain-Bandwidth Product, GBW)
Thông số đặc trưng cho khả năng khuếch đại tần số cao của op-amp hai tầng, được quyết định chủ yếu bởi hỗ dẫn tầng vào Gm1 và tụ bù Cc theo quan hệ: GBW=CcGm1.
Điện áp Thevenin (Vth)
Điện áp hở mạch (open-circuit terminal voltage) đo được giữa hai đầu cực của một mạng điện tuyến tính khi không có tải ngoài kết nối.
Tầng cực máng chung (Common-Source MOS Amplifier)
Cấu hình tầng khuếch đại transistor MOS cơ bản nhận tín hiệu vào tại cực cổng (gate) và cung cấp tín hiệu ra tại cực máng (drain).
Độ lợi tín hiệu nhỏ của mạch khuếch đại đảo (Inverting Amplifier Gain)
Độ lợi điện áp của mạch khuếch đại đảo lý tưởng sử dụng op-amp, được xác định bởi tỉ số giữa điện trở hồi tiếp (Rf) và điện trở ngõ vào (Rin): Av=−RinRf.
Tỉ số triệt tiêu tín hiệu đồng pha (CMRR)
Thước đo hiệu năng của bộ khuếch đại vi sai, tính bằng tỉ số giữa độ lợi vi sai và độ lợi đồng pha theo đơn vị dB: CMRR=20log10(∣Acm∣∣Ad∣).
Phân tích điểm làm việc một chiều (.op trong LTspice)
Lệnh phân tích mô phỏng DC Operating Point (.op) được sử dụng để xác định điện áp tĩnh tại các nút và dòng điện một chiều qua các linh kiện trong mạch.
Tầng cực cổng chung (Common-Gate Stage)
Cấu hình khuếch đại transistor đưa tín hiệu vào cực nguồn (source) và lấy ra tại cực máng (drain), có độ lợi điện áp dương Av≈+gm⋅RD và điện trở vào xấp xỉ gm+gmb1.