1/122
Looks like no tags are added yet.
Chương này (Book 7 Ch1) bàn về chủ đề gì?
Các mã lỗi (error codes) và thông báo khởi động (startup messages) phổ biến trong môi trường Windows: nhiều lỗi xảy ra lúc boot, một số xảy ra bất cứ lúc nào; cuối chương là các công cụ chẩn đoán.
Phiên bản Windows nào nằm trong mục tiêu A+ (1000-series) theo sách?
Các bản sau Windows Vista: Windows 7, Windows 8.1 và Windows 10. Các mục tiêu 1000-series không nhắc các file boot của Windows XP nhưng sách vẫn trình bày cho đầy đủ.
Quá trình boot Windows có thể gặp những loại sự cố nào?
Boot sector corruption (hỏng boot sector), boot loader problems (lỗi boot loader) và drive identification problems (nhận dạng ổ đĩa sai) trong boot.ini hoặc Boot Configuration Database (BCD).
Công cụ sửa lỗi boot chính cho hầu hết sự cố?
Emergency Repair Process hoặc Windows Recovery Environment (RE); được thảo luận ở Chương 3 của Book 7.
Thông báo "No operating system found" liên quan đến điều gì?
Hỏng nặng boot sector trên ổ cứng; nghĩa là máy không tìm thấy thiết bị boot.
Cách sửa lỗi "No operating system found" do hỏng boot sector?
Dùng Emergency Repair / Startup Repair để khôi phục boot sector. Tính năng này gọi là "Startup Repair" trong Windows 7, 8.1 và 10.
Hỏng nhẹ các file boot sẽ báo lỗi gì?
Báo thiếu các file như winload.exe hoặc ntoskrnl.exe (không phải "No operating system found").
Nguyên nhân khác của "No operating system found" ngoài boot sector hỏng?
Thứ tự boot (boot order) trong BIOS/UEFI đặt sai.
Nhiều ổ cứng, USB, flash drive gây lỗi boot ra sao?
Các thiết bị này có thể đứng trước ổ boot bình thường trong boot order, dẫn đến thông báo liên quan đến thiếu file boot.
Cách khắc phục khi thiết bị khác đứng đầu thứ tự boot?
Vào cấu hình BIOS/UEFI, chọn đúng thiết bị làm boot device; với thiết bị tháo rời thì chỉ cần rút thiết bị ra.
Ví dụ vui trong sách về boot device sai?
Một máy tính cố dùng iPhone làm boot device khi nối iPhone — không hoạt động.
Những file bắt buộc để Windows boot (XP)?
ntldr, ntdetect.com và boot.ini.
Những file bắt buộc để Windows Vista/7/8.1/10 boot?
bootmgr, Boot Configuration Database (BCD), winload.exe và ntoskrnl.exe.
File tùy chọn (optional) khi boot Windows XP?
ntbootdd.sys: driver bộ điều hợp SCSI mà Windows XP dùng để boot nếu SCSI adapter không có BIOS riêng.
NTLDR là gì?
Boot loader của Windows XP và các phiên bản trước trong dòng Windows NT.
NTLDR phối hợp với những file nào?
ntdetect.com (phát hiện phần cứng) và boot.ini (chỉ cho NTLDR biết nơi cài Windows).
Từ Windows Vista, thứ gì thay NTLDR?
bootmgr và winload.exe. Thay vì ghi vị trí \Windows trong boot.ini, hệ thống sau XP đọc thông tin khởi động trực tiếp từ BCD (có thể đọc và sửa bằng tiện ích bootcfg theo sách).
Thông báo lỗi khi thiếu ntldr (Windows XP)?
"NTLDR is missing. Press any key to restart".
Thông báo "NTLDR is missing" thường có nghĩa gì?
Máy đang cố boot từ thiết bị không có boot loader.
Cách thay file ntldr bị thiếu?
Thay bằng bản sao hoạt động từ bất kỳ máy trước Windows Vista (nên dùng bản cùng hoặc mới hơn để tương thích). Có thể boot từ DVD Windows và chạy Emergency Repair/Startup Repair.
Khi thiếu boot.ini và Windows XP cài ở vị trí mặc định thì sao?
Hệ thống vẫn boot nhưng không hiển thị boot menu. Vị trí mặc định của OS là c:\windows.
Khi thiếu boot.ini và Windows không cài ở vị trí mặc định thì sao?
Nhận thông báo ntoskrnl.exe hoặc hal.dll hỏng/thiếu và yêu cầu thay file (ví dụ "Windows could not start because the following file is missing or corrupt:
Vì sao thông báo thiếu hal.dll khi mất boot.ini gây hiểu lầm?
Vấn đề thật sự ở boot.ini: boot loader (ntldr) đi tới vị trí mặc định nhưng không thấy ntoskrnl.exe/hal.dll. Thay lại boot.ini đúng đường dẫn thì boot bình thường.
boot.ini là loại file gì và sửa bằng gì?
File văn bản (text), sửa bằng bất kỳ text editor như notepad.exe. Có thể cần tạo boot disk để thay thế như với ntldr.
Thông báo khi thiếu ntdetect.com?
"NTDETECT failed". File này là file generic, thay thế giống cách thay ntldr.
bootmgr được giới thiệu từ phiên bản nào và nằm ở đâu?
Từ Windows Vista, thay cách ntldr điều phối boot; nằm trên system partition (Vista đến Windows 10). bootmgr đọc kho Boot Configuration Data (BCD) trên ổ hệ thống để biết cách hoàn tất nạp OS.
Thông báo lỗi khi thiếu bootmgr?
"BOOTMGR is missing. Press Ctrl+Alt+Del to restart".
Cách sửa lỗi thiếu bootmgr?
Dùng Startup Repair hoặc repair Command Prompt với công cụ như bootrec.exe /fixboot.
BCD lưu ở đâu trên máy UEFI và BIOS?
UEFI: EFI System Reserved Partition. BIOS: C:\boot\BCD.
Thông báo lỗi khi thiếu BCD?
Màn hình Windows Boot Manager: "Windows failed to start. A recent hardware or software change might be the cause…" với File: \Boot\BCD, Status: 0xc000000f, Info: An error occurred while attempting to read the boot configuration data.
Mã trạng thái 0xc000000f trong lỗi BCD và winload?
Status 0xc000000f xuất hiện cả khi thiếu BCD (File: \Boot\BCD) và khi thiếu winload.exe (File: \Windows\system32\winload.exe).
Cách sửa lỗi thiếu BCD?
Dùng Startup Repair hoặc repair Command Prompt với công cụ như bootrec.exe /RebuildBCD hoặc bcdedit.exe (bcdedit.exe cho phép tự rebuild BCD thủ công).
Cách vào Startup Repair trong Windows 10?
Khởi động từ DVD Windows (hoặc USB startup media đã tạo) rồi chọn "Repair your computer" ở màn hình Welcome.
Ba bước trong thông báo lỗi Windows Boot Manager?
(1) Cho đĩa cài Windows vào và khởi động lại. (2) Chọn ngôn ngữ rồi bấm Next. (3) Bấm "Repair your computer". Nếu không có đĩa, liên hệ quản trị hoặc nhà sản xuất.
winload.exe làm gì từ Windows Vista trở đi?
Nạp Windows OS executive (ntoskrnl.exe) và các core device driver vào bộ nhớ. Trên hệ thống UEFI là winload.efi. Là file hệ thống quan trọng.
Thông báo lỗi khi thiếu winload?
Windows Boot Manager: "Windows failed to start…" với File: \Windows\system32\winload.exe, Status: 0xc000000f, Info: The selected entry could not be loaded because the application is missing or corrupt.
Cách sửa lỗi thiếu winload?
Dùng Startup Repair hoặc repair Command Prompt với công cụ như bootrec.exe /RebuildBCD hoặc bcdedit.exe.
ntoskrnl.exe nằm ở đâu?
Trong thư mục windows\system32.
Thông báo khi thiếu ntoskrnl.exe hoặc hal.dll?
"Windows could not start because the following file is missing or corrupt:
Phải làm gì nếu ntoskrnl.exe hoặc hal.dll thật sự thiếu?
Một trong ba cách: (1) Emergency Repair Process / Startup Repair (Vista trở lên) để thay file thiếu hoặc hỏng; (2) thử thay file bằng Recovery Console; (3) cài lại hệ điều hành.
Xác suất thông báo thiếu ntoskrnl.exe/hal.dll do boot.ini hoặc BCD?
99/100 lần nghĩa là lỗi ở boot.ini hoặc BCD và file ntoskrnl.exe/hal.dll vẫn bình thường.
Nếu nhiều file DLL bị thiếu thì giải pháp?
Dùng quy trình Emergency Repair/Startup Repair (nhiều DLL quan trọng cho OS hoạt động đúng).
Phạm vi Linux trong 1000-series A+?
Mục tiêu 900-series bổ sung phần Linux khá nặng và giữ lại trong 1000-series; Linux gặp nhiều trong doanh nghiệp, đặc biệt máy chủ.
Hai gói boot loader chính của Linux?
LILO và GRUB; ngày nay hầu như chỉ dùng GRUB. (Prep Test: GRUB là Linux boot loader.)
Nguyên nhân phổ biến Linux "mất" boot loader?
Khi dual-boot giữa Linux và Windows: Windows thường xóa GRUB để thay bằng loader của nó.
Cách khôi phục GRUB bị mất?
(1) Khởi động máy từ Linux installation media. (2) Chạy công cụ sửa bootloader dạng đồ họa hoặc Terminal. Ví dụ Ubuntu có công cụ GUI Boot-Repair để cài lại GRUB.
Khi Linux boot vào Terminal mà không có giao diện đồ họa, nên kiểm tra gì?
Xác minh hệ thống thực sự có môi trường đồ họa như GNOME được cài. Nhiều quản trị viên không cài GUI trên server để hệ thống gọn nhẹ.
Lệnh khởi động giao diện đồ họa từ Terminal?
startx (với đa số bản phân phối Linux).
Lệnh cài lại giao diện đồ họa Ubuntu?
sudo apt-get install --reinstall ubuntu-desktop (sách ghi –re-install).
Giải thích sudo trong lệnh cài ubuntu-desktop?
"superuser do": chạy lệnh với quyền superuser thay vì user thường.
Giải thích apt-get install?
Advanced Packaging Tool (apt) là một trình quản lý gói Linux phổ biến; dùng để tìm, cài, bảo trì và gỡ phần mềm từ dòng lệnh.
ubuntu-desktop là gì?
Một gói apt duy nhất gộp môi trường desktop đồ họa của Ubuntu.
Vì sao thay đổi driver và service pack cần cẩn thận?
Một service pack có thể thay đổi cách mọi driver trên máy hoạt động; khi sự cố xảy ra, cách sửa có thể khó nhưng thường liên quan phiên bản file hoặc thiết lập cấu hình.
Lỗi "A device referenced in system files is not found" là gì?
Một startup file vẫn tham chiếu đến thiết bị mà bạn tưởng đã gỡ. Registry của Windows chứa mọi tham chiếu cấu hình thiết bị; có thể phải sửa Registry thủ công.
Phải ghi chú gì khi thấy lỗi thiết bị tham chiếu không tồn tại?
Ghi lại tên thiết bị được nhắc đến vì phải tìm nó trong các startup file.
Device Manager được tác giả mô tả như thế nào?
"Candy-coated front end" (giao diện bọc đường) của Windows Registry. Thường an toàn hơn khi sửa Registry qua Control Panel thay vì Registry Editor trực tiếp.
Mở Device Manager ở các phiên bản?
Start > Control Panel > System > tab Hardware > Device Manager. Vista/Windows 7: Start > Control Panel > System and Security > Device Manager.
Xóa thiết bị tham chiếu sai trong Device Manager?
Tìm thiết bị rồi xóa (delete). Nếu thiết bị vẫn còn gắn vật lý thì sẽ được thêm lại khi reboot; hãy tháo thiết bị vật lý trước rồi mới xóa trong Device Manager.
Không thấy thiết bị cần xóa trong Device Manager?
Chọn Show Hidden Devices trong menu View. Nếu vẫn không thấy trong GUI thì có thể tìm trong Registry (xem Book 6 Chương 4).
Hai cách chính làm hỏng Registry?
(1) Cập nhật Registry bằng công cụ sửa Registry hoặc import file thiết lập Registry. (2) Các file tạo nên Registry bị hư hoặc bị xóa.
Nếu import file Registry sai thì sao?
Có thể vẫn dùng bình thường hoặc hệ thống không còn boot được; khi đó phải boot bằng cách khác như Recovery Console và thay các file Registry cơ sở bằng bản nguyên vẹn.
Phần user của Registry là file nào và ở đâu?
ntuser.dat trong thư mục user profile: C:\Users\
Phần system của Registry ở đâu?
%systemroot%\system32\config, trong các file SAM, SECURITY, system và software.
Đường dẫn user profile mặc định của Windows 7? (Prep Test)
C:\Users (đáp án A). Vista trở đi đổi từ C:\Documents and Settings sang C:\Users cho dễ gõ.
Safe Mode là gì?
Chế độ boot đặc biệt của Windows nạp tập tối thiểu driver và dịch vụ — chỉ những driver cần để OS chạy — cho phép sửa OS từ bên trong OS.
Safe Mode dùng driver video nào?
Driver đồ họa VGA cơ bản (basic VGA) thay cho driver video thông thường.
Vì sao Safe Mode hữu ích khi gặp sự cố driver?
Cho phép bỏ qua các vấn đề driver hoặc cấu hình driver để có thể sửa chúng.
Vì sao Safe Mode là chế độ "go to" khi xử lý malware?
Không nạp network driver nên không có Internet, ngăn máy nhiễm "phoning home" và phá các kỹ thuật gỡ malware.
Các biến thể Safe Mode từ Windows 7?
Safe Mode có hoặc không có networking support; hoặc bỏ qua Desktop và vào Safe Mode Command Prompt.
Vào Safe Mode bằng cách nào theo phiên bản?
Windows 7: nhấn F8 khi OS đang boot. Windows 8.1 và 10: giữ phím Shift khi bấm Restart/Shutdown từ Start menu.
Dấu hiệu máy đang ở Safe Mode?
Chữ "Safe Mode" xuất hiện ở mỗi góc desktop.
Khi Windows boot lỗi, nó làm gì?
Đề xuất và cố gắng boot vào Safe Mode ở lần boot kế tiếp. Nếu máy tự boot vào Safe Mode, thường lần boot trước bị gián đoạn (thường do người dùng).
Khi nào nên vào Safe Mode? (Prep Test)
Khi hệ thống không boot bình thường (đáp án B).
Safe Mode nạp những gì? (Prep Test)
Driver video cơ bản và driver chuột (đáp án B trong sách), cùng driver video tương thích VGA và tập tối thiểu driver thiết bị; không nạp mọi auto-start service hay mọi driver đã bật.
Công cụ ép Windows 10 boot vào Safe Mode?
msconfig (System Configuration utility): chọn tùy chọn Safe boot; gõ msconfig ở command prompt. (Prep Test: đáp án D.)
Paging file là gì?
File trên ổ cứng dùng như RAM bổ sung. Windows gọi là paging file hoặc page file; "swap file" là thuật ngữ điển hình của Linux. Swap file là bộ nhớ bổ sung cho hệ thống (Prep Test: đáp án B).
Vị trí paging file ghi ở đâu?
Trong Registry. Vị trí mặc định là cùng ổ với thư mục Windows.
Ổ chứa paging file đầy sẽ gây gì và xử lý ra sao?
Có thể nhận lỗi cho biết ổ quá đầy. Giải pháp: xóa file không cần thiết, giảm kích thước paging file hoặc chuyển paging file sang vị trí mới.
Paging file chuyển sang ổ khác rồi ổ bị tháo thì sao?
Gặp lỗi "paging file could not be created". Cấu hình Windows dùng ổ khác cho paging file (Book 6 Chương 3).
Triệu chứng "Failure to start GUI"?
Windows không hoàn tất boot nhưng không báo lỗi; dường như treo ở một điểm trong quá trình boot.
Bước đầu xử lý khi GUI không khởi động?
Kiểm tra OS đã nạp thành phần mạng chưa bằng tiện ích ping (Book 8 Chương 3).
Nếu mạng hoạt động khi GUI treo thì làm gì?
Có thể kết nối tới máy bằng Computer Management hoặc Event Viewer để xem thông tin OS và đọc event log; log có thể cho thấy nguyên nhân.
Nếu không kết nối được với máy đang treo?
Chờ tiếp hoặc ngắt/bật nguồn (cycle power). Nếu nút nguồn mềm không hoạt động thì rút phích cắm; laptop thì tháo pin.
Rủi ro của việc cắt nguồn đột ngột?
Có thể gây hỏng file system như mọi lần gián đoạn nguồn; chỉ dùng như phương án cuối cùng.
Sau khi reboot máy bị treo, có thể làm gì?
Boot bình thường hoặc dùng tùy chọn boot F8 (như Safe Mode). Safe Mode cho xem Event Logs bằng Event Viewer; tùy chọn F8/Shift còn cho tạo bootlog để biết xấp xỉ nơi boot lỗi.
Nếu vẫn không tìm ra nguyên nhân khi boot lỗi?
Ngắt mọi thiết bị ngoại vi (như USB) rồi thử reboot; nếu lỗi do thiết bị hoặc driver của nó thì có thể boot thành công.
Lỗi thiết bị sau nhiều năm boot ổn thường do đâu?
Thường truy về cập nhật OS, cập nhật driver hoặc hỏng file system của driver.
Khi nghi driver/dịch vụ không khởi động được, có thể dùng gì?
Recovery Console để cố sửa (Book 7 Chương 3).
Mẹo khi khó bấm F8 kịp trên máy nhanh?
Mở System Configuration Utility (msconfig) và chọn Safe Boot; hoặc Windows 8.1/10: Start, giữ Shift, bấm nút Power rồi chọn Restart.
Windows Error Reporting là gì?
Công cụ báo lỗi Microsoft giới thiệu từ Windows XP, thay phần lớn chức năng của Dr. Watson ở Windows cũ. Khi ứng dụng hoặc OS crash, Windows gửi dữ liệu kỹ thuật ẩn danh tới Microsoft để lập trình viên tìm bug và cập nhật mã.
Mặc định Error Reporting báo cáo gì?
Cả lỗi ứng dụng và lỗi OS trực tiếp tới Microsoft.
Cách tắt chức năng "call home" của Error Reporting?
Vào nút Error Reporting trên tab Advanced của System Control Panel applet. Có thể tắt call home nhưng vẫn để Windows báo lỗi cho bạn; chỉ định áp dụng cho OS và chương trình; dùng Choose Programs để chọn hoặc loại trừ chương trình.
Khi tắt Error Reporting nhưng giữ tùy chọn notify thì sao?
Nhận hộp thoại nhỏ hơn, không có tùy chọn thông báo Microsoft, chỉ có nút OK để xác nhận lỗi.
Khi nào thấy thông báo Error Reporting sau Stop error?
Sau khi reboot và đăng nhập (với crash ứng dụng thì thấy thông báo ngay). Bấm liên kết ở cuối hộp thoại để xem thêm thông tin; có thể gửi tóm tắt lỗi và trạng thái hệ thống.
Event Viewer là gì?
Ứng dụng xem nội dung các file log do dịch vụ Event Log ghi lại lỗi và sự kiện vào nhiều file khác nhau. Dùng để đọc, sao lưu và xóa event log (Prep Test: Event Viewer, đáp án B).
Ba log mặc định của Windows?
Application, Security và System.
Kích thước mặc định và chính sách ghi đè của event log?
Windows XP: 512KB mỗi log và tự ghi đè sự kiện sau 7 ngày. Windows mới: 20MB mỗi log và tự ghi đè khi cần.
Chỉnh thiết lập log trong Event Viewer?
Chuột phải file log trong Event Viewer > Properties (Log Properties).
Khi log đầy thì sao?
Nhận thông báo pop-up. Windows 7 trở lên: Start > Search gõ Event Viewer > mở rộng Windows Logs > chuột phải log > Clear Log. Khi xóa có thể lưu sự kiện ra file.
Lưu ý trước khi xóa log đầy?
Xem các sự kiện gần nhất để tìm lỗi có thể khiến log đầy nhanh.