Parazytologia Medyczna - Pierwotniaki, Przywry, Tasiemce, Nicienie i Stawonogi

Zbiór słownictwa parazytologicznego obejmujący terminologię z zakresu morfologii, biologii i diagnostyki pasożytów człowieka.

Lobopodia

Szerokie, językowate lub płatowate nibynóżki, typowe dla ruchu pełzakowatego pierwotniaków.

Taksja

Reakcja pierwotniaków na bodźce zewnętrze wyrażająca się zmianą miejsca, może być dodatnia lub ujemna.

Trofozoit

Postać wegetatywna pierwotniaka, zdolna do poruszania się, pobierania pokarmu i rozmnażania.

Schizogonia

Proces bezpłciowego rozmnażania pierwotniaków polegający na podziale wielokrotnym.

Zoonozy

Pasożyty odzwierzęce, które mogą bytować u człowieka kontynuując rozwój z lub bez wydania potomstwa.

Zespół poamebowy

Stan mogący przypominać zespół jelita drażliwego, występujący po przebyciu pełzakowicy wywołanej przez Entamoeba histolytica.

Aksostyl

Osiowa organella oporowa występująca u pierwotniaków z rzędu Trichomonadida.

Astromatyzm

Cecha charakteryzująca się brakiem cytosomu (otworu gębowego) u pierwotniaka.

Objaw truskawkowy

Zaczerwienienie, obrzęk i czerwone plamki w pochwie oraz na szyjce macicy, charakterystyczne dla ostrej rzęsistkowicy.

Erytrocytofagia

Zdolność pasożyta do fagocytowania krwinek czerwonych, będąca cechą diagnostyczną Entamoeba histolytica.

Ciała chromatoidalne

Wrzecionowate lub pałeczkowate inkluzje widoczne w cytoplazmie cyst pełzaków, mające znaczenie diagnostyczne.

Ekscystacja

Proces uwalniania się trofozoitów z postaci przetrwalnikowej (cysty) w organizmie żywiciela.

Giardiny

Swoiste białka (np. $\alpha$-giardina, $\beta$-giardina) wzmacniające krążek czepny u Giardia lamblia.

Steatorrhea

Stolce tłuszczowe, będące najczęstszym objawem fazy ostrej giardiozy.

Makronukleus

Duże, wegetatywne i poliploidalne jądro u orzęska Balantidium coli, odpowiadające za cechy fenotypowe.

PAM (Primary Amoebic Meningoencephalitis)

Pierwotne pełzakowe zapalenie opon mózgowych i mózgu, wywoływane przez Naegleria fowleri.

Promitoza

Specyficzny typ podziału mitotycznego u Naegleria fowleri, w którym jąderko i błona jądrowa pozostają nienaruszone.

GAE (Granulomatous Amoebic Encephalitis)

Ziarniniakowe zapalenie mózgu wywoływane przez oportunistyczne pełzaki z rodzajów Acanthamoeba lub Balamuthia.

Akantopodia

Cienkie, kolcowate wypustki lobopodiów występujące u trofozoitów z rodzaju Acanthamoeba.

Kinetoplast

Organellum u wiciowców z rodziny Trypanosomatidae, składające się z ciała przypodstawnego i kinetosomu u nasady wici.

Hipnozoity

Uśpione formy wątrobowe zarodźców malarii (Plasmodium vivax i P. ovale), mogące powodować nawroty po latach.

Ziarnistości Schüffnera

Charakterystyczne kropki widoczne w cytoplazmie erytrocytów powiększonych przez inwazję Plasmodium vivax lub P. ovale.

Kala-azar

Inna nazwa leiszmaniozy trzewnej (VL) wywoływanej przez kompleks Leishmania donovani.

Triada Sabina-Pinkertona

Klasyczny zespół objawów toksoplazmozy wrodzonej: wodogłowie/małogłowie, zapalenie siatkówki i naczyniówki oraz zwapnienia śródmózgowe.

Post-kala-azar dermal leishmaniasis (PKDL)

Zmiany skórne (plamki, guzki) pojawiające się u pacjentów po leczeniu indyjskiej postaci leiszmaniozy trzewnej.

Triada Margarinos-Torresa

Zmiany patomorfologiczne w postaci ciemnych beleczek w martwiczych włóknach mięśniowych w przebiegu choroby Chagasa.

Miracidium

Urzęsiona pierwsza larwa przywr (dziwadełko), która wykluwa się z jaja i aktywnie poszukuje ślimaka.

Metacerkaria

Otorbiona postać larwalna przywr (np. Fasciola hepatica), będąca stadium inwazyjnym dla żywiciela ostatecznego.

Skoleks

Przednia część ciała tasiemca (główka) wyposażona w narządy czepne, takie jak przyssawki, ryjek lub haki.

Cysticerkus (wągier)

Postać pęcherzykowa larwy u tasiemców z rodzaju Taenia, rozwijająca się w tkankach żywiciela pośredniego.

Onkosfera

Pierwsze stadium larwalne tasiemców, posiadające sześć haków embrionalnych, obecne wewnątrz inwazyjnego jaja.

Piasek bąblowcowy

Zawartość torbieli Echinococcus granulosus, składająca się z wolnych protoskoleksów i torebek lęgowych.

Retroinwazja

Proces, w którym larwy owsika wylęgają się w okolicy odbytu i wracają przez prostnicę do jelita grubego żywiciela.

Geohelminty

Robaki pasożytnicze (np. glista ludzka, włosogłówka), których jaja wymagają dojrzewania w glebie do osiągnięcia inwazyjności.

Zespół Loefflera

Przemijające nacieki eozynofilowe w płucach występujące podczas migracji larw glisty ludzkiej.

Stichosom

Gruczołowa część gardzieli zbudowana ze stichocytów, występująca u włosogłówki i włośnia krętego.

VLM (Visceral Larva Migrans)

Zespół larwy trzewnej wędrującej, wywoływany przez migrujące w narządach człowieka larwy glist psiej lub kociej (Toxocara).

Mikrofilarie

Stadia larwalne (L1) filarii rodzone przez samice, krążące w układzie krwionośnym lub chłonnym żywiciela.

Słoniowacizna (elephantiasis)

Masywny obrzęk limfatyczny i deformacja części ciała na skutek zastoju chłonki w przebiegu przewlekłej wuszereriozy.

Obrzęk kalabarski

Bolesne, swędzące i przemijające obrzęki podskórne w okolicy stawów, charakterystyczne dla loazy.

Solenofag

Stawonóg (np. kleszcz, pchła, pluskwa) odżywiający się krwią pobieraną bezpośrednio z naczyń krwionośnych żywiciela.

Ooteka

Kokon jajowy u karaczanów, otaczający pakiet jaj twardniejącą wydzieliną odporną na czynniki zewnętrzne.

Plamy błękitne (maculae caeruleae)

Sinofiołkowe plamki na skórze będące reakcją na ślinę wszy łonowej podczas żerowania.

Narząd Hallera

Receptor węchowy i termiczny znajdujący się na stopach pierwszej pary odnóży kleszczy.

Transmisja transowarialna

Przenoszenie patogenów z organizmu samicy stawonoga bezpośrednio na jaja i kolejne pokolenia.

Gorączka Katayama

Ostra faza schistosomozy (toksyczno-alergiczna) objawiająca się wysoką gorączką, eozynofilią i hepatosplenomegalią.

Tungoza

Choroba wywołana przez wdrążające się w skórę stóp samice pchły piaskowej (Tunga penetrans).

Simuliotoxicosis

Zespół objawów wywołany działaniem toksyn zawartych w ślinie meszek podczas masowych ukąszeń.

Apyrazy

Enzymy zawarte w ślinie meszek hamujące agregację płytek krwi poprzez hydrolizę ADP i ATP.

Cysticerkoid

Larwa tasiemców z małym pęcherzykiem i wciągniętym skoleksem, występująca u Hymenolepis i Dipylidium.