🪱🔍 Parazytologia - 📋🪱 Tabelki - 🥩⚧️ Pierwotniaki jelit i Układu moczowo-płciowego

Computer-friendly

🦠🚽 Kryptosporydioza.

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Cryptosporidium parvum?

🌡🤢 Objawy ogólne:

• 🥵 podwyższona temperatura;

• 💩 biegunka;

• 😖 bóle brzucha;

• 🤢 nudności;

• 🤮 wymioty;

• 🤐 brak apetytu;

• 😢 złe samopoczucie.

🛡💪 U osób z prawidłową odpornością: Łagodne zapalenie jelita cienkiego (trwające ok. 2 tygodni).

🪫🛡 U osób z obniżoną odpornością (np. AIDS):

• ⏱💩 Długotrwała i bardzo intensywna biegunka;

• 👾🫁 Przy zajęciu układu oddechowego:

  • 🤒 gorączka;

  • 🥵 duszność;

  • 😮‍💨 kaszel;

  • 🔥 zapalenie krtani;

  • 🔥 zapalenie tchawicy.

❓📉 Jakie są objawy chorobowe inwazji Cryptosporidium parvum? [3 kategorie]

(wymień objawy ogólne oraz specyfikę przebiegu u osób immunokompetentnych i z niedoborami odporności)

💩🧪 Kał (najczęściej).

💉🧬 Treść dwunastnicy.

🌬🦠 Plwocina.

🫁💦 Popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe (BAL) lub treść pobrana w trakcie bronchoskopii.

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Cryptosporidium parvum? [4]

(wymień materiały pochodzące z układu pokarmowego i oddechowego)

🥚🦠 Oocysty (w kale i innych płynach ustrojowych).

🧬💊 Swoiste koproantygeny (wykrywane testem ELISA).

🧬🔍 DNA Cryptosporidium parvum (w badaniach molekularnych).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Cryptosporidium parvum są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [3]

(uwzględnij postać morfologiczną oraz markery biochemiczne/genetyczne)

🏐📏 Kształt i wielkość: Owalna lub okrągła, o średnicy 4–6 µm.

🧱🛡 Otoczka: Gruba (w przypadku form wydalanych z kałem).

🌙📦 Zawartość: Zawiera 4 inwazyjne, sierpowate sporozoity.

🎨🔬 Cechy barwne: Jest kwasoodporna (barwi się metodą Ziehla-Neelsena).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna oocysty Cryptosporidium parvum? [4]

(opisz kształt/wymiary, rodzaj otoczki, zawartość wewnętrzną oraz specyficzną cechę barwienia)

🚽🔥 Rzęsistkowica.

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Trichomonas vaginalis?

👩🚺 U kobiet:

1. 🚺 Zapalenie pochwy, rzadziej szyjki macicy i cewki moczowej.
   

2. 🔥 Świąd, pieczenie sromu.
   

3. 🫟 Pieniąca się, szarawa lub żółtozielona wydzielina z pochwy o przykrym zapachu.
   
   

👨🚹 U mężczyzn:

1. 🔥 Zapalenie cewki moczowej, żołędzi, napletka lub gruczołu krokowego.
   

2. 🚽 Bolesność podczas oddawania moczu, częstomocz.
   

3. 🫟 Poranna wydzielina z cewki moczowej.

❓🤢 Jakie są objawy chorobowe inwazji Trichomonas vaginalis? [2 kategorie]

(wymień charakterystyczne symptomy z podziałem na płeć)

👩🔬 U kobiet:

🫟 Wydzielina z pochwy, szyjki macicy lub cewki moczowej.

👨🔬 U mężczyzn:

🚽 Mocz, wydzielina z cewki moczowej, wydzielina gruczołu krokowego.

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Trichomonas vaginalis? [2 kategorie]

(wymień materiały kliniczne pobierane od kobiet i mężczyzn)

🔬🦠 Trofozoity (ruchliwe w preparacie bezpośrednim).

(Uwaga: Trichomonas vaginalis nie tworzy cyst).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Trichomonas vaginalis są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [1]

(podaj nazwę jedynej postać wystepującej u tego gatunku)

🍐📏 Kształt i wielkość: Gruszkowaty, owalny lub okrągły; wymiary 4–40 × 3–36 µm.

🚩 Wici: Posiada 5 wici – cztery wolne (przednie) i jedną tworzącą błonę falującą (do 60% długości komórki).

🦴 Elementy szkieletowe: Aksostyl (pałeczka osiowa) wystający poza tylny biegun.

🔵 Jądro: Duże, owalne, na przednim biegunie.

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna trofozoitu Trichomonas vaginalis? [4]

(opisz kształt, układ wici, charakterystyczny element szkieletowy oraz jądro)

🦠🚽 Giardioza (lamblioza).

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Giardia intestinalis?

🌡🤢 Postać ostra i przewlekła:

1. 💩 Biegunka, nudności, brak łaknienia.
   

2. 😖 Bóle w nadbrzuszu, odbijania, zgaga, stany podgorączkowe.

3. 👶 U dzieci: zmniejszenie masy ciała, zmiany alergiczne na skórze.
   

(Może przebiegać też bezobjawowo lub skąpoobjawowo).

❓📉 Jakie są objawy chorobowe inwazji Giardia intestinalis? [3 kategorie]

(wymień dolegliwości ze strony układu pokarmowego oraz objawy ogólnoustrojowe u dzieci)

💩🧪 Kał (podstawowy materiał).

💉🧬 Treść dwunastnicy (pobierana sondą lub testem Enterotest).

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Giardia intestinalis? [2]

(wymień materiał podstawowy i pobierany inwazyjnie/sondą)

🥔🔬 Cysty (głównie w kale uformowanym).

🍐🦠 Trofozoity (w kale biegunkowym i treści dwunastnicy).

🧬💊 Swoiste koproantygeny (GSA-65) – testy ELISA.

🧬🔍 DNA Giardia intestinalis – techniki molekularne (FISH).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Giardia intestinalis są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [4]

(wymień formy morfologiczne oraz markery biochemiczne/genetyczne)

🍐📏 Kształt: Gruszkowaty, dwubocznie symetryczny.

📐 Wymiary: Długość 10–20 µm, szerokość 5–15 µm.

🔘 Elementy charakterystyczne:

1. 🪠 Duża tarcza przyssawkowa na biegunie przednim.
   

2. ♋ Dwa owalne jądra z dużymi kariosomami (wygląd "okularów/twarzy").

3. 🦠 Dwa ciałka pośrodkowe i 4 pary wici.

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna trofozoitu Giardia intestinalis? [3]

(opisz kształt, charakterystyczny aparat czepny oraz liczbę jąder)

🥔📏 Kształt: Owalny.

📐 Wymiary: Długość 11–14 µm, szerokość 7–10 µm.

🧱 Otoczka: Cienka i gładka (często widoczne odstawanie cytoplazmy od otoczki).

📦 Zawartość: 2 lub 4 jądra (ułożone biegunowo), ciałka sierpowate, aksonemy.

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna cysty Giardia intestinalis? [4]

(opisz kształt, cechy otoczki oraz elementy widoczne wewnątrz)

💊🌡 Pełzakowica (ameboza) – jelitowa lub pozajelitowa.

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Entamoeba histolytica?

🚽🩸 Postać jelitowa ostra (czerwonka pełzakowa):

1. 💩 Biegunka z dużą ilością śluzu i krwią.

2. 🤢 Bóle brzucha, wzdęcia, nudności.
   

3. 🥵 Podwyższona temperatura ciała.

🤕🫁 Postać pozajelitowa:

1. 🤒 Ropień wątroby (najczęściej) – ból w prawym podżebrzu, gorączka.
   

2. 🧠 Ropnie w innych narządach (płuca, mózg, śledziona).

❓🤢 Jakie są objawy chorobowe inwazji Entamoeba histolytica? [2 postacie]

(wymień symptomy ze strony przewodu pokarmowego oraz główne powikłanie narządowe)

💩🧪 Kał (podstawowy materiał).

💉🟤 Treść/ropa pobrana z ropnia (np. wątroby).

🔬🥩 Materiał pobrany podczas rektoskopii (wycinki z owrzodzeń).

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Entamoeba histolytica? [3]

(wymień materiał podstawowy oraz materiały pobierane inwazyjnie)

🔬🦠 Trofozoity (w kale biegunkowym, treści ropnia).

🥔🔬 Cysty (w kale uformowanym).

🧬💊 Swoiste koproantygeny Entamoeba histolytica (testy enzymatyczne).

🧬🔍 DNA Entamoeba histolytica (techniki molekularne – różnicowanie z E. dispar).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Entamoeba histolytica są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [4]

(wymień formy morfologiczne oraz markery biochemiczne/genetyczne)

🖐🩸 Kształt: Zmienny (wytwarza palczaste lub językowate nibynóżki).

📏 Wymiary: 12–60 µm.

🔵 Jądro: Pojedyncze, okrągłe, z centralnie położonym małym kariosomem.

🔴 Cytoplazma: Często zawiera pochłonięte erytrocyty (erytrocytofagia) – cecha patognomoniczna.

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna trofozoitu Entamoeba histolytica? [4]

(opisz kształt, cechy jądra oraz charakterystyczną zawartość cytoplazmy odróżniającą go od gatunków niepatogennych)

🏐🔢 Kształt: Okrągła lub owalna.

📏 Wymiary: Średnica 10–20 µm.

🔵 Jądra: Od 1 do 4 (w dojrzałej cyście 4) z centralnym kariosomem.

🌭 Wtręty: Ciałka chromatoidalne (skupiska RNA) o zaokrąglonych końcach (w młodszych cystach).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna cysty Entamoeba histolytica? [4]

(opisz kształt, liczbę jąder oraz charakterystyczne struktury wewnątrzkomórkowe)

🦠🚽 Balantydioza.

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Balantidium coli?

🌡🤢 Postać ostra:

1. 🤮 Nudności, wymioty, spastyczne bóle brzucha.

2. 💩 Biegunka – stolce krwiste, zawierające dużą ilość śluzu (objawy czerwonki).

🔍🕰 Postać przewlekła:

1. 🤕 Bóle głowy, bezsenność.
   

2. 🪫 Brak łaknienia, spadek masy ciała.
   

3. 🩸 Niedokrwistość.

❓📉 Jakie są objawy chorobowe inwazji Balantidium coli? [2 postacie]

(wymień symptomy czerwonkopodobne oraz ogólne w przebiegu przewlekłym)

💩🧪 Kał (świeży kał biegunkowy lub uformowany).

🔬🔪 Materiał z owrzodzenia (pobrany w czasie rektoskopii).

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Balantidium coli? [2]

(wymień materiał podstawowy oraz pobierany inwazyjnie)

🍐🦠 Trofozoity (głównie w kale biegunkowym, poruszają się ruchem kolistym).

🏐🔬 Cysty (w kale uformowanym).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Balantidium coli są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [2]

(wymień dwie formy morfologiczne)

🍐📏 Kształt i wielkość: Owalny, zwężony na biegunie przednim; bardzo duży (50–100 µm, a nawet do 200 µm).

🧶 Powierzchnia: Pokryta rzęskami.

🕳 Struktury: Lejkowaty perystom z cytostomem (przód) i cytopyge (tył).

🔵 Jądra: Dwa jądra – duże, nerkowate (makronukleus) i małe (mikronukleus).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna trofozoitu Balantidium coli? [4]

(opisz wielkość, charakterystyczny aparat jądrowy oraz struktury zewnętrzne)

🏐🟢 Kształt: Okrągła lub lekko owalna.

📏 Wymiary: Średnica 50–70 µm.

🎨 Barwa: Zielonkawa lub żółtawa.

🧱 Otoczka: Podwójna.

🔵 Wnętrze: Widoczny podwójny aparat jądrowy (nerkowaty makronukleus).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna cysty Balantidium coli? [5]

(opisz kształt, wielkość, barwę, otoczkę oraz widoczne elementy wewnętrzne)