natuurwetenschappen hfdst 1 deel 2

Wat is de halveringstijd?

De tijd waarin een bepaalde hoeveelheid radioactieve stof verminderd is tot de helft.

Welk symbool wordt gebruikt voor de halveringstijd?

t₁/₂

Wat voor soort proces is radioactief verval?

Een toevalsproces.

Waarvan hangt de snelheid van radioactief verval af?

Van de soort radioactieve stof en de hoeveelheid stof.

Wat gebeurt er met de hoeveelheid radioactieve stof na één halveringstijd?

De hoeveelheid wordt gehalveerd.

Wat gebeurt er met de hoeveelheid radioactieve stof na twee halveringstijden?

Er blijft een vierde van de oorspronkelijke hoeveelheid over.

Wat gebeurt er met de hoeveelheid radioactieve stof na drie halveringstijden?

Er blijft een achtste van de oorspronkelijke hoeveelheid over.

Wat zijn de drie soorten ioniserende straling?

Alfa-, bèta- en gammastraling.

Waaruit bestaat alfa- en bètastraling?

Uit deeltjes met bewegingsenergie.

Wat is gammastraling?

Straling die veel energie bevat, maar geen deeltje is.

Hoe veroorzaakt ioniserende straling ionen?

De straling botst met andere atomen, draagt energie over en schiet elektronen weg. Daardoor ontstaan ionen.

Wat is ioniserende werking?

Het vermogen van straling om elektronen uit atomen weg te schieten, waardoor ionen ontstaan.

Wat is de reikwijdte van alfastraling in lucht?

Ongeveer 3 à 4 cm.

Wat is de reikwijdte van bètastraling in lucht?

Tot ongeveer 3 m.

Wat is de reikwijdte van gammastraling in lucht?

Onbeperkt.

Hoe groot is het ioniserend vermogen van alfastraling?

Groot.

Hoe groot is het ioniserend vermogen van bètastraling?

Matig.

Hoe groot is het ioniserend vermogen van gammastraling?

Klein.

Hoe groot is het doordringend vermogen van alfastraling?

Klein.

Hoe groot is het doordringend vermogen van bètastraling?

Matig.

Hoe groot is het doordringend vermogen van gammastraling?

Groot.

Wat is de activiteit van een radioactieve bron?

Het aantal radioactieve vervallen per seconde.

Wat is de eenheid van activiteit?

Becquerel (Bq).

Wat betekent 1 Bq?

Als er in 1 seconde 1 kern vervalt, wordt er 1 deeltje (alfa, bèta of gamma) uitgestuurd.

Wat geldt voor de activiteit en de gevaarlijkheid van een bron?

Hoe actiever, hoe gevaarlijker.

Wat is een voorbeeld van natuurlijke activiteit?

Natuurlijk kalium heeft ongeveer 4000 Bq.

Wat is een voorbeeld van zeer hoge activiteit?

De opslag van radioactief afval kan ongeveer 10¹⁵ Bq bedragen.

Wat is de stralingsdosis?

De energie die per kg bestraalde materie geabsorbeerd wordt.

Wat is de eenheid van stralingsdosis?

Gray (Gy).

Wat betekent 1 Gy?

1 Gy = 1 J/kg.

Wat is het dosisequivalent of de effectieve dosis?

De stralingsdosis gecorrigeerd met een kwaliteitsfactor (RBE = Relatief Biologisch Effect), afhankelijk van onder andere de soort straling en het getroffen weefsel.

Wat is de eenheid van de effectieve dosis?

Sievert (Sv).

Wat betekent 1 Sv?

1 Sv = 1 Gy × RBE.

Waarvoor dient de effectieve dosis?

Om de gevolgen van ioniserende straling te kunnen inschatten.

Wat stelt activiteit (Bq) voor in de vergelijking met kiezelsteentjes?

Het aantal kiezelsteentjes.

Wat stelt stralingsdosis (Gy) voor in de vergelijking met kiezelsteentjes?

De energie die de steentjes overdragen.

Wat stelt effectieve dosis (Sv) voor in de vergelijking met kiezelsteentjes?

De schade die de steentjes veroorzaken, afhankelijk van verschillende factoren.

Waarvan hangt stralingsschade af?

Van de aard van de straling, de intensiteit en de blootstellingsduur.

Wat gebeurt er bij bestraling met alfastraling?

Alfastraling wordt tegengehouden door de buitenste laag dode huid.

Wat gebeurt er bij bestraling met bètastraling?

Bètastraling dringt ongeveer 1 cm diep en kan DNA-schade veroorzaken in oppervlakkige cellen en weefsels, wat kan leiden tot een tumor.

Wat gebeurt er bij bestraling met gammastraling?

Gammastraling dringt door het lichaam en kan DNA-schade veroorzaken in alle weefsels, wat kan leiden tot een tumor.

Wat kan acute blootstelling aan straling veroorzaken?

Stralingsziekte.

Wat kan chronische blootstelling aan straling veroorzaken?

DNA-schade.

Welke soorten straling kunnen schade veroorzaken bij besmetting?

Alfa-, bèta- en gammastraling.

Wat is bestraling?

Blootstelling aan straling van een bron.

Wat is besmetting?

Radioactieve stoffen komen op of in het lichaam terecht.

Hoe kun je jezelf beschermen tegen ioniserende straling?

Door de blootstellingstijd te beperken, afstand tot de bron te houden en afscherming te gebruiken.

Welke afscherming kan gebruikt worden tegen ioniserende straling?

Kleding, kunststof of beton, afhankelijk van de soort straling.

Hoe kan een radioactieve bron afgeschermd worden?

Door de bron in een stralingsdichte doos te plaatsen.

Wat is natuurlijke straling?

Straling die van nature aanwezig is en ook achtergrondstraling wordt genoemd.

Welke natuurlijke straling komt uit het heelal?

Kosmische straling en straling van de zon: alfa-, bèta- en gammastraling. Alfa- en bètastraling worden tegengehouden door de atmosfeer.

Welke radioactieve stoffen komen voor in de lucht?

C-14, H-3 en radon.

Welke radioactieve stoffen komen voor in eten?

K-40 en C-14.

Welke radioactieve stoffen komen voor in planten?

K-40 en C-14.

Welke stoffen veroorzaken aardse straling?

Uranium, thorium, K-40 en andere radioactieve stoffen.

Welke voorbeelden van kunstmatige stralingsbronnen staan in de cursus?

Asfalt, lichtgevende horloges met tritium, tv's met tritium (bèta), bouwmateriaal met radon (alfa) en tabak met polonium/radon (alfa).

Welke radioactieve stof wordt gebruikt in lichtgevende horloges?

Tritium.

Welke straling wordt bij tritium in tv's vermeld?

Bètastraling.

Welke straling wordt bij radon in bouwmateriaal vermeld?

Alfastraling.

Welke radioactieve stoffen worden bij tabak vermeld?

Polonium en radon.

Wat is koolstofdatering?

Een toepassing van radioactiviteit om de ouderdom van materiaal te bepalen.

Wat is kernsplitsing of fissie?

Het splitsen van zware kernen.

Wat is een toepassing van gecontroleerde kernsplitsing?

Een kerncentrale.

Wat is een toepassing van ongecontroleerde kernsplitsing?

Een atoombom.

Welke splijtingsproducten worden in de cursus vermeld?

Xenon-139 en strontium-94.

Wat is kernfusie?

Het samensmelten van lichte kernen.

Wat is het verschil tussen kernsplitsing en kernfusie?

Bij kernsplitsing worden zware kernen gesplitst; bij kernfusie smelten lichte kernen samen.