Kontabiliteti i Kostove: Konceptet Bazë, Klasifikimi dhe Kalkulimi

Flashcards me konceptet dhe terminologjinë thelbësore të kontabilitetit të kostove, dallimet me kontabilitetin financiar dhe administrues, klasifikimet e shpenzimeve dhe metodat e kalkulimit.

Kontabiliteti financiar

Sistem kontabël që ka si objekt sigurimin e informacioneve për hartimin e pasqyrave financiare (si bilanci dhe llogaria 'Humbje dhe fitime') për përdoruesit e jashtëm, si dhe llogaritjen e rezultateve të përgjithshme për ndërmarrjen të parë si një e tërë.

Kontabiliteti i administrimit

Sistemi kontabël që ka si objekt sigurimin e informacioneve të nevojshme për përdoruesit e brendshëm për planifikimin, kontrollin dhe marrjen e vendimeve për të gjitha aspektet e veprimtarisë së ndërmarrjes.

Kontabiliteti i kostove (Kontabiliteti industrial / analitik i shfrytëzimit)

Degë e kontabilitetit që ka si objekt sigurimin e informacioneve për llogaritjen e rezultateve të veçanta (pjesore) dhe kontributit të tyre në rezultatin e përgjithshëm, si dhe për kontrollin dhe planifikimin e kostove.

Përkatësia e kontabilitetit të kostove

Natyra e dyfishtë e kontabilitetit të kostos, i cili është pjesërisht kontabilitet financiar (për llogaritjen e kostove totale dhe ndarjen midis mallrave të shitura dhe atyre gjendje) dhe pjesërisht kontabilitet administrimi (për sigurimin e të dhënave të detajuara për planifikim e kontroll të brendshëm).

Ndërmarrje industriale

Ndërmarrje veprimtaria e së cilës bazohet në një sërë operacionesh transformimi të lëndëve të përdorura në produkte të gatshme, nëpërmjet përdorimit të punës njerëzore, makinerive, impianteve dhe shërbimeve prodhuese.

Ndërmarrje tregtare

Ndërmarrje që përshtat në kohë dhe në hapësirë shpërndarjen e mallrave ose produkteve që blen të gatshme sipas nevojave të konsumatorëve, përgjithësisht pa kryer procese transformimi thelbësore (përveç ambalazhimit ose paketimit).

Kostoja

Tërësia e shpenzimeve të riklasifikuara, të regjistruara dhe të përmbledhura sipas qëllimeve të caktuara për të cilat ato janë kryer; në dallim nga shpenzimet homogjene, kostot janë heterogjene.

Shpenzimet

Zëra kontabël homogjenë të regjistruar nga kontabiliteti financiar sipas llojit të tyre bazuar në dokumente vërtetuese, të cilët krahasohen me të ardhurat në fund të periudhës për të llogaritur rezultatin e përgjithshëm.

Veprimtaria

Tregues i matshëm që pasqyron se çfarë dhe sa është bërë, prodhuar ose shitur në një ndërmarrje apo sektorë të veçantë të saj, në një vend të caktuar dhe gjatë një periudhe të caktuar kohe.

Qendra e veprimtarisë (Qendra e kostos)

Vendi ose sektori brenda ndërmarrjes (si reparti i prodhimit, administrata, magazina ose shitja) ku kryhen procese të caktuara, arrihen rezultate të matshme dhe vërtetohen kosto.

Shpenzime asnjanëse

Shpenzime të paplanifikuara dhe të parregullta që nuk kanë asnjë lidhje me ushtrimin normal të veprimtarisë kryesore dhe të prodhimit (si humbjet nga letrat me vlerë, humbjet nga shitja e aktiveve të qëndrueshme, donacionet ose tatimet e kaluara); ato nuk përfaqësojnë kosto dhe merren parasysh vetëm në llogaritjen e rezultatit të përgjithshëm.

Të ardhura neutrale

Të ardhura të paplanifikuara e të parregullta që megjithëse realizohen gjatë periudhës, nuk kanë lidhje dhe nuk janë pasojë e ushtrimit normal të veprimtarisë (p.sh. donacionet, të ardhurat nga shitja e aktiveve që nuk ishin për shitje); regjistrohen vetëm në kontabilitetin financiar.

Kostot totale të një qendre veprimtarie

Shuma e tërë kostove të realizuara nga ajo qendër veprimtarie gjatë një periudhe të caktuar kohe.

Kostoja mesatare e një qendre veprimtarie

Raporti i kostove totale të realizuara nga një qendër veprimtarie gjatë një periudhe kohe me vëllimin e veprimtarisë së realizuar nga kjo qendër gjatë po asaj periudhe.

Kostot e periudhës

Kosto që nuk materializohen në produktin e gatshëm dhe parashikohen të japin dobi vetëm në periudhën në të cilën kryhen (p.sh. pagat e administratës, komisionet e shitjes); përfshihen tërësisht në llogarinë 'Humbje dhe fitime' të asaj periudhe.

Kostot e produktit

Tërësia e shpenzimeve që i ngarkohen drejtpërdrejt prodhimit ose blerjes së mallrave/produkteve dhe materializohen në to, duke u bërë kosto periudhe vetëm në momentin kur produktet përkatëse shiten.

Kostot e drejtpërdrejta

Kosto prodhimi për të cilat mund të përcaktohet me saktësi destinacioni që në momentin e verifikimit të tyre se cilit produkt i përkasin (si lëndët e para të normuara dhe puna e drejtpërdrejtë e evidentuar në listëpagesa).

Kostot e tërthorta

Kosto prodhimi destinacioni i të cilave nuk mund të përcaktohet me saktësi në momentin e verifikimit, duke iu ngarkuar fillimisht qendrës së prodhimit si kosto të përbashkëta për t'u shpërndarë më pas me llogaritje midis produkteve.

Kostot variabël

Kosto madhësia e të cilave ndryshon në përpjesëtim të drejtë dhe në të njëjtin drejtim me ndryshimin e vëllimit të veprimtarisë brenda kufijve të kapacitetit prodhues (p.sh. lënda e parë, puna direkte).

Kostot fikse

Kosto që nuk ndryshojnë në vlerë totale me ndryshimin e vëllimit të veprimtarisë brenda kufijve të kapacitetit gjatë një periudhe të caktuar kohe (p.sh. qiratë, pagat administrative, amortizimi, taksat e pronës).

Kapaciteti

Kufiri maksimal i vëllimit të veprimtarisë që një ndërmarrje mund të realizojë me pajisjet dhe makineritë ekzistuese, brenda të cilit kostot fikse totale mbeten konstante.

Kostot e përziera

Kosto që përfaqësojnë një kombinim të kostove fikse me ato variabël (p.sh. shpenzimet e energjisë elektrike me pagesë fikse për linjat në dispozicion dhe pagesë variabël sipas kilovatorëve të harxhuar).

Klasifikimi i ndërmarrjeve sipas procesit të prodhimit

Kategorizimi në: 1. Ndërmarrje me njësi të një produkti të vetëm; 2. Ndërmarrje me prodhim në seri të disa produkteve; 3. Ndërmarrje me disa lloje produktesh të ngjashme në sasi të kufizuar; 4. Ndërmarrje të prodhimit masiv me një lloj produkti në sasi të madhe.

Baza e shpërndarjes së kostove të përbashkëta

Treguesi mbi bazën e të cilit shpërndahen kostot e tërthorta të prodhimit midis produkteve, si numri i orëve të punës direkte, kostoja e pagave direkte ose orët e punës së makinerive.

Prodhimi në proces

Produktet që ndodhen ende në proces përpunimi në fund të periudhës për të cilën llogaritet kostoja, të cilat nuk janë përfunduar dhe nuk mund të magazinohen apo të shiten.

Kosto e produkteve të gatshme

Treguesi i llogaritur si diferencë midis kostos së përgjithshme të prodhimit të periudhës (përfshirë prodhimin në proces fillestar) dhe vlerës së prodhimit në proces në fund të periudhës.

Kosto e produkteve të shitura

Kostoja e llogaritur si: Gjendja e produkteve në fillim të periudhës + Kostoja e produkteve të prodhuara gjatë periudhës - Gjendja e produkteve në fund të periudhës.

Kostot e përbashkëta të parashikuara

Shuma të llogaritura paraprakisht të kostove të përbashkëta që përdoren për shpërndarje gjatë periudhës brenda vitit, për të eliminuar luhatjet e kostove fikse për njësi që shkaktohen nga ndryshimet periodike të vëllimit të prodhimit.

Sistemimi i diferencave të kostove të përbashkëta

Procedura e mbylljes në fund të vitit të hendekut midis kostove të përbashkëta faktike dhe atyre të parashikuara, duke ia ngarkuar diferencën kostos së mallrave të shitura ose duke e shpërndarë midis produkteve të shitura, gjendjes së gatshme dhe prodhimit në proces.

Metoda e njësive të llojit bazë

Procedurë e kalkulimit në ndërmarrjet me produkte të ngjashme ku një produkt zgjidhet si bazë dhe vlerësohet me shifrën $1$, ndërsa llojet e tjera konvertohen në njësi bazë sipas një faktori ndikues (si koha e punës) për të llogaritur koston për njësi.