Ziektes + letsels + een paar klinische termen

letsel netwerk zenuwstelsel

- minder prestatie op cognitief gebied

- revalideren letsel: functies worden overgenomen (in zones die je kan missen)

- eloquente zone = zone die je niet mag missen

uncale herniatie (transtentoriële herniatie)

- compressie hersenstam => beschadiging

- belangrijke functies werken niet meer

- kan leiden tot hersen(stam)dood

parese

krachtsvermindering

paralyse / plegie

volledige verlamming

hemiplegie

verlamming aan 1 zijde van het lichaam

paraplegie (dwarslesie)

- letsel ruggenmerg

- verlamming onderste ledematen

quadriplegie (dwarslesie)

verlamming 4 ledematen

letsel van het UMN (upper motor neuron)

- parese

- hypertonie (= spierplasticiteit)

- hyperreflexie

- abnormale reflexen

- geen atrofie (= spieren sterven niet af)

letsel van het LMN (lower motor neuron)

- parese

- hypotonie

- areflexie

- atrofie

letsel FEF aan linker kant

patiënt kijkt naar de kant van het letsel (links)

-> reden: rechts neemt te veel over van links

epilepsie

overprikkeling van 1 kant van de frontale kwab

=> ogen draaien naar kant van het letsel

-> epileptogene focus: gebied waar epileptische aanvallen beginnen

morbus Parkinson

oorzaak: degeneratie van dopaminekernen in SNc (subst. nigra pars comp.)

symptomen:

- bradykinese (startmoeilijkhede, kleine pasjes, minder geassocieerde bewegingen, minder mimiek: "maskergezicht")

- tremor bij rust

- hypertonie: rigiditeit -> tandradrigiditeit

- dementie

behandeling:

- medicatie (precursore van de dopamine, receptor activatie)

- neuromodulatie (deep brain stimulation DBS)

DBS gebruikt met ook bij:

- tremor

- dystonie

- psychiatrische aandoeningen (OCD en soms bij depressie en verslaving)

cerebellair syndroom

atraxie: coördinatiestoornissen

- vermis (romp): evenwichtsstoornissen, instabiele gang

- hemisfeer (ledematen): onregelmatig bewegen (dysmetrie, dysdiadochokinese, tremor: intentioneel)

- dysarthrie: spraakmoeilijkheden

- nystagmus: schokkende beweging van de ogen

cognitief

- mutisme (kinderen, letsel van de nc dentatus)

berry aneurysma

behandeling:

- endovasculair (coiling)

- chirurgisch (clipping)

tonsillaire herniatie

onderste deel van de kleine hersenen zakt naar beneden door het foramen magnum richting het ruggenmergkanaal

subfalciene herniatie

- meest voorkomende vorm van herniatie

- door een verhoogde druk binnen de schedel aan één kant wordt weggedrukt en onder de falx cerebri door naar de andere kant verschuift

hydrocefalie

"waterhoofd"

- communicerend

- obstructief (vb: aqueductstenose)

behandeling:

- ventriculo extranieale drainage VED

- ventriculo peritoneale drainage VPD

- derde ventriculostomie (aqueductst.)

hypo-esthesie

verminderde gevoeligheid van de huid voor prikkels, verdoofd gevoel

anesthesie

geen gevoel

dysesthesie

overgevoeligheid van de huid

paresthesie

tintelingen, "slapend" ledemaat

syndroom van Brown Sequard

letsel ruggenmerg langs 1 kant (L/R)

vb oorzaken: trauma, tumor, bloeding

letsel vestibulair systeem

- evenwichtsstoornissen

- instabiliteit

- vertigo (duizeligheid)

- nausea (misselijkheid )

- nystagmus (verstoorde oogbewegingen)

types oogbewegingen

- saccades: blik -> specifieke prikkel

- smooth persuit: volgen van een object

- vestibulair oculaire reflex VOR: compensatie van hoofdbewegingen

- optokinetische reflex: onwillekeurige oogbeweging die beelden op het netvlies stabiliseert wanneer het hele gezichtsveld beweegt

- vergentie: convergentie (ogen nr binnen) & divergentie (ogen nr buiten)

VOR

- onderzoek van comateuze patiënt

-> calorische proeven + oculocefale reflex

- hersen(stam)dood

letsel nervus opticus (II)

bv. links: linker oog is volledig blind

letsel chiasma opticum

bitemporale hemianopsie -> tunnelzicht

= blind aan temporale delen

letsel tr. opticus

bv. links: contralaterale homonieme hemianopsie

= rechter helft van beide ogen is blind

(links letsel -> rechts blind)

hypofyseadenoma

secreterende tumor: overproductie van een bepaald hormoon

- ziekte van Cushing (ACTH omhoog)

- acromegalie (groeihormoon omhoog)

niet-secreterende tumor: geen productie van hormonen

- hypofysaire insufficiëntie door druk op herniale hypofyse

- bitemporale hemianopsie door druk op chiasma opticum

letsel van de Loop van Meyer

bv. links: "pie in the sky"

= rechtsvanboven is blind

bilaterale occipitale contusie (kruising)

centrale blindheid

pupilreflex op licht

grootte van de pupil

- hoeveelheid licht

- evenwicht ortho/parasympathisch ZS

- medicatie

(- dag/nachtritme (vooral bij dieren))

mydriasis : grote pupil

- OS omhoog

- donkere omgeving

myosis: kleine pupil

- PS ophoog

- veel licht

isocorie (bij licht in linker oog)

- normale pupil

- letsel nervus opticus (n II) links

- letsel nercus opticus (n II) rechts

ookal blind, pupil reageert nog

anisocorie (bij licht in linker oog)

oorzaken: fysiologisch, ischemie n II, compressie n III (ALARM)

- letsel nervus oculomotorius (n III) links

- letsel nervus oculomotorius (n III) rechts

letsel n. oculomotorius (III)

- mydriasis (ALARM)

- ptosis (afhangen bovenste ooglid)

- oog in abductie (overwicht m. rectus lateralis)

letsel n. trochlearis (IV)

oog niet meer naar beneden & binnen draaien

-> diplopie bij blik naar beneden (bv. trap afgaan)

letsel n. abduscens (VI)

ook in adductie (overwicht in m. rectus medialis)

letsel nc tractus spinalis

ipsilaterale hypoesthesie in het gelaat

letsel lemniscus spinalis

contralaterale hypoesthesie in het lichaam

syndroom van Wallenberg

hemihypoesthesia alternans

letsel tr. corticonuclearis

centrale facialis parese

vb:

- ischemie vh capsula interna

- corticaal letsel

kenmerken:

- afhangende mondhoek

- oog kan gesloten worden

- contralateraal

letsel n. facialis

perifere facialis parese:

- afhangende mondhoek

- oog kan niet gesloten worden

- ipsilateraal

dilatatie van de pupil (pre en post ggl vezels)

pre: nc intermediolateralis, T1-T2: centrum ciliospinale

-> ggl cervicale superius

post: plexus rond a. carotis interna

-> orbita

m. dilatator pupillae => mydriasis

spiertje van Muller => oog openen

syndroom van Horner

letsel vd OS bezenuwing vh hoofd

-> letsel in:

- hersenstam: vb syndroom van Wallenberg (PICA - ischemie in Mobe)

- ruggenmerg thv T1-T2

- grensketen/ggl cervicale sup: vb tumor longtop

- plexus rond a. carotis interna: vb carotis dissectie

kenmerken:

- miosis => anisocorie

- ptosis: afhangend bovenste ooglid

- minder zweetsecretie vh gelaat

(- enoftalmie)

functie baroreceptor reflex

regeling vd bloeddruk