Pangpaplanong - Pananaliksik ReVanced

Uriel Weinrich

Ang syang binigyan ni Haugen (1965) ng kredit bilang unang taong gumamit ng terminong Pagpaplanong Pangwika (language planning). Ito ay pamagat ng seminar na ginawa niya sa Columbia University noong 1957.

1957

Columbia University

Haugen 1966

Ang unang gumamit ng terminong ito (Pagpaplanong Pangwika) sa literatura. Sa kanyang artikulong “Planning for a standard Language in Modern Norway” (1959) ginamit niya ang terminong LP upang ilarawan ang pagsisikap ng Norway ng wika na nag papakita ng pambansang identidad.

1959

“Planning for a standard Language in Modern Norway”

Alisjahbana 1972

Mula sa Indonesia ay gumamit ng terminong “Language Engineering” o pagmamaniobrang pangwika (1972) na inaakala niyang mas angkop kaysa LP na makitid ang kahulugan para sa kanya. Ang kanyang layunin ay ang debelopment ng wika sa konteksto ng sosyal, kultural, at teknolohikal na pagbabago na batay sa maingat na pagpaplano.

Hall 1951

Sa kanyang papel tungkol sa sitwasyong pangwika sa Haiti ay gumamit ng terminong “glottopolitics”

Glottopolitics

Bilang pagtukoy sa aplikasyon ng linggwistiks sa palisi ng gobyerno na malaman ang pinakaangkop ng wika sa komunikasyon. Ang sarbey ay binubuo ng pagpili ng wika, sistema ng pagbaybay at pamaraan sa pagtuturo.

Language Reform

Ang terminong na ginagamit nina Heyd (1954) at Gallagher (1971) na sumulat tungkol sa reporma sa wika sa Turkey. Ito rin ang ginagamit ni De Francis (1950) at Serruys (1962) sa pagsulat tungkol sa reporma sa wikang Intsik.

Heyd 1954 at Gallagher 1971

Sumulat tungkol sa reporma sa wika sa Turkey.

De Francis 1950 at Serruys 1962

Sa pagsulat tungkol sa reporma sa wikang Intsik.

Fishman 1971

Ayon sa kanya, ito (Pagpaplanong Pangwika) ay isang organisadong paghahanap ng solusyon sa mga problemang ito ay nakapokus sa anyo o porma ng wika at/o sa gamit nito.

Eastman 1983

Ayon sa kanya, ang Pagpaplanong Pangwika ay naging isang larangan noong 1960. Ang diin o tuon nito ay ang paglutas sa problema sa wika. Sa dahilang ito sina Jernudd at Das Gupta ay nananawagan tungkol sa isang organisadong gawain upang makakita ng mga solusyon sa problema ng wika sa lipunan.

Jernudd at Das Gupta

Ay nananawagan tungkol sa isang organisadong gawain upang makakita ng mga solusyon sa problema ng wika sa lipunan.

Haugen 1966

Pinakasikat, sa Norway na siyang pinagmulan ng konsepto ng pagpili (selection), kodipikasyon, elaborasyon, implementasyon at ebalwasyon na siyang pinakasentral sa lahat ng porma ng pangplanong pang wika na tinatanggap sa kasalukuyan.

1960 (Pagpaplanong Pangwika)

Sa dekadang ito, isang larangan na ang konsern ay ang mga sitwasyong pangwika (nasyunal, opisyal, unang wika, atbp.) mga uri ng wika; atityud sa wika; layunin sa pag-aaral ng pangalwang wika; mga konsepto ng istandardisasyon, modernisasyon, at mga salik sa pagpapanatili at pagpalit ng wika.

1970 (Pagpaplanong Pangwika)

Noong panahonng ito, ay binigyan ng kahulugan bilang isang organisadong paghahanap ng solusyon sa problema ng wika na nagmula kina Jernudd at Das Gupta. Ngunit ito ay nagkaroon ng pag-unlad bilang isang praktikal na gawain sa halip na isang larangang teoritikal ayon kay Reese.

Jernudd at Das Gupta 1970

Ang Panplanong Pangwika ay binigay ng kahulugan na isang organisadong paghahanap ng solusyon sa problema ng wika

1970 (Pagpaplanong Pangwika)

Noong (taong) ito paghahanda ng isang komon na wika na magagamit sa isang multilingwal na lugar upang magkaroon ng pagkakaisa ang mga tao. Kinikilala rin na ang istandard na wika ay popular , tinatanggap, kilala at napapanahon.

Ang Papel ng Pagpaplano

Isa pang konsern ng pagpaplanong pangwika noong 1970 ay sa konteksto ng wika ng malawak na komunikasyon (language of wider communication) na nag sisimula nang magkaroon ng gamit at pretihiyo. Ang mga pananaliksik ay nagsisimula nang tumingin sa pag-uugnayan ng pagkalat ng lingua franca at gamit ng LWC.

1980 (Pagpaplanong Pangwika)

Sa pagpasok ng taong ito, ang pagpaplanong pangwika ay makikitang may basehang teoritikal na batay sa mga pag-aral-kaso sa mga kontekstong multilinggwal.

1980 (Pagpaplanong Pangwika)

Ay kakikitaan na ng paglalapat sa aktwal na praktis ng mga teorya sa pagpaplano ng wika. Makikita na ang resulta ng mga plinanong pagbabago upang maisagawa ang ebalwasyon nito.

1980 (Pagpaplanong Pangwika)

May mga pagbabago sa gramar at ortograpiya at mga hakbang sa istandardisasyon dala ng mga problema sa gamit ng wika ng mga tao na may iba't ibang wika sa komunidad. Kinikilala na ang mahahalagang papel ng mga wika ng mga etnikong pangkat at ang papel ng pambansang wika na magbubuklod sa mga tao.

Sosyolinggwistiks

Isang pag-aaral na may patern ng ugnayan ng wika at lipunan. Tinatawag ito ni Fishman na sosyolohiya ng wika (1971)

Pormulasyon/Seleksyon

Proseso ng deliberasyon at pagdedesisyon sa pagbuo ng palisi. Ang pangunahing salik sa pagbuo ng palisi at ang layunin ng bansa sa bumubuo rito.

Hal. Tanzania at Kenya- debelopment ng kultura ng Swahili at pambansang kultura para sa Kenya.

Kodipikasyon

Ito ay yugto kung saan magkakaroon ng teknikal na preperasyon ang mga language academe ng napagkasunduang patakaran.

Elaborasyon

Ito ay pinaiiral ng ahensyang pangwika kung saan inihahanda na ang mga materyal na kakailanganin sa pagpapalawak ng gamit ng piniling wika.

Implementasyon

Ito ay yugto ng pagtanaw sa epekto ng plinanong pagbabago sa wikang pinili.

Katutubong Wika (Indigenous Language)

Wika ng mga orihinal na naninirahan sa isang lugar.

Lingua Franca

Wika na ginagamit palagi ng mga tao na may iba't ibang unang wika upang makipagtalastasan para sa mga tiyak na layunin.

Unang Wika

Wikang natutuhan simula sa pagkabata

Pambansang Wika

Wika ng politikal, sosyal, at kultura na gawaing pambansa

Opisyal na Wika

Wika ng mga gawaing panggobyerno

Pidgin

Wika na ginagamit ng mga tao na may iba't ibang wika na nagreresulta sa paghahalo-halo ng wika.

Rehiyunal na Wika

Komon na wika na ginagamit ng mga tao na may iba't ibang wika sa isang partikular na lugar

Pangalawang Wika

Wikang natutuhan dagdag sa unang wika.

Bernakular na Wika

Unang wika ng isang pangkat na nadodominahan ng isang pangkat na may ibang wika

Wikang Pandaigdig

Wikang ginagamit nang malawakan sa daigdig (LWC).

Komunikasyon

Kalakip ang mensahe na siyang pinapadala o ipaaabot sa kapwa.

Nagpapadala ng mensahe

Nagsasalita o sumusulat.

Tumatanggap ng Mensahe

Nakikinig o ang bumabasa.

Pagsasalita at Pakikisalamuha

Maaaring may maling pananaw syang matutunan.

Aklat

Nagsisilbing midyum o tsanel ng tao.

Awtor

Taong may nais iparating o ipabatid.

Bumabasa

Ang bumabasang sinulat ng awtor.

Hakbang Sa Pagbasa

1. Persepyo ng mga salita

2. Reaksyon

3. Pag-unawa ng mga salita

4. Integrasyon

Badayos 1999

Ang Pagsulat ay isang sistema ng komunikasyong interpersonal na gumagamit ng mga simbolo at inuukit/sinusulat sa isang malinis na bagay tulad ng papel, tela, o di kaya’y isang malapad at makapal na tipak na bato.

Uri Ayon Sa Layunin (Ang Pagsulat Badayos 1999)

1. Artistic and Aesthetic Appeal

2. Expression Purpose (Samuel 1998)

3. Functional Purpose

Artistic and Aesthetic Appeal

Ito ay tumutukoy sa ganda at indayog ng paggamit ng wika. Hindi lamang impormasyon ang mahalaga rito, kundi ang emosyong mapupukaw sa mambabasa.

HALIMBAWA: Sa halip na sabihing "umulan," maaaring isulat na "humagulgol ang langit at dinilig ang lupang uhaw sa pag-asa."

Expression Purpose Samuel 1998

Ayon kay Samuel, ito ang paggamit ng wika upang mag-ulat o maglahad ng katotohanan. Ito ang pundasyon ng wikang ginagamit sa mga pahayagan (news language).

HALIMBAWA: Isang balita tungkol sa pagtaas ng presyo ng bigas o ulat tungkol sa naganap na aksidente sa kalsada.

Functional Purpose

Ito ang paggamit ng wika para sa isang tiyak na gamit o operasyon. Ito ay wika na "may ginagawa" o may gustong mangyari.

HALIMBAWA: Mga babala (e.g., "Bawal Tumawid"), mga recipe sa pagluluto, o mga talumpating nanghihikayat sa mga botante sa panahon ng eleksyon.

Skill Getting

Skill Using

Ang Pagsulat ay isang kompleks na proseso ayon kay Rivera (1975) sa libro ni Badayos (1999)

Skill Getting

Ang pagsulat ay nagsimula sa pagkuha ng kasanayan.

Skill Using

Ang kasanayang ito ay aktwal nang ginagamit.

Uri Ng Sulatin

1. Personal Na Sulatin

2. Transakyunal Na Sulatin

3. Malikhaing Sulatin

Personal Na Sulatin

Impormal o walang tiyak na balangkas at pansarili. Ito ang pinaka gamiting uri sa mga mag-aaral dahil nagagawa nilang iugnay ang anumang paniniwala, damdamin, pag-iisip o di kaya’y tungkulin taglay nla sa kanilang sarili

Transakyunal Na Sulatin

Pormal o maayos ang pagkakabuo at nakapokus sa mensahe na nais ihatid dahil komunikasyon ang pangunahing layunin nito.

Malikhaing Sulatin

Masining na paglalahad ng nasa isip o nadarama. Karaniwang binibgayang pansin ang wikang ginagamit katulad ng tula, maikling kwento, awit, anektoda atbp.

Kaugnayan Ng Pagbasa At Pagsulat

Kapag may nabasa tayong bagong impormasyon at may mga mahahalagang mga kaalaman at nababagay tong ibahagi sa iba, sa susunod na hakbang ay isulat ang mga ito upang maibahagi naman sa iba at ma-enjoy

Pagbasa o Input

Ito ang pagtanggap ng impormasyon. Dito tayo kumukuha ng ideya, bokabularyo, at istilo ng pagpapahayag mula sa ibang tao.

Pagsulat o Output

Ito ang paglalabas ng impormasyon. Ginagamit natin ang mga natutunan natin sa pagbabasa upang makabuo ng sarili nating mensahe.

Wika

Ay nagtataglay ng maraming kahalagahan sa sangkatauhan. Marami itong nagagawa sa pang araw-araw na interaksyon ng tao sa kapwa.

Gamit ng wika ayon kay R. Jacobson

1. Impormatib

2. Ekspresib

3. Direktib

4. Perpormatib

5. Persweysib

Impormatib

Ang wika kung nagagawa nitong makapaglahad ng impormasyon tungo sa tagatanggap nito.

Ekspresib

Ito kung nagagawa nitong makapagpahayag ng saloobin o makapagpabago ng emosyon.

Direktib

Nagiging ito kung hayagan o di hayagan nitong napapakilos ang isang tao upang isagawa ang isang bagay.

Perpormatib

Ay higit pa sa pasalitang anyo ng komunikasyon. Ito ay kinapapalooban ng kilos bilang pansuporta sa isang pahayag.

Persweysib

Kapag nagagawa nitong makahikayat ng tao tungo sa isang paniniwala.

Gamit ng wika ayon kay W. S. Robinson

1. Estetiko

2. Ludic

3. Pag-alala sa Pagkikipag salamuha at pagkikipag kapwa tao

4. Pag-alalay sa iba

5. Pag-alalay sa sarili

6. Pagpaahayag ng sarili

7. Pag tatakda sa tungkulin o papel sa lipunan

8. Pagtuturo

9. Mentalanguage

Estetiko

Pag gamit ng wika sa paglikha ng panitikan.

Ludic

Pagtutugma pag gawa ng mga salitang walang katuturan, pagsubok sa mga posibilidad ng wika habang natututunan ito pagbibiro.

Pag-alala sa Pagkikipag salamuha at pagkikipag kapwa tao

Pag gamit ng wika upang simulan alalayan at tapusin ang pagkikita.

Pag-alalay sa iba

Pag gamit ng wika upang alalayan o impluwensiyahan ang kilos o damdamin ng iba.

Pag-alalay sa sarili

Kaugnay ang ugali at damdamin. "Pag kausap sa sarili" bang tahimik o mag isa pagpapaliwanag.

Pagpaahayag ng sarili

katauhan at damdamin

Pag tatakda sa tungkulin o papel sa lipunan

Pag gamit ng wika upang itakda o ipahayag ang kaugnay ang pansosyal ng mga tao.

Pagtuturo

Pag gamit ng wika sa pagpaparating ng bagong impormasyon at kasanayan.

Mentalanguage

Pag gamit ng wika sa pagtalakay.

Kultura

Ay ang pangkabuuang pananaw ng mga tao sa isang lipunan sa mundo at sa kanilang kapaligiran.

Kultura

Ang pananaw na ito ay hango sa mga paniniwala, tradisyon, uri ng pamumuhay, at iba pang mga bagay na nag-unay sa kanila at nagpapatibay sa bigkis ng pagkakaisa na siyang nagpapalaganap sa kanilang pangkalahatang diwa, pananaw, kaugalian, at adhikain.

Ugnayan ng Wika at Kultura

Ang bawat tao ay may kinabibilangang kultura na siyang kinalakhan niya at nagtuturo sa kanya sa mga papel na dapat niyang gampanan sa lipunan at kung paano niya ito maisagawa sa pamamaraang maituring na kanais-nais. Higit sa lahat ang kulturang ito ang kanyang sandigan at gabay sa kanyang paglalakbay tungo sa makabulohang buhay.

Ugnayan ng Wika at Politika

• Wika ang ginagamit sa pagpapalaganap ng mga konsepto sa dominasyon ng malalakasna bansa sa kanyang mga kolonya.

• Sa pag-iral at pagnanasang matuto ng ingles bilang pangalawang lenggwahe sa pagkuha ng boto, sa pamamagitan ng paggamit ng wika sa masa . Sa paghubog ng mga kamalayang panlipunan at pampulitika.

Wika

; sagisag ng kabansaan,sagisag ng kalayaan, sagisag ng karangalan, susi sa pagkakaunawaan, tungo sa kaunlaran, nitong ating Lupang Tinubuan.

Lingua Franca

Kilala bilang wikang tulay, karaniwang wika, wika pangkalakal, wikang pantulong, o wikang nag-uugnay,

Lingua Franca

Ay isang wika o diyalekto na sistematikong ginamit upang makapagsalita sa isa't isa ang mga taong nagkakaiba sa katutubong wika o diyalekto, lalo na kung ito ay pangatlong wika na iba sa dalawang katutubong wika ng nananalita.

Austronesyo

Katutubong Wika sa Pilipinas ay napapaloob sa pamilya ng mga wika na kung tawagin ay mga wikang?

Katutubong Wika (Austronesyo)

Ang mga ito ay ang pangkat ng mga wika na ginagamit ng mga tao mula sa Tangway ng Malay hanggang sa mga watak-watak na pulo ng teritoryong Polynesia sa Karagatang Pasipiko.

Tagalog

Isa sa mga pinakaginagamit na wika ng Pilipinas. Ito ang nangingibabaw na katutubong wika sa mga lalawigan ng ika-4 na rehiyon ng Pilipinas, sa

• Bulacan,

• Nueva Ecija

• at Kalakhang.

Ilocano

Ito ang wikang gamit ng halos kabuuan ng

• Hilagang Luzon

• lalo na sa Rehiyon ng Ilocos,

• sa Lambak ng Cagayan

• at sa maraming bahagi ng Abra at Pangasinan.

Maramiring mga nagsasalita ng ito sa

• Nueva Ecija,

• Tarlac,

• Mindoro

• at sa ilang lalawigan sa Mindanao.

Cebuano

Ito ang may pinakamalaking bilang ng katutubong mananalita sa Pilipinas, kahit na ito ay hindi pormal na itinuturo sa mga paaralan at mga pamantasan. Ito ang katutubong wika sa Gitnang Kabisayaan at sa ilang bahagi ng Mindanao. Nanggaling ang pangalan ng wika mula sa pulo ng Pilipinas ng Cebu.

Hiligaynon

Ay tumutukoy sa wika at kultura na may kaugnayan sa

• Negros Occidental,

• Bacolod,

• Iloilo

• at Capiz.

• Kilala rin sa tawag na Wikang Ilonggo.

Waray

Ang pinakasinasalitang wika sa mga lalawigan ng

• Samar,

• Hilagang Samar,

• Silangang Samar,

• Leyte (silangang bahagi),

• at Biliran

sa Pilipinas. Lahat ng wikang ito ay ibinibilang sa mga wika ng Kabisayaan at may malaking pagkakatulad sa

• Hiligaynon

• at Masbatenyo.

Kapampangan

Ito ang pangunahing wika ginagamit sa buong lalawigan ng

• Pampanga

• at Timugang Tarlac,

sa timugang bahagi ng kalagitnaang kapatagan ng Luzon, karamihan nito ay sumasailalim sa pangkat-etnikong Kapampangan.

Bikol

Ay mga wikang Austronesyano na ginagamit sa Pilipinas tangi sa tangway ng

• Bikol sa silangan ng pulo ng Luzon,

• sa pulo ng Catanduanes,

• Burias

• at sa lalawigan ng Masbate.

• Bicol-Naga ang isa sa mga halimbawa nito.

Panggasinan

Sinasalita ito ng higit pa sa dalawang milyong tao sa lalawigan ng Pangasinan, ng iba pang mga pamayanang Pangasinan sa Pilipinas, at ng kapansin-pansing bilang ng mga Amerikanong may kanunununuang Pangasinan.

Meranao

Ay isang wikang Awstronesyo na ginagamit ng mga Mëranao sa mga

• lalawigan ng Lanao del Norte

• at Lanao del Sur sa Pilipinas,

• at sa Sabah, Malaysia.

Maguindanao

Ay isang wikang Awstronesyo na sinasalita ng karamihan ng populasyon ng lalawigan ng Maguindanao sa Pilipinas. Alam din na Maguindanaon

Kinaray-a

Ay isang wikang Austranesyano na siyang pangunahin wikang gamit sa

• Lalawigan ng Antique sa Pilipinas.

Ilan lang ito sa mga wika ng

• Kabisayaan,

• kabilang na rin dito ang Aklanon o Malaynon,

• Capiznon

• at Hiligaynon.

171

Mga Buhay na wika

Mga Patay na Wika

• Agta (Dicamay)

• Agta (Villa Viciosa)

• Ayta (Tayabas)

• Katabaga

Aquino 1974

Isang sistematikong paghahanap sa mga impormasyon hinggil sa isang tiyak na paksa o aralin.