Domein 1

intensief luisteren (luisterdoel)

iets te weten willen komen

globaal luisteren (luisterdoel)

een gevoel willen ondergaan

kritisch luisteren (luisterdoel)

een mening willen vormen

gericht luisteren (luisterdoel)

een handeling willen uitvoeren / een spel willen spelen

globaal luisteren (luisterstrategie)

globaal volgen wat de spreker te vertellen heeft. gaat om het begrijpen van de informatie, minder op detail

intensief luisteren (luisterstrategie)

probeert alle details van een verhaal in je op te nemen, volledig beeld krijgen van wat de spreker vertelt

gericht luisteren (luisterstrategie)

geïnteresseerd in bepaalde aspecten van een verhaal, selecterend luisteren naar woorden

kritisch luisteren (luisterstrategie)

mening vormen tijdens het luisteren, wil beoordelen of het verhaal waar is of misleidend

informeren (spreekdoel)

overbrengen van feitelijke informatie

amuseren (spreekdoel)

toehoorders vermaken, te boeien of te ontroeren

instrueren (spreekdoel)

uitleggen of verduidelijken

overtuigen (spreekdoel)

de luisteraar overhalen een bepaald standpunt of bepaalde mening in te nemen

oriënteren op het spreekdoel (spreekstrategie)

wat wil je bereiken?

oriënteren op het onderwerp op het inzetten van eigen kennis (spreekstrategie)

wat ga je wel/niet vertellen? welke eigen ervaringen breng je in en welke info wil je nog opzoeken?

oriënteren op het soort spreektaak (spreekstrategie)

op welke manier je wil presenteren

oriënteren op het publiek of gesprekspartners (spreekstrategie)

weten wie je toehoorders zijn, zijn ze vooringenomen en moet je ze overtuigen of juist niet

reflecteren op de spreektaak (spreekstrategie)

afvragen of je de informatie correct weergeeft, of je je doel bereikt en ga je na of je verhaal overkomt op je publiek

monitoren van de spreektaak (spreekstrategie)

is het nodig om nog duidelijker te zijn, meer uitleg te geven of het betoog even kort samen te vatten

evalueren van de spreektaak (spreekstrategie)

na afloop van de presentatie afvragen of het goed ging en wat je een volgend keer anders zou doen

taalfuncties

waarvoor je taal gebruikt

sociale taalfuncties

omgang met elkaar, interactie en taal als communicatiemiddel

zelfhandhaving

zichzelf verdedigen/beschermen

zelfsturing

aangeven wat je gaat doen, eigen handelen met woorden ordenen/plannen

sturing van anderen

eigen handelen sturen, maar ook het gedrag van anderen beïnvloeden

structurering van het gesprek

taal gebruiken om het gespreksverloop te beïnvloeden

cognitieve taalfuncties

taal als hulpmiddel om je gedachten te ordenen en grip te krijgen op de werkelijkheid

rapporten

verslag doen van iets wat in de werkelijkheid voorkomt

redeneren

beschrijving waarin een extra denkstap wordt verwoord

projecteren

je probeert je te verplaatsen in de ander/inleven in de ander

expressieve taalfunctie

taal gebruiken om te experimenteren, gevoelens te uiten en om iets te zeggen dat anderen nog niet eerder zogezegd hebben. bijv: dagboek

fonologisch (taalverwerving)

uitspraak van woorden, vormen van spraakklanken

morfologisch (taalverwerving)

opbouw van woorden, vorming van woorden

syntactisch (taalverwerving)

volgorde van woorden, regels van combineren van woorden

semantisch (taalverwerving)

betekenis van woorden

pragmatisch (taalverwerving)

gebruik van woorden

orthografisch (taalverwerving)

spelling van woorden

creatieve constructietheorie

kind heeft een aangeboren taalvermogen waarmee ze op een creatieve manier zinnen kunnen bouwen

interactionele benadering

de omgeving en interactie tussen een kind en andere moedertaalsprekers zijn belangrijk bij het leren van taal

prelinguaal fase

0-1 jaar, nog geen echte woorden. Baby huilt, maakt klanken, brabbelt en oefent met geluiden.

vroeglinguale fase

1-2 jaar, kind gaat eerste woorden en zinnen gebruiken. Van één woord naar korte zinnen.

differentiatiefase

2,5 - 5 jaar, kind leert taal steeds beter en uitgebreider gebruiken. Woordenschat, grammatica en zinsbouw ontwikkelen sterk. Kan nog overgeneraliseren (loopte i.p.v. liep).

voltooiingsfase

5 jaar en ouder, kind beheerst de taal grotendeels zoals een volwassene. Woordenschat en zinsbouw blijven zich uitbreiden, vooral ingewikkelder taal.

tweedetaalontwikkeling

het aanleren van een tweede taal

simultane tweetaligheid

twee talen tegelijk leren (vóór 3e levensjaar)

successieve tweetaligheid

tweede taal leren nadat de eerste taal is geleerd, tweede taal wordt beïnvloed door de eerste taal

interferentiefout

fouten die voortkomen uit verschillen tussen 1e en 2e taal

communicatieve competentie

kun je pas goed gebruiken als je de kennis hebt van het taalsysteem en de taalregels, etc. Je past je taalgebruik aan, aan de situatie

grammaticale competentie

Je kent woorden, grammatica, zinsbouw en uitspraak

tekstuele competentie

Je weet hoe je een tekst moet beginnen, opbouwen en eindigen

strategische competentie

Je past je manier van praten, schrijven of luisteren aan om iets voor elkaar te krijgen, strategie toepassen

functionele competentie

Je gebruikt andere taal bij bijvoorbeeld een vriend dan bij een directeur, taal aanpassen aan situatie