begrippenlijst beroepsethiek mondeling

Beroepsethiek

Het geheel van waarden en normen die richting geven aan het professioneel handelen binnen een bepaald beroep

Beroepsgeheim

De verplichting van een hulpverlener om vertrouwelijke informatie over cliënten niet bekend te maken aan derden, behalve wanneer de wet dit toelaat of verplicht

Correctierecht

Het recht van een cliënt om foutieve of onvolledige gegevens in zijn dossier te laten verbeteren of aanvullen

Deskundigheid

Het beschikken over voldoende kennis, vaardigheden en professionele inzichten om kwaliteitsvolle hulpverlening te beiden

Dwangmaatregelen

Maatregelen waarbij een persoon tegen zijn wil bepaalde hulp of behandeling moet aanvaarden om zichzelf of anderen te beschermen

Ethisch dilemma

Een situatie waarin twee of meer belangrijke waarden, normen of belangen met elkaar botsen en waarbij geen enkele keuze volledig juist of fout is

Geïnformeerde toestemming (informed consent)

Toestemming die een cliënt geeft nadat hij voldoende informatie heeft gekregen over de hulpverlening en de gevolgen ervan

Gevolgenethiek

Een ethische stroming waarbij de juistheid van een handeling wordt beoordeeld op basis van de gevolgen ervan

Handelingsbekwaamheid

De wettelijke bevoegdheid van een persoon om zelf rechten uit te oefenen en geldige beslissingen te nemen

Hypothetical consent

De veronderstelling dat iemand toestemming zou geven indien hij volledig geïnformeerd was en de situatie kon begrijpen

Informatieplicht

De verplichting van de hulpverlener om cliënten duidelijke, correcte en begrijpelijke informatie te geven

Integriteit

Eerlijk, betrouwbaar en professioneel handelen volgens de waarden en normen van het beroep

Inzagerecht

Het recht van een cliënt om de gegevens uit zijn dossier in te kijken

Moraal

Het geheel van waarden, normen en opvattingen over goed en kwaad binnen een persoon of samenleving

Normen

Concrete gedragsregels die aangeven wat wenselijk of aanvaardbaar gedrag is

Plicht tot respect voor morele waarden

De verplichting van de hulpverlener om respect te tonen voor de waarden, overtuigingen en levensbeschouwing van de cliënt

Plichtenethiek

Een ethische stroming waarbij de nadruk ligt op het naleven van morele regels en plichten, ongeacht de gevolgen

Prior consent

Toestemming of beslissingen die iemand vooraf vastlegt voor een situatie waarin hij later zelf niet meer kan beslissen

Proxy consent

Toestemming die gegeven wordt door een wettelijke vertegenwoordiger in plaats van door de cliënt zelf

Recht op vrije deelname

Het recht van een cliënt om vrijwillig deel te nemen aan hulpverlening en deze ook te weigeren of stop te zetten

Respect voor autonomie

Het respecteren van het recht van cliënten om zelf keuzes te maken over hun leven en begeleiding

Spreekplicht

De verplichting om informatie te delen wanneer de wet dit vereist of wanneer er ernstig gevaar dreigt voor de cliënt of anderen

Spreekrecht

De mogelijkheid om vertrouwelijke informatie te delen wanneer dit wettelijk toegelaten is

Verantwoordelijkheid

De plicht om bewust en professioneel te handelen en de gevolgen van dat handelen te dragen

Vertrouwelijkheid

Het zorgvuldig omgaan met persoonlijke informatie zodat deze niet onnodig met anderen wordt gedeeld

Waarden

Fundamentele overtuigingen over wat belangrijk, wenselijk of waardevol is

Wilsbekwaamheid

Het vermogen om informatie te begrijpen, gevolgen in te schatten en een weloverwogen beslissing te nemen

Zelfbeschikkingsrecht

Het recht van een persoon om zelf keuzes te maken over zijn leven, begeleiding en toekomst

Zorgethiek

Een ethische stroming die vertrekt vanuit zorg, relaties en aandacht voor de noden van de andere persoon

Zorgverantwoordelijkheid

De professionele verantwoordelijkheid van hulpverleners om welzijn en de belangen van de cliënt centraal te stellen

Zwijgplicht

De verplichting van een hulpverlener om vertrouwelijke informatie niet door te geven aan anderen

Zwijgrecht

Het recht van een hulpverlener om vertrouwelijke informatie niet vrij te geven wanneer daar geen wettelijke basis voor bestaat

Deugdenethiek

Een ethische stroming die focust op de persoonlijke eigenschappen en karaktereigenschappen van een goed mens, zoals eerlijkheid, moed en zorgzaamheid