1/265
Looks like no tags are added yet.
Kwalitatief onderzoek (QR): definitie (Creswell)
Begint met aannames en interpretatieve/theoretische kaders, bestudeert de betekenis die individuen of groepen aan een sociaal probleem geven, via een emergent design en dataverzameling in natuurlijke setting. Analyse is inductief én deductief; het rapport bevat stemmen van deelnemers, reflexiviteit en een complexe beschrijving.
Denzin & Lincoln: definitie QR
Interpretatieve, materiële praktijken die de wereld zichtbaar maken via representaties (veldnotities, interviews, foto's). Naturalistisch: onderzoekers bestuderen zaken in hun natuurlijke setting en begrijpen betekenissen van mensen.
QR vs. kwantitatief onderzoek
QR richt zich op de aard van dingen (hoe en wat; betekenis, interpretatie, percepties). Kwantitatief op aantallen (hoeveel).
Research approach (inquiry approach)
Benadering van onderzoek (vroeger "traditions"): narratief, fenomenologie, grounded theory, etnografie, casestudie.
Research design
Het plan voor het hele onderzoek: van filosofische aannames tot dataverzameling, analyse en rapportage.
Natural setting
Data worden in het veld verzameld waar deelnemers het probleem ervaren, niet in een lab of via vragenlijsten.
Researcher as key instrument
De onderzoeker verzamelt zelf de data (documenten, observaties, interviews) met eigen open instrumenten.
Multiple methods (QR-kenmerk)
Meerdere databronnen (interviews, observaties, documenten) worden gecombineerd tot thema's.
Inductive and deductive logic (QR-kenmerk)
Thema's worden bottom-up opgebouwd (inductief) en vervolgens teruggecheckt tegen de data (deductief), vaak met deelnemers.
Participants' meanings (QR-kenmerk)
Focus op de betekenis die deelnemers geven, niet die van de onderzoeker of de literatuur; meerdere perspectieven.
Context-dependent (QR-kenmerk)
Onderzoek is gesitueerd in een sociale, politieke of historische context; die context is dynamisch.
Emergent design
Plan ligt niet vast en kan tijdens de dataverzameling veranderen (vragen, methoden, deelnemers, locaties).
Reflexivity (QR-kenmerk)
De onderzoeker positioneert zichzelf: legt uit welke achtergrond en invloed hij heeft op alle aspecten van het onderzoek.
Complex account (holistisch verslag)
Een rijk beeld met meerdere perspectieven en factoren; geen oorzaak-gevolg maar complexe interacties.
Waarom onderzoeker en onderzoek verbonden zijn
De onderzoeker is geen neutrale waarnemer, maar deel van de werkelijkheid die hij bestudeert.
Vier filosofische aannames
Ontologie, epistemologie, axiologie, methodologie.
Ontologie
Wat is de aard van de werkelijkheid? Bestaat er één werkelijkheid? In QR: meerdere werkelijkheden.
Epistemologie
Hoe kunnen we kennis vergaren over de werkelijkheid en wat geldt als kennis? In QR: gebaseerd op subjectieve ervaringen, informatie uit de eerste hand.
Axiologie
Welke rol spelen waarden in onderzoek? In QR: onderzoek is waardegeladen; onderzoekers expliciteren hun waarden en positie.
Methodologie
Studie van onderzoeksprocedures en -methoden. In QR: van inductief tot deductief; onderzoek in context.
Interpretatief kader
Set filosofische aannames die onderzoek stuurt, bv. postpositivisme, sociaal constructivisme, postmodernisme/transformatief, pragmatisme, kritische theorie.
Postpositivisme: ontologie en epistemologie
Eén werkelijkheid "out there" die alleen benaderd (niet volledig gekend) kan worden via onderzoek en statistiek; minimale interactie met proefpersonen; validiteit komt van vakgenoten.
Postpositivisme: axiologie en methodologie
Bias moet gecontroleerd worden (niet getoond). Rigoureuze wetenschappelijke methoden, deductief: theorieën toetsen.
Sociaal constructivisme: ontologie en epistemologie
Meerdere realiteiten, gevormd door levenservaringen en interactie. Kennis wordt gezamenlijk geconstrueerd door onderzoeker en deelnemers.
Sociaal constructivisme: axiologie en methodologie
Waarden van de onderzoeker doen ertoe (co-creatie). Subjectieve betekenissen reconstrueren in context; inductief en emergent.
Postmodernisme: ontologie en epistemologie
Meerdere realiteiten bepaald door ervaringen en concepten. Geen feiten; kennis bepaald door taal, sociale gewoonten, positie en machtsstructuren; waarheid is relatief.
Postmodernisme: axiologie en methodologie
Respect voor meerdere waardesystemen (ook inheems); waarden problematiseren, taal deconstrueren. Methoden ter discussie stellen en transparant zijn.
Kritiek op postmodernisme
Als er geen objectieve waarheid is, zijn er dan geen feiten? De teloorgang van de Waarheid?
Transformatief kader
Gericht op transformeren van de samenleving (emancipatorisch). Kennis is niet neutraal; wordt gezamenlijk gecreëerd; methoden stimuleren participatie en maatschappelijke verandering.
Creswell & Poth en postmodern/transformatief
Ze sluiten aan bij de transformatieve en postmoderne benadering (Tabel 2.3).
Pragmatisme
"Realiteit? Wat dan ook." Kies visie en methoden die werken voor de onderzoeksvraag en middelen; gemengde methoden; waarden bespreken als ze resultaten beïnvloeden.
Kritisch / sociale-rechtvaardigheidskader
Meerdere werkelijkheden gebaseerd op macht- en identiteitsstrijd (ras, klasse, gender). Kennis beïnvloed door identiteit; onderzoek kan werkelijkheid veranderen. Methodologie: structuren van onrechtvaardigheid in kaart brengen en tot actie oproepen.
Samenvatting interpretatieve kaders
Postpositivisme: één werkelijkheid, wees onbevooroordeeld. Andere: meerdere werkelijkheden, sociaal geconstrueerd, leg je bias uit. Kritisch: axiologie en sociale rechtvaardigheid centraal. Pragmatisme: wat werkt.
Feminist theories (Creswell & Poth)
Domination (vooral gender) in patriarchale samenleving is centraal; gender als lens; doel: gelijkheid, onderdrukking beëindigen, niet-uitbuitende relaties. Kernvraag: "Whose knowledges?"
Critical theory
Mensen empoweren om beperkingen door ras, klasse en gender te overstijgen; onderzoeker erkent eigen macht en bias; eindpunt: social theorizing en praxis. Voorbeeld: Willis (1977) "lads".
Critical race theory
Ras en racisme centraal; ras is sociaal construct; counternarratives (verhalen vanuit people of color tegen master narratives); intersectionality.
Queer theory
Seksuele en gender-identiteit als open en fluïde; ondermijnt binaries en heteronormatieve machtsstructuren (De Lauretis).
Disability theories
Disability als menselijk verschil, niet als defect (weg van het medical model); betekenis is sociaal geconstrueerd; inclusie.
Positionering (voorbeeld)
Reflecteren op je rol bij onderzoek op je eigen school of in een andere gemeenschap: van dagboeknotities tot korte reflectie op sociaal-demografische aspecten (Malinowski).
Inductief vs. deductief onderzoek
Inductief: begin bij observatie en bouw een hypothese/theorie op. Deductief: begin bij theorie en toets die.
Vijf kwalitatieve benaderingen
Narratief onderzoek, fenomenologie, grounded theory, etnografie, casestudie.
Keuze benadering
Kies wat past bij onderzoeksprobleem en vraag, en bij je filosofische uitgangspunten. Verschil vooral in outcome (verhaal, essentie, theorie, cultureel portret, casebeschrijving).
Research focus vs. research problem
Focus: algemeen studiegebied. Problem: specifiek probleem dat de studie nodig maakt. De research question bepaalt de unit of analysis.
Narratief onderzoek: definitie
Bestudeert het leven van één of meer individuen via hun verhalen, vaak chronologisch geordend; de onderzoeker beschrijft context en keerpunten.
Czarniawska: narrative
Gesproken of geschreven tekst die chronologisch verbonden gebeurtenissen weergeeft.
Narratief onderzoek: kenmerken
Verhalen over individuele ervaring en identiteit; gesitueerd in plaats en tijd; collaboratief; chronologie; turning points; data uit interviews, observaties, documenten, artefacten.
Narratief onderzoek: analysemethoden
Thematisch, structureel, dialogisch/performance en visueel (Riessman). Polkinghorne: thema's extraheren vs. plotgedreven storytelling.
Narratief onderzoek: typen
Biografische studie (leven van ander; life history, oral history) en autobiografische studie (onderzoeker is zelf onderwerp).
Restorying
Verhalen herschrijven in chronologische volgorde (begin, midden, eind; plot, protagonist); eventueel aangevuld met thema's.
Narratief onderzoek: voordelen
Gedetailleerde verhalen van individuen; veel tijd met individuen; "gewone" of unieke verhalen (dagboek als bron).
Narratief onderzoek: uitdagingen
Machtsverhoudingen: wiens verhaal wordt verteld? Tijdrovend, veel context, welzijn van deelnemers, collaboratie is complex.
Voorbeeld narratief onderzoek (Beech & Johnson, 2005)
Longitudinaal onderzoek naar identiteit tijdens strategische verandering; CEO en sleutelfiguren (burgemeester, insider-out, straatvechter) gevolgd. Micro-niveau om macro-niveau te begrijpen.
Fenomenologie: definitie
Beschrijft de gemeenschappelijke betekenis van een ervaring/fenomeen voor meerdere individuen; doel: de universele essentie (het "wat" en "hoe").
Fenomenologie: oorsprong
Filosofisch, Husserl (ook Heidegger, Sartre, Merleau-Ponty); Van Manen: phenomenology of practice.
Vier filosofische perspectieven fenomenologie (Stewart & Mickunas)
Terug naar traditionele filosofie; filosofie zonder vooronderstellingen; intentionaliteit van bewustzijn; afwijzing subject-object-dichotomie.
Intentionaliteit van bewustzijn
Bewustzijn is altijd gericht op een object.
Bracketing / epoché
De onderzoeker zet eigen ervaringen en oordelen opzij ("natural attitude"); nooit volledig mogelijk.
Fenomenologie: kenmerken
Eén fenomeen; groep die het gedeeld heeft ervaren (3-4 tot 10-15); bracketing; interviews; analyse van kleine naar brede eenheden; eindigt met de essentie.
Hermeneutische vs. transcendentale fenomenologie
Hermeneutisch/interpretatief (Van Manen): interpretatie en co-constructie. Transcendentaal (Moustakas): beschrijving, epoché.
Textural vs. structural description
Textural: wat deelnemers ervaarden. Structural: hoe ze het ervaarden (setting, context). Samen = composite description (essentie).
Horizontalization
Alle significante uitspraken krijgen gelijke waarde bij het opstellen van thema's.
Fenomenologie: werkwijze (Moustakas)
Eigen ervaring beschrijven; significante uitspraken; meaning units/thema's; textural en structural description; composite description (essence).
Fenomenologie: voordelen
Waardevol voor praktijkbeoefenaars (therapeuten, docenten, beleidsmakers); collectieve stem; thick descriptions; transformatieve impact.
Fenomenologie: uitdagingen
Toegang tot individuen, eigen ervaringen naar de achtergrond plaatsen, abstracte filosofie, tijd.
IPA (J.A. Smith)
Interpretative phenomenological analysis: nieuwere, interpretatieve variant van fenomenologie.
Grounded theory: definitie
Genereert een theorie over een proces, actie of interactie die grounded is in data van deelnemers (bottom-up).
Grounded theory: oorsprong en richtingen
Glaser & Strauss (1967). Glaser: minder gestructureerd. Strauss & Corbin: systematisch. Charmaz: constructivistisch. Clarke: postmodern (situational analysis).
Grounded theory: kenmerken
Proces met stappen; theorie ontwikkelen; memoing; gelijktijdig verzamelen en analyseren (constante vergelijking); open, axiale en selectieve codering; theoretisch model.
Memoing
Ideeën over de ontluikende theorie noteren tijdens verzamelen en analyseren.
Constant comparative method
Data, codes en categorieën voortdurend met elkaar vergelijken tijdens het onderzoek.
Open, axiale, selectieve codering (grounded theory)
Open: veld verkennen, codes dicht bij data. Axiaal: kernfenomeen met omliggende categorieën. Selectief: categorieën integreren tot theorie/model.
Axial coding paradigm
Kernfenomeen met causale condities, strategieën, context/interveniërende condities en consequenties.
Theoretical sampling
Steekproef die stapsgewijs wordt gekozen om opkomende categorieën/theorie uit te werken (start homogeen, later heterogeen).
Discriminante steekproef
Extra steekproeven om de opkomende theorie te toetsen.
Saturatie
Moment waarop nieuwe data geen nieuwe concepten of dimensies meer opleveren.
Strauss & Corbin vs. Charmaz
S&C: systematisch (20-30 interviews, zigzag veld-analyse). Charmaz: constructivistisch, co-constructie, flexibeler, gerund-codes.
Grounded theory: voordelen
Systematisch én evoluerend; creativiteit; sluit aan bij praktijk en empirische wereld.
Grounded theory: uitdagingen
Zeer tijdrovend, verlies in codering; theoretische gevoeligheid (niemand begint met tabula rasa); saturatie bepalen.
Thematische analyse (Braun & Clarke)
Patronen/thema's in data identificeren en interpreteren (coderen, thema's, interpretatie); geen nieuwe theorie nodig; bij veel theoretische benaderingen.
Thematische analyse vs. grounded theory
Thematisch: brengt thema's aan het licht (bv. studiedruk, tijdmanagement). GT: ontwikkelt een verklarende theorie (hoe studiedruk ontstaat en coping beïnvloedt).
Etnografie: definitie
Beschrijft en interpreteert gedeelde en aangeleerde patronen van waarden, gedrag, overtuigingen en taal van een culture-sharing group; zowel proces (participerende observatie) als product (cultureel portret).
Etnografie: oorsprong
Culturele antropologie (Boas, Malinowski, Radcliffe-Brown, Mead); later sociologen. Veel scholen (structureel functionalisme, symbolisch interactionisme, feminisme, marxisme).
Etnografie: kenmerken
Complete beschrijving van een cultuur; patronen over tijd; theorie stuurt aandacht; langdurig veldwerk; emic én etic; eindigt met cultureel portret.
Emic vs. etic
Emic: perspectief van deelnemers (verbatim quotes). Etic: wetenschappelijk perspectief van de onderzoeker.
Realistische vs. kritische etnografie
Realistisch: objectief, derde persoon, onderzoeker op achtergrond. Kritisch: advocacy, emancipatie, macht en ongelijkheid.
Gatekeeper
Persoon die toegang geeft tot de groep en hechte relaties mogelijk maakt (perspectief van een insider).
Etnografie: voordelen
Langdurige interactie, echt inzicht in functioneren van groepen, praktijksituatie, inzicht in werkwijzen en structuren.
Etnografie: uitdagingen
Te veel betrokken raken (going native), ethische dilemma's, het veld verlaten, veldverzadiging; veel tijd; cultuur is abstract en dynamisch.
Casestudie: definitie
Diepgaande beschrijving en analyse van een case (of meerdere) binnen een reëel, hedendaags, begrensd (bounded) systeem met meerdere databronnen.
Bounded system
Case afgebakend door tijd, plaats en eventueel mensen.
Intrinsieke vs. instrumentele casestudie
Intrinsiek: case is uniek en interessant op zichzelf. Instrumenteel: case dient om een probleem of issue te begrijpen.
Casestudie: typen
Single instrumental, collective/multiple (meestal max 4-5; replicatielogica Yin) en intrinsic.
Casestudie: analyse
Holistic (hele case) of embedded (aspect); within-case dan cross-case; naturalistic generalizations; Stake: assertions, Yin: patterns/explanations.
Casestudie: voordelen en uitdagingen
Kies extreme of typische case. Moeilijk af te bakenen; toegang tot informatie; meer cases = minder diepgang; vergelijkbaarheid.
Auteurs casestudie
Yin (kwantitatief én kwalitatief; explanatory/exploratory/descriptive), Stake, Merriam & Tisdell.
Wanneer QR gebruiken
Bij een probleem dat verkend moet worden, diepgaand inzicht nodig is, individuen zeggenschap krijgen, theorieën ontwikkeld moeten worden of kwantitatieve metingen niet passen.
Methodologische samenhang
Probleemstelling, doelstelling, onderzoeksvragen en deelvragen moeten op elkaar aansluiten.
Redenen om onderzoek te doen
Hiaten in literatuur opvullen, ondervertegenwoordigde groepen een stem geven, centraal fenomeen verkennen.
Elementen van de probleemstelling
Onderwerp, onderzoeksvraag, bewijs uit de literatuur, tekortkomingen in dat bewijs, belang voor doelgroepen (McVea e.a.: tieners en roken).
Purpose statement
De belangrijkste zin van de studie ("road map"). Heeft een vast script.