kolos 1.1

czym jest rehabilitacja? jakie mamy 3 filary fizjoterapii?

wszelkie działania mające na celu przywrócenie pacjentowi najlepszej możliwej ifunkcjonalnej

• fizykoterapia

• kinezyterapia

• terapia manualna

czym jest kinezyterapia? czego nie zastąpi fizykoterapia?

leczenie ruchem i ćwiczeniami fizycznymi (biernymi i czynnymi)

*fizykoterapia nie zastąpi ćwiczeń leczniczych.

podaj jakie są cele kinezyterapii i rozciągania 7

• zwiększają sprężystość tkanek i struktur okołostawowych

• zapobiegają zrostom międzytkankowym

• powodują przebudowę tkanki przy włóknieniu okołostawowym

• poprawiają elastyczność mięśni, co jest kluczową profilaktyką przyszłych zmian chorobowych oraz redukcja masy ciała

• przywracają siłę, wytrzymałość i masę mięśniową

• przywracają czucie głębokie (propriorecepcję)

• poprawiają wydolność układu sercowo-naczyniowego (aerobową)

podaj zastosowanie po zabiegach chirurgicznych (w fazie wczesnej) 4

• zapobiega obkurczaniu się torebek stawowych i skracaniu tkanek miękkich

• blokuje powstawanie zrostów pooperacyjnych między tkankami

• redukuje ból pooperacyjny oraz poprawia mikrokrążenie krwi i limfy

• zwiększa produkcję i dyfuzję płynu stawowego, co odżywia chrząstkę

podaj błędne koło unieruchomienia (dlaczego odpoczynek nie wystarczy)

uraz → unieruchomienie → atrofia i utrata sprawności → zmiany kompensacyjne → zmiany wtórne i zrosty → nawrót lub pogorszenie

podaj 3 bezwzględne przeciwwskazania do kinezyterapii, 3 przykłady i zasadę nadrzędną

Bezwzględne:
Wszystkie typy kinezyterapii są przeciwwskazane u pacjentów, u których ruch:

• nasila ból

• potęguje zmiany chorobowe

• wywołuje niestabilność struktur

Przykłady kliniczne:

• nieustabilizowane złamania

• nieustabilizowane uszkodzenia więzadeł lub ścięgien

• ostre stany zapalne

Zasada nadrzędna:
W większości przypadków wczesne rozpoczęcie kinezyterapii jest bardzo korzystne, pod warunkiem że ćwiczenia zostały precyzyjnie zaplanowane pod kątem danego pacjenta i jego schorzenia. Ćwiczenia lecznicze nigdy nie powinny nasilać dolegliwości bólowych.

podaj 5 podstawowych zasad ćwiczeń terapeutycznych

1. Urozmaicenie i personalizacja: różnorodne ćwiczenia (przeciw monotonii), testować formy aktywności i dobrać najskuteczniejszą dla pacjenta.

2. Tempo progresji: pacjent kieruje tempem w granicach rozsądku, a obciążenia weryfikujemy względem czasu gojenia i fazy rekonwalescencji. Chirurgia i analgetyki maskują ból, więc pacjent może przesadzić.

3. Podejście motywacyjne: jednych hamować, innych zachęcać. Przy opóźnionym powrocie do zdrowia, przed zwiększeniem aktywności, wykluczyć ukryte przyczyny patologiczne.

4. Primum non nocere: unikać gwałtownej progresji, bo wywołuje odruch obronny (odciążanie kończyny) i opóźnia terapię.

5. Przeciążenie: doraźnie krioterapia (zmniejsza ból i rozwój stanu zapalnego).

podaj podział ćwiczeń 4

1. Ćwiczenia bierne (pasywne, PROM):

• ruch wykonywany 100% przez siłę zewnętrzną (terapeutę/grawitację) bez aktywnego skurczu mięśni pacjenta

2. Ćwiczenia czynne wspomagane:

• ruch z aktywnym udziałem pacjenta, wspomagany przez terapeutę-odciąża lub sprzęt-piłki

3. Ćwiczenia czynne wolne (samodzielne):

• ruch wynikający w 100% wyłącznie z aktywnego skurczu mięśni pacjenta (np.w domu)

4. Ćwiczenia czynne z oporem (obciążeniem):

• ruch czynny wykonywany przeciwko dodatkowej sile zewnętrznej

• praca pacjenta + opór; zwiększone obciążenie (woda, obciążniki)

czym są ćwiczenia bierne?

jakie mają 3 wskazania?

podaj główne cele i efekty 6

Mobilizacja stawów przy użyciu sił zewnętrznych, bez skurczu mięśni.

Wskazania:

• brak możliwości samodzielnego ruchu (porażenia, pacjenci neurologiczni)

• przeciwwskazania do aktywnego obciążania tkanek po zabiegach chirurgicznych

• stany ostrego bólu lub silnego lęku (pomoc w rozluźnieniu)

Główne cele i efekty:

• zapobieganie obkurczaniu torebek stawowych i skracaniu tkanek miękkich

• zapobieganie zrostom

• redukcja bólu

• poprawa krążenia krwi i limfy

• zwiększenie wytwarzania i dyfuzji płynu stawowego

• zachowanie czucia ruchu (zapobieganie „zapominaniu“ kończyny przez pacjenta)

Uwaga: ćwiczenia bierne nie zwiększają masy ani siły mięśniowej.

podaj technikę wykonywania ćwiczeń biernych 6

1. wygodna pozycja pacjenta, rozluźniona, najczęściej w leżeniu bocznym

2. jedna dłoń stabilizuje kość proksymalnie od stawu (jest to jednocześnie dłoń monitorująca napięcie i ból)

3. druga dłoń chwyta kość dystalnie i wykonuje delikatny, powolny ruch bez prowokowania reakcji bólowej

4. przytrzymanie w skrajnym zgięciu/wyproście przez 5 do 20 sekund

5. do 6 razy dziennie sesje 2-15 min

6. sygnały ostrzegawcze: kłapanie zębami, odkładanie uszu, wzrost napięcia mięśniowego- natychmiastowa zmiana lub przerwanie techniki!

podaj definicje rozciągania, 2 wskazania i 5 przeciwwskazań

Definicja:

• rozciągnięcie mięśnia/grupy mięśni w celu usunięcia przykurczów i przywrócenia elastyczności

Wskazania:

• skrócenie mięśni i przykurcze (blizny, zlepy tkankowe)

• przygotowanie (rozgrzanie) tkanek przed treningiem

Przeciwwskazania:

• hipermobilność stawów

• świeże złamania

• ostre zapalenia/infekcje w okolicy

• krwiaki i objawy świeżego zranienia

• sytuacja, gdy przykurcz stabilizuje niestabilny staw

podaj definicję wydolności fizycznej i jej 4 składowe

Definicja wydolności fizycznej:

• możliwość skutecznego radzenia sobie z aktualnymi i potencjalnymi wyzwaniami fizycznymi

Cztery składowe wydolności fizycznej:

• sprawność sercowo-naczyniowa: zdolność układu krążenia i oddechowego do dostarczania tlenu do pracujących mięśni (trening aerobowy/wytrzymałościowy)

• giętkość/elastyczność i mobilność: zdolność do poruszania stawami w pełnym zakresie ruchów

• siła mięśniowa: zdolność do wytworzenia maksymalnej siły podczas pojedynczego skurczu

• wytrzymałość mięśniowa: zdolność mięśnia do ciągłego wykonywania umiarkowanej pracy przez dłuższy czas

podaj 3 rodzaje skurczów i podaj o nich informacje (8)

Skurcz izometryczny (statyczny):

• napięcie mięśnia rośnie, ale jego długość się nie zmienia

• pies nie wykonuje ruchu w stawie (np. stanie, żucie)

Skurcz izotoniczny (dynamiczny):

• mięsień zmienia swoją długość, a jego napięcie pozostaje zbliżone

• dzieli się na dwa podtypy:

  • skurcz koncentryczny (skracanie mięśnia): przyczepy mięśnia zbliżają się do siebie; pies wykonuje ruch przeciwko grawitacji lub oporowi

  • skurcz ekscentryczny (wydłużanie mięśnia): mięsień generuje siłę, ale pod wpływem zewnętrznego ciężaru lub grawitacji stopniowo się wydłuża; działa jak hamulec

Skurcz auksotoniczny (mieszany):

• następuje zmiana długości mięśnia i rośnie jego napięcie

• najczęstszy typ skurczu podczas ruchu (np. chodzenie, skok)

podaj 3 składowe czucia głębokiego

Składowe czucia głębokiego:

• odczuwanie ruchu, położenia i siły

• odczuwanie wibracji

• odczuwanie bólu głębokiego

Propriocepcja (czucie głębokie) to zdolność odczuwania położenia, ruchu i siły własnego ciała bez udziału wzroku.

wymień receptory czucia głębokiego (8)

Receptory proprioceptywne:

• wrzecionka nerwowo-mięśniowe

• narządy ścięgniste Golgiego

• ciałka Ruffiniego

• ciałka Vatera-Paciniego

• wolne zakończenia nerwowe

Proprioceptory stawowe:

• typ 1 (zewnętrzny)

• typ 2 (wewnętrzny)

• typ 3 (torebkowo-więzadłowy)

wymień 6 sprzętów stosowanych w kinezyterapii i ich rodzaje. 18

1. Maty sensomotoryczne

2. Poduszki sensomotoryczne:

• klasyczne

• FITBONE

• jeżyki

• berety

3. Piłki rehabilitacyjne:

• klasyczne

• typu orzeszek

• typu donut

• BOSU – półpiłka rehabilitacyjna (równoważna)

4. Materace:

• klasyczne

• Balance Pad – mata równoważna

5. Równoważnia:

• dwukierunkowa

• wielokierunkowa

• TOGU – platforma równoważna

6. Inne:

• trampolina

• stepy

• podesty

• cavaletti

podaj jak PROM (ćwiczenia bierne) wpływają na:
mięśnie 3

stawy 3

ścięgna 2

inne korzyści 3

Mięśnie (3)

• Rozluźnienie: mniejsze napięcie

• Płynność ruchu: poślizg między tkankami, brak zrostów

• Elastyczność: sprężystość mięśni

Stawy (3)

• Odżywienie chrząstki: więcej mazi stawowej, wnika w chrząstkę

• Zakres ruchu: rozluźnia przykurczone torebki i więzadła

• Mniej ograniczeń: likwiduje zwłóknienia, mniejsza sztywność

Ścięgna (2)

• Poślizg: swobodny ruch w pochewkach

• Brak przykurczów: ścięgna nie skracają się

Inne korzyści (3)

• Ukrwienie i drenaż: krew i limfa (pompa mięśniowa)

• Endorfiny: lepsze samopoczucie

• Czucie głębokie: aktywacja proprioceptorów (mięśnie, powięzi, ścięgna, więzadła, torebki)

co obejmuje prom (5)

1. ruchy zgięcia i wyprostu – dostępne w każdym ze stawów kończyn

2. ruchy odwodzenia i przywodzenia

3. ruchy rotacyjne

4. ruchy obwodzenia

(do 2,3 i 4: zakres i dostępność ruchów wynikają z:

• specyfiki i budowy danego stawu

• stanowią główne źródło stymulacji proprioceptywnej

• są wykonywane w rozmaitych ułożeniach mobilizowanego stawu

5.ruchy ślizgowe – między płaskimi powierzchniami stawowymi (kości nadgarstka i stępu), niezbędne do prawidłowego funkcjonowania stawu; mobilizacja w kierunku przednio-tylnym i boczno-przyśrodkowym

podaj jak wykonujemy ćwiczenia bierne na kończynie piersiowej (łopatka i staw ramienny) 7

Łopatka:

• mobilizacja po ścianie klatki piersiowej

• dogrzbietowo i dobrzusznie

• doczaszkowo i doogonowo

Staw ramienny:

• wyprost i zgięcie

• odwodzenie i przywodzenie

• obwodzenie

• rotacja zewnętrzna i wewnętrzna

podaj jak wykonujemy ćwiczenia bierne na kończynie piersiowej staw łokciowy, nadgarstkowy i śródręczno-paliczkowe i międzypaliczkowe) 7

Staw łokciowy:

• zgięcie i wyprost

• ruchy rotacyjne

Staw nadgarstkowy:

• zgięcie i wyprost

• przywodzenie dopromieniowe i dołokciowe

• obwodzenie

• ruchy ślizgowe

Stawy śródręczno-paliczkowe i międzypalicznowe:

• zgięcie i wyprost

podaj jak wykonujemy ćwiczenia bierne na kończynie miednicznej (staw biodrowy, kolanowy, skokowy, i stawy śródstopno-paliczkowe i międzypaliczkowe) 9

Staw biodrowy:

• zgięcie i wyprost

• odwodzenie i przywodzenie

• obwodzenie

• rotacja zewnętrzna i wewnętrzna

Staw kolanowy:

• zgięcie i wyprost

• rotacja zewnętrzna i wewnętrzna

Staw skokowy:

• zgięcie i wyprost

• ruchy ślizgowe

Stawy śródstopno-paliczkowe i międzypaliczkowe:

• zgięcie i wyprost

Ćwiczenia we wspomaganej pozycji stojącej

jaki cel i wpływ na organizm mają ćwiczenia we wspomaganej pozycji stojącej? 2

jaka jest biomechanika rozkładu ciężaru ciała w staniu 2?

jakie są wskazania ogólne 4?

jakie są przeciwwskazania ogólne 5?

Cel i wpływ na organizm:

• najważniejsze ćwiczenie wprowadzające do aktywnej kinezyterapii

• pobudza kończyny do obciążania, aktywuje mięśnie atroficzne, buduje siłę

Biomechanika rozkładu ciężaru ciała w staniu: kończyny piersiowe: 60% masy ciała, kończyny miedniczne: 40% masy

Wskazania ogólne:

• niedowłady, atrofia mięśniowa, zaburzenia propriocepcji, stan po unieruchomieniu

Przeciwwskazania ogólne:

• silny ból, obrzęki, spastyczność

• niezdolność utrzymania ciężaru ciała, z brakiem czucia głębokiego i napięcia

Ćwiczenia maksymalnego stopnia wspomagania

podaj zakres wspomagania przy ćwiczeniach maksymalnego stopnia wspomagania

podaj cel i wpływ tych ćwiczeń (2)

podaj jak wykonać ćwiczenie (4)

podaj wskazania (3)

podaj 2 przeciwwskazania

Zakres wspomagania:

• podtrzymanie 75–100% masy ciała pacjenta

Cel i wpływ:

• pomoc w pionizacji

• zapobieganie zapadaniu się tułowia i postawie lordotycznej

Jak wykonać ćwiczenie:

• zastosowanie szelek przednich i tylnych oraz pasów podtrzymujących klatkę piersiową i brzuch

• umieszczenie piłki gimnastycznej pod brzuchem pacjenta jako dodatkowego podparcia

• użycie systemów podwieszeń/uprzęży nad bieżnią lub wózków rehabilitacyjnych

• terapeuta stale kontroluje prostopadłe ustawienie kończyn do tułowia

Wskazania:

• tetraplegia, niedowład/porażenie

Przeciwwskazania:

• otwarte rany w miejscu przylegania pasów/szelek

• brak napięcia i czucia bólu głębokiego

Ćwiczenia częściowego stopnia wspomagania

podaj zakres wspomagania

podaj cel i wpływ (3)

podaj jak wykonać ćwiczenie (3)

podaj wskazania (3)

podaj przeciwwskazania 2

Zakres wspomagania

• Podtrzymanie poniżej 75% masy ciała pacjenta.

Cel i wpływ (3)

progresywne obciążenie kończyn aż zwierzę się usamodzielni,wzrost siły mięśniowej

Jak wykonać (3, zależnie od deficytu)

1. Paraplegia: uprząż przednia i tylna, powolne zmniejszanie podparcia zadu do momentu zmęczenia mięśni.

2. Wiotkość (↓ napięcie, LMN): stymulacja mechaniczna (głaskanie/drapanie skóry) i stabilizacja dłońmi stawów nadgarstkowych lub kolanowych.

3. Spastyczność (↑ napięcie, UMN): praca nad odruchem zginania przez aktywne siadanie, co zmniejsza napięcie prostowników.

Wskazania (3)

1. Paraplegia

2. Niedowłady kończyn

3. Ogólne osłabienie mięśniowe

Przeciwwskazania (2)

1. Otwarte rany uciśnięte przez uprząż

2. Ostry ból stawowy

Ćwiczenia równoważne

podaj cel i wpływ (4)

jak wykonać ćwiczenia (4)

wskazania (4)

przeciwwskazania (4)

Cel i wpływ na organizm:

• poprawa propriocepcji, koordynacji oraz odruchów posturalnych

• aktywacja głębokich mięśni stabilizujących tułów, mięśni przykręgosłupowych i obwodowych

Jak wykonać ćwiczenia (metodyka):

• przenoszenie ciężaru ciała: delikatne popychanie psa (na boki, przód-tył, po przekątnej); podążanie głową za smakołykiem; uniesienie jednej lub dwóch łap (po przekątnej); ćwiczenie „podaj łapę“

• rytmiczna stabilizacja: rytmiczny, sprężynujący nacisk dłonią w dół na miednicę lub łopatki

• równoważnie (dwu- i wielokierunkowe): kontrolowane kołysanie deski przód-tył, na boki

• poduszki sensomotoryczne i trampoliny: stanie na elastycznym podłożu wymuszające mikroruchy zginaczy palców i stabilizatorów

Wskazania:

• zaburzenia propriocepcji, ataksja, stan po operacjach neurologicznych i ortopedycznych, osłabienie stabilizacji tułowia

Przeciwwskazania:

• ostre stany zapalne/bólowe, obrzęki, niestabilne złamania

• ostre urazy kręgosłupa szyjnego (przy ruchach głową za smakołykiem)

Przenoszenie ciężaru ciała

podaj cel i wpływ (6)

jak wykonać (5)

wskazania (3)

przeciwwskazania (5)

Cel i wpływ na organizm:

• obciążanie wybranej kończyny

• stymulacja propriocepcji, poprawa równowagi

• aktywacja mięśni atroficznych

Jak wykonać i progresować ćwiczenie:

1. Delikatne popchnięcie: wytrącanie ze stabilnej pozycji (stanie, a u bardzo słabych psów siad)

2. Zwolnienie nacisku: powoli przyłożyć nacisk na biodra lub łopatki, potem nagle zwolnić, co wymusza reakcję kompensacyjną.

3. Smakołyk: pies śledzi go głową i szyją (prawo, lewo, góra, dół) bez stawiania kroków w bok.

4. Stanie na 3 lub 2 kończynach: unoszenie pojedynczej łapy. Kolejność trudności: przekątna → ipsilateralna → przeciwległa.

5. Przenoszenie ciężaru: na poduszce sensomotorycznej, trampolinie lub podczas powolnego marszu.

Wskazania:

• atrofia mięśniowa, asymetrie w obciążaniu kończyn po zabiegach ortopedycznych

Przeciwwskazania:

• ostra faza zapalna, ból, obrzęki, spastyczność

• ćwiczenie ze smakołykiem jest bezwzględnie przeciwwskazane przy ostrych urazach kręgosłupa szyjnego

Podaj łapę

podaj cel i wpływ (3)

jak wykonać

Cel i wpływ na organizm:

• kończyna unoszona: zwiększenie aktywnego zakresu ruchu (ROM) w stawach, intensywna praca zginaczy stawu łokciowego oraz prostowników stawu ramiennego

• kończyna stojąca (podporowa): wzmocnienie mięśni prostowników

• poprawa propriocepcji, równowagi oraz świadomości własnego ciała

Jak wykonać i progresować ćwiczenie:

• poziom 1 (pozycja siedząca): pies podaje łapę na komendę; dłoń terapeuty/właściciela umieszczona początkowo nisko, a w miarę poprawy stabilności podnoszona wyżej (im wyżej, tym silniejsza aktywizacja mięśniowa)

jak wykonywać i progresować ćwiczenie podaj łapę? (2)

jakie są wskazania (3)?

jakie są 3 przeciwwskazania?

Jak wykonać i progresować ćwiczenie:

• poziom 2 (pozycja stojąca): wykonanie ćwiczenia w pozycji stojącej, ze wszystkimi kończynami ustawionymi prostopadle do tułowia

• poziom 3 (podłoże niestabilne): podawanie łapy w pozycji stojącej lub siedzącej na poduszce sensomotorycznej

Wskazania:

• osłabienie mięśniowe przodu ciała, ograniczenie zakresu ruchu stawów kończyny piersiowej, deficyty proprioceptywne

Przeciwwskazania:

• ból, obrzęki, spastyczność prostowników

• u pacjentów neurologicznych z zajęciem odcinka szyjnego wymagana jest asekuracja tułowia przed upadkiem

Platformy i stopnie

podaj cel i wpływ 3

podaj modyfikacje i progresję ćwiczeń 4

podaj 3 wskazania

podaj 3 przeciwwskazania

Cel i wpływ na organizm:

• zmiana rozkładu ciężaru ciała

• wzmacnianie siły i wytrzymałości mięśniowej oraz stabilizacji posturalnej

• trening propriocepcji i równowagi

Modyfikacje i progresja ćwiczeń:

• przeniesienie ciężaru na przód: przednie łapy na podłożu, tylne wyżej na platformie

• przeniesienie ciężaru na tył: przednie łapy na platformie, tylne na podłożu (aktywacja prostowników biodra i kolana)

• progresja w staniu: połączenie stania na stopniu z dodatkiem poduszki sensomotorycznej, sprężynowaniem lub unoszeniem pojedynczej łapy

• progresja w ruchu: wchodzenie i schodzenie z platformy bokiem (stymulacja przywodzicieli i odwodzicieli)

Wskazania:

• osłabienie mięśniowe, nierównomierne obciążanie przodu/tyłu ciała, zaburzenia propriocepcji

Przeciwwskazania:

• ból, niestabilność stawowa

Trampolina

podaj cel i wpływ 2

podaj jak wykonać 2

podaj modyfikacje 4

podaj wskazania 3

podaj przeciwwskazania 3

Cel i wpływ na organizm:

• wyjątkowo intensywna stymulacja układu proprioceptywnego i mikroruchów stabilizacyjnych

• aktywacja mięśni posturalnych, przykręgosłupowych oraz zginaczy/prostowników palców

Jak wykonać ćwiczenie:

• pies mały/średni: wszystkie 4 łapy na trampolinie; terapeuta wywołuje drgania maty dłońmi lub stopami

• pies duży: przednie łapy na trampolinie, tylne na podłożu LUB terapeuta stoi na trampolinie razem z psem, obejmując go nogami dla stabilizacji (kontrola limitu wagowego!)

Modyfikacje:

• sprężynowanie matą, popychanie, praca ze smakołykiem, siad–wstań lub waruj–wstań na trampolinie

Wskazania:

• zaburzenia propriocepcji, ataksja (w fazie stabilnej), osłabienie stabilizacji tułowia

Przeciwwskazania:

• ostry ból, lęk/panika przed niestabilnym podłożem

• ryzyko zeskoczenia lub upadku (bezwzględnie wymagana asekuracja!)

Ćwiczenia z wykorzystaniem piłki (równoważne i wzmacniające)

podaj cel i wpływ 3

jak wykonać ćwiczenie 3

wskazania 3

przeciwwskazania 3

Cel i wpływ na organizm:

• intensywna aktywacja mięśni tułowia,

• wzrost wyprostu w stawach biodrowych, kolanowych i ramiennych

Jak wykonać ćwiczenia:

• piłka centralnie pod ciałem: pies stoi łapami na podłożu; terapeuta stabilizuje go kolanami i toczy piłkę przód-tył oraz na boki

• klatka piersiowa/przednie łapy na piłce: tylne łapy na podłożu; przetaczanie piłki w celu obciążenia tyłu i wyprostu stawów miednicznych

• pies na piłce/donucie (pozycja stojąca, siedząca lub sfinksa): wywoływanie mikroruchów korekcyjnych w postawie

Wskazania:

• niedowłady (paresis/tetraparesis), stan po hemilaminektomii, potrzeba wzmocnienia prostowników i stabilizacji tułowia

Przeciwwskazania:

• choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych lub ramiennych (gdy wymuszony wyprost wywołuje ból)

• silny ból, lęk przed brakiem stabilności

• uciskanie jamy brzusznej zakłócające oddychanie

Dynamiczne ćwiczenia chodzenia chodzenie po prostej (powolny stęp)

podaj cel i wpływ 2

podaj wykonanie 3

podaj wskazania 2

podaj przeciwwskazania 2

Cel i wpływ:

• poprawa wzorca i symetrii chodu

• wydłużenie czasu obciążania kończyny

Wykonanie:

• powolny marsz na krótkiej smyczy

• tempo ustala pies, nie właściciel

Wskazania:

• rekonwalescencja po zabiegach, kulawizny nawykowe

Przeciwwskazania:

• ostry ból, obrzęki

Dynamiczne ćwiczenia chodzenia Chodzenie góra / dół (po pochyłościach)

podaj cel i wpływ 2

wykonanie

wskazania 2

przeciwwskazania 2

Cel i wpływ:

• w górę: wzmacnianie prostowników kończyn miednicznych i mięśni grzbietu; zwiększenie aktywnego zakresu ruchu (ROM) kończyn piersiowych

• w dół: praca ekscentryczna mięśni (zwłaszcza m. czworogłowego uda); zwiększenie obciążenia kończyn piersiowych

Wykonanie:

• kontrolowany marsz na smyczy po nachyleniu łagodnym (<15°) lub stromym (>15°) w uprzęży ochronnej

Wskazania:

• atrofia mięśniowa miednicy/grzbietu, stan po operacjach więzadeł kolana

Przeciwwskazania:

• ciężka ataksja

• choroby stawów kończyn piersiowych (przy schodzeniu w dół)

Dynamiczne ćwiczenia chodzenia Chodzenie do tyłu

podaj cel i wpływ 3

jak wykonać 3

dawkowanie

wskazania 3

przeciwwskazania 3

Cel i wpływ na organizm:

• silne przeniesienie ciężaru ciała na tył i wymuszenie intensywnego obciążania kończyn miednicznych

• aktywacja atroficznych mięśni prostowników zadu i uda

• wybitna poprawa koordynacji i propriocepcji kończyn miednicznych

Jak wykonać ćwiczenie:

• prowadzenie psa równolegle wzdłuż ściany lub w wąskim korytarzu (np. między kanapą a ścianą), co zapobiega zbaczaniu i skręcaniu tułowia

• podtrzymanie pasem lub dłonią pod brzuchem, aby zapobiec odruchowemu siadaniu

• wywieranie delikatnego nacisku na klatkę piersiową w kierunku doczaszkowym (bez pchania za głowę lub szyję)

Dawkowanie:

• rozpoczynamy od 2–3 kroków do tyłu (1–2 razy dziennie), dochodząc do ok. 10 kroków (3–5 razy dziennie)

Wskazania:

• atrofia mięśniowa tyłu ciała, rekonwalescencja neurologiczna, brak chęci obciążania kończyn miednicznych

Przeciwwskazania:

• wymaga stabilności w obu kończynach miednicznych (niewykonalne na 3 łapach!)

• ostry ból stawów kolanowych/biodrowych

• spastyczność

Dynamiczne ćwiczenia chodzenia Cavaletti (przechodzenie przez poprzeczki)

podaj cel i wpływ 2

wykonanie 2

3 wskazania

przeciwwskazania 3

Cel i wpływ:

• zwiększenie zgięcia w stawach (łokciowym, nadgarstkowym, kolanowym)

• poprawa wzorca chodu, propriocepcji i koncentracji

Wykonanie:

• przechodzenie stępem nad drążkami leżącymi na ziemi lub podniesionymi

• modyfikacja wysokości, odległości lub układanie w łuku

Wskazania:

• ograniczenie zgięcia stawów, kulawizny nawykowe, deficyty neurologiczne

Przeciwwskazania:

• ryzyko potknięcia i urazu u niestabilnych pacjentów

• ostry ból

Dynamiczne ćwiczenia chodzenia Ścieżka sensomotoryczna (urozmaicone nawierzchnie)

podaj cel i wpływ 3

wykonanie

wskazania 2

przeciwwskazania 1

Cel i wpływ:

• stymulacja receptorów podeszwowych

• wzmocnienie mięśni zginaczy

• poprawa równowagi

Wykonanie:

• powolny chód po podłożu miękkim (materace), chropowatym (żwir, wysoka trawa) oraz na poduszkach sensomotorycznych

Wskazania:

• zaburzenia propriocepcji, budowanie masy mięśniowej

Przeciwwskazania:

• niestabilność więzadłowo-stawowa (ryzyko przeciążeń na niestabilnym gruncie)

Dynamiczne ćwiczenia chodzenia Chodzenie po bieżni (suchej / wodnej)

podaj cel i wpływ 2

wykonanie

wskazania 3

przeciwskazania 3

Cel i wpływ:

• wymuszenie stałego rytmu chodu

• bieżnia wodna odciąża stawy (siła wyporu) przy jednoczesnym oporze hydrodynamicznym wzmacniającym mięśnie

Wykonanie:

• marsz z dostosowaną prędkością, z możliwością asysty (pasy, uprzęże, opór boczny)

Wskazania:

• reedukacja chodu, niedowłady, osłabienie siły mięśniowej

Przeciwwskazania:

• otwarte rany, ostre stany zapalne

• lęk przed urządzeniem

Dynamiczne ćwiczenia chodzenia Chodzenie po schodach (wchodzenie / schodzenie)

podaj cel i wpływ 2

wykonanie 2

wskazania 2

przeciwwskazania 3

Cel i wpływ:

• wchodzenie: wzmacnianie prostowników kończyn miednicznych (m. czworogłowy uda, mm. pośladkowe, m. brzuchaty łydki), wzrost zgięcia w stawach skokowych i kolanowych

• schodzenie: praca stabilizująca m. trójgłowego ramienia i zginaczy

Wykonanie:

• powolne pokonywanie prostych stopni z asekuracją uprzężą (przód/tył)

• zabronione jest skakanie

Wskazania:

• osłabienie mięśniowe tyłu ciała

• ograniczony aktywny zakres zgięcia stawów miednicznych

Przeciwwskazania:

• niekonsekwentne obciążanie kończyny

• znaczna ataksja/proprioceptywne ryzyko upadku

• rasy miniaturowe o bardzo krótkich kończynach

Inne ćwiczenia Slalom, chodzenie po okręgu, ósemki

podaj cel i wpływ 3

jak wykonać 3

wskazania 3

przeciwwskazania 4

Cel i wpływ na organizm:

• zwiększenie zakresu ruchu (ROM) kręgosłupa, zwłaszcza w płaszczyźnie bocznej (zgięcie boczne)

• aktywacja i rozciąganie bocznych oraz skośnych mięśni tułowia, grzbietu i brzucha

• poprawa propriocepcji, koordynacji oraz płynności obciążania kończyn

Jak wykonać ćwiczenia:

• slalom: prowadzenie psa stępem między drążkami/pachołkami; początkowo duże odległości, zmniejszane w miarę poprawy elastyczności kręgosłupa

• chodzenie po okręgu i ósemki: marsz stępem po zataczanych okręgach; w ósemkach następuje płynna zmiana strony zgięcia kręgosłupa

• kluczowa zasada: ćwiczenie musi być wykonywane symetrycznie w obu kierunkach (w lewo i w prawo)

Wskazania:

• sztywność kręgosłupa, asymetria napięcia mięśniowego tułowia, rekonwalescencja neurologiczna i ortopedyczna

Przeciwwskazania:

• ostry ból kręgosłupa, niestabilna dyskopatia

• spastyczność, ostre stany zapalne

Inne ćwiczenia Siad/wstań

podaj cel i wpływ 2

jak wykonać 2

2 wskazania

3 przeciwwskazania

Cel i wpływ:

• wzmacnianie prostowników stawu biodrowego, kolanowego i skokowego

• przeciwdziałanie atrofii

Jak wykonać ćwiczenie:

• pies przechodzi z siadu do stania w miejscu, nie robiąc kroków w przód przednimi łapami

• ułatwienie dla słabych psów: wstawanie z podwyższenia/podestu

Wskazania:

• atrofia mięśniowa tyłu ciała

• dysplazja biodrowa / osteoarthritis (gdy wyprost nie jest bolesny)

Przeciwwskazania:

• ból przy zgięciu w stawie kolanowym

• okres do ok. 4 tygodni po zabiegu TPLO (obciążenie więzadła rzepki)

• tendinopatia więzadła rzepki

Inne ćwiczenia Waruj – wstań

podaj cel i wpływ 2

jak wykonać 3

dawkowanie

wskazania 2

przeciwwskazania 3

Cel i wpływ na organizm:

• koncentracja na prostownikach stawów biodrowego i kolanowego oraz stawów ramiennego i łokciowego

• idealna alternatywa dla siad–wstań u psów z atrofią, u których głębokie zgięcie lub wyprost w stawie biodrowym podczas siadu wywołuje ból

Jak wykonać ćwiczenie:

• pies przechodzi z symetrycznej pozycji „waruj“ (pozycja sfinksa) bezpośrednio do stania

• równomierne rozłożenie ciężaru ciała na wszystkie cztery kończyny

• błąd niedopuszczalny: pies nie może najpierw przyjmować pozycji siedzącej, a następnie podciągać się na przednich łapach

Dawkowanie:

• 3–5 powtórzeń (3–5 razy dziennie), dochodząc stopniowo do 10–15 powtórzeń w serii

Wskazania:

• atrofia prostowników przodu i tyłu ciała, osteoarthritis stawu biodrowego

Przeciwwskazania:

• okres do ok. 4 tygodni po zabiegu TPLO (ryzyko przeciążenia więzadła rzepki)

• tendinopatia więzadła rzepki

• ostry ból

Inne ćwiczenia Tunel – przechodzenie pod przeszkodą

podaj cel i wpływ 3

jak wykonać 3

wskazania 3

przeciwwskazania 3

Cel i wpływ na organizm:

• zwiększenie zakresu zgięcia (ROM) we wszystkich głównych stawach kończyn

• praca ekscentryczna prostowników oraz aktywacja zginaczy tułowia i kończyn w warunkach obciążenia

• wzmocnienie mięśni otaczających stawy

Jak wykonać ćwiczenie:

• wykorzystanie tunelu lub poprzeczki zawieszonej na wysokości niższej niż kłąb pacjenta, wymuszającej ruch w przykucnięciu/czołganiu się (długość ok. 1,5 m)

• wysokość poprzeczki obniża się stopniowo (co 3–5 dni) w miarę postępów pacjenta

• terapeuta dba, aby pies poruszał się płynnie i symetrycznie, bez wyginania tułowia na boki

Wskazania:

• ograniczenie zgięcia w stawach, sztywność pooperacyjna, atrofie mięśniowe

Przeciwwskazania:

• stan po zabiegu TPLO (ze względu na przeciwwskazania do obciążania stawu w głębokim zgięciu)

• ostry ból przy zginaniu stawów

• niestabilność kręgosłupa

Inne ćwiczenia Taniec (chodzenie na dwóch kończynach miednicznych)

podaj cel i wpływ 3

jak wykonać

wskazania 2

przeciwwskazania 2

Cel i wpływ:

• zwiększenie obciążenia kończyn miednicznych

• stymulacja prostowników biodra

• poprawa równowagi

Jak wykonać ćwiczenie:

• terapeuta unosi przód psa (za łapy lub pod klatką piersiową) i powoli prowadzi go do przodu lub do tyłu

Wskazania:

• osłabienie mięśniowe tyłu ciała, zaburzenia równowagi u psów i kotów

Przeciwwskazania:

• ograniczenie lub bolesność wyprostu w stawie biodrowym

• niestabilność neurologiczna

Inne ćwiczenia Taczka (taczkowanie)

podaj cel i wpływ 3

jak wykonać

wskazania 1

przeciwwskazania 2

Cel i wpływ:

• przeniesienie ciężaru na kończyny piersiowe

• wzmocnienie wyprostu w stawie ramiennym i zgięcia w stawie łokciowym

• bardzo dobre ćwiczenie dla kotów

Jak wykonać ćwiczenie:

• terapeuta unosi tył ciała (za brzuch lub uprząż) do utraty kontaktu tylnych łap z podłożem, pozwalając psu iść do przodu na przednich łapach

Wskazania:

• atrofia i osłabienie mięśniowe kończyn piersiowych

Przeciwwskazania:

• deficyty proprioceptywne w kończynach piersiowych (wywołuje duży lęk i niepokój)

• niestabilność przodu ciała

Inne ćwiczenia Gumy oporowe (taśmy Theraband)

podaj cel i wpływ 2

jak wykonać

wskazania 3

przeciwwskazania 4

Cel i wpływ:

• selektywne wzmacnianie grup mięśniowych (protraktory, retraktory, przywodziciele)

• wywoływanie odruchowego zgięcia

Jak wykonać ćwiczenie:

• przymocowanie elastycznej taśmy na dystalną część kończyny (np. wokół stawu skokowego) i wywieranie delikatnego, stałego naciągu

Wskazania:

• atrofie selektywne, skrócona faza przenoszenia, deficyty proprioceptywne

Przeciwwskazania:

• ostry ból, obrzęki, spastyczność

• nieprawidłowy naciąg zakłócający biomechanikę stawów