1/31
Looks like no tags are added yet.
Paden tussen Persoonlijkheid en Gezondheid
Drie mechanismen waarmee persoonlijkheidstrekken de lichamelijke gezondheid beïnvloeden waaronder stress en coping, gezondheidsgedrag en sociale relaties
Stress en Coping
Invloed van trekken (zoals Neuroticisme) op de frequentie, duur en de manier van omgaan met stressreacties.
Gezondheidsgedrag
Invloed op dagelijkse keuzes en leefstijl (zoals roken, drinken, voeding, slaap en doktersbezoeken), waarbij Consciëntieusheid een sterke beschermende factor is.
Sociale Relaties
Invloed op het opbouwen van sociale steun en het vermijden van interpersoonlijke conflicten.
Levensduur / Sterfte (Longevity / Mortality)
Het verschijnsel dat een lage Consciëntieusheid de sterkste persoonlijkheidsvoorspeller is van een kortere levensduur en vroegtijdige sterfte.
Consciëntieusheid & Intelligentie
Op de middelbare school en universiteit is Consciëntieusheid de belangrijkste persoonlijkheidsvoorspeller van cijfers (r \ .21 - .23), met een effectgrootte die vergelijkbaar is met die van intelligentie.
Compensatie-effect
Hoge Consciëntieusheid kan lagere niveaus van intelligentie compenseren (en vice versa) bij het behalen van academische resultaten.
Algemene en Taakprestaties
Consciëntieusheid is veruit de sterkste voorspeller van algemeen functioneren en specifieke taakprestaties op de werkvloer (\(r = .33\)).
Gewenste Werkstijlen
Eigenschappen die managers het hoogst prioriteren bij werknemers, met name Betrouwbaarheid (C), Integriteit (V/C), Zelfbeheersing (C/-N) en Samenwerking (V),.
Organisatorisch Burgerschapsgedrag (OBG / OCB)
Vrijwillig, voordelig gedrag voor de organisatie dat niet formeel verplicht is (zoals collega's helpen); sterkst voorspeld door Consciëntieusheid (\(r = .40\)).
Contraproductief Werkgedrag (CWG / CWB)
Schadelijk gedrag op het werk (zoals stelen, spijbelen of pesten); sterkst negatief gerelateerd aan Vriendelijkheid (\(r = -.51\)) en Consciëntieusheid (\(r = -.40\)).
Hollands RIASOC / RIASEC-model
Model van beroepsinteresses ingedeeld in zes typen> Realistisch, Intellectueel, Artistiek, Sociaal, Ondernemend en Conventioneel.
Hoofdassen RIASOC
Ordening van interesses langs twee dimensies> Data vs. Ideeën en Dingen vs. Mensen.
*Koppeling met Big Five
Openheid hangt samen met Intellectueel/Artistiek; Consciëntieusheid met Conventioneel/Ondernemend; Extraversie met Ondernemend/Sociaal; Vriendelijkheid met Sociaal.
Zelf-determinatietheorie (SDT - Deci & Ryan)
Theorie over drie universele psychologische basisbehoeften die essentieel zijn voor menselijke groei en welzijn> autonomie, verbondenheid, competitie, status en narratieve identiteit
Autonomie
De behoefte om vrij te handelen en eigen keuzes te maken.
Verbondenheid
De behoefte aan warme, betekenisvolle sociale relaties en erbij horen.
Competentie
De behoefte om effectiviteit en bekwaamheid te ervaren.
Status (Barrick et al.)
Een aanvullende behoefte specifiek in de werkcontext, gericht op macht, invloed en prestige.
Narratieve Identiteit (McAdams)
Een geïnternaliseerd en steeds ontwikkelend levensverhaal dat verleden, heden en verwachte toekomst integreert tot een betekenisvol en samenhangend geheel.
Life Story Interview (LSI)
Kwalitatieve onderzoeksmethode om het levensverhaal te analyseren aan de hand van specifieke sleutelscènes (hoogtepunten, dieptepunten, keerpunten).
Thema Agency
Verhaalthema gericht op zelfbeschikking, autonomie en controle over het eigen leven (positief gerelateerd aan Consciëntieusheid),.
Thema Communion
Verhaalthema gericht op verbondenheid, intimiteit, liefde en saamhorigheid (positief gerelateerd aan Extraversie en Vriendelijkheid),.
Affectieve Toon
De emotionele lading van het levensverhaal (een negatieve toon hangt samen met Neuroticisme).
Zelf-gereguleerde Persoonlijkheidsverandering
Het bewust en vrijwillig nastreven van doelen om specifieke facetten van de eigen persoonlijkheid te veranderen,.
Veranderdoelen
Concrete doelen gericht op het verbeteren van welzijn, sociale vaardigheden of werkprestaties.
Bottom-up Mechanisme van Verandering
Verandering waarbij het bewust en langdurig aanpassen van alledaags gedrag (states) via gewoontes (habits) uiteindelijk leidt tot een blijvende verandering in een persoonlijkheidstrek (trait).
Klinische therapie, digitale interventies, kosten van gedrag out of character en beleidsrelevantie van trekken
Klinische Therapie
Top-down behandelvormen (zoals cognitieve therapie of medicatie) die leiden tot een langdurige daling in Neuroticisme en stijging in Extraversie.
Digitale Interventies (bijv. PEACH)
Smartphone-interventies met als-dan plannen (implementatie-intenties) en gedragsopdrachten om doelen voor trekverandering te bereiken.
Kosten van gedrag 'out of character
Het gegeven dat handelen buiten het eigen gebruikelijke trekpatroon (bijv. extravert gedrag door een introvert) leidt tot een toename in negatief affect en vermoeidheid.
Beleidsrelevantie van Trekken
Het inzicht dat het beïnvloeden van persoonlijkheidstrekken een effectiever aangrijpingspunt vormt voor maatschappelijk beleid dan losse gedragingen, vanwege de brede en duurzame effecten over meerdere levensdomeinen heen,.