NaWe: thema 1

Wat is een gameet en welke 2 soorten bestaan er?

voortplantingscel: eicel of zaadcel

Wat is oögenese en waar vind het plaats?

• vorming + ontwikkeling eicellen

• in eierstok

• geboorte-puberteit

Wat is de rol van FSH

• follikelstimulerend hormoon

• stimuleert groei van follikels

Wat is de rol van LH?

• luteïniserend hormoon

• stimuleert eisprong + geel lichaam

Wat is de rol van oestrogeen?

stimuleert opbouw baardoederslijmvlies

Wat is de rol van progesteron?

houdt baarmoederslijmvlies geschikt voor mogelijke zwangerschap

Wat is een follikel en wat is de glashuid?

• follikel: structuur in de eierstok met een eicel omgeven door follikelcellen

• glashuid: beschermende laag rond de eicel

Hoe verloopt de eierstokcyclus?

1. groei van de follikel (FSH: follikelcellen produceren oestrogeen)

2. ovulatie rond dag 14: de Graafse follikel barst open + eicel komt vrij

3. Vorming van het gele lichaam onder invloed van LH (produceert oestogeen en progesteron)

4. geen bevruchting: geel lichaam degenereert → menstruatie

5. wel bevruchting: geel lichaam blijft hormonen produceren tot de placenta het overneemt

Wat is de rol van het geel lichaam?

produceer oestrogeen en progesteron

Wat gebeurt er bij de menopauze (rond 50 jaar?)

Oögenese en menstruele cyclus vallen stil

klachten:

• opvliegers

• nachtelijk zweten

• slaapstoornissen

Waarom liggen de teelballen buiten de lichaamsholte?

lagere tempratuur voor zaadcellen, beter geschikt voor de vorming en rijping

Wat gebeurt er in de zaadbuisjes, de bijbal en de cellen van Leydug?

zaadbuisjes: vorming zaadcellen

bijbal: zaadcellen rijpen en opslagen

cellen van leydig: produceren testosteron

Wat is spermatogenese en hoe verloopt ze?

→ Vorming van zaadcellen in de zaadbuisjes

• puberteit-levenslang

wat zijn de delen van een zaadcel en hun functies?

kop: haploïde kern

acrossoom: blaasje met enzymen om door de lagen rond eicel te geraken

middenstuk: mitochondriën voor energie

zweepstaart: voortbeweging

vergelijking oögenese en spermatogenese (plaats + start)

oögenese:

• in de eierstokken

• begint voor de geboorte

spermatogenese:

• in de zaadbuisjes

• start puberteit

Wat is coïtus en wat gebeurt er bij de man tijdens ejaculatie?

coïtus = geslachtsgemeenschap

man:

• erectie, voorvocht (klieren van cowper, zuivert urinebuis), ejaculatie of zaadlozing

• sperma = 1% zaadcellen + 99% zaadvocht

Welke hindernissen moet een zaadcel overwinnen en waar?

• vagina: zuur milieu + antilichamen vernietigen een deel

• baarmoederhals: slijmprop (word vloeibaarr tijdens vruchtbare dagen)

• baarmoeder: juiste eileider kiezen

• eileider: tegen de stroom in bewegen

Hoe lang overleven zaadcellen en hoe lang duurt de verplaatsing

• 3-5 dagen

• 30 min-2 uur

Wat is bevruchting en hoe verloopt ze?

→ het samensmelten van de mannelijke en vrouwelijke voortplantingscel

1. door de corona radiata

2. door de glashuid (acrosoomreactie)

3. bevruchtingsmembraan verhindert verdere zaadcellen

Wat is de acrosoomreactie en het bevruchtingsmembraan?

acrosoomreactie: vrijstelling van het enzymen die de zaadcel helpen door de glashuid te dringen

bevruchtingsmembraan: veranderd membraan dat voorkomt dat andere zaadcellen binnendringt

Wat is een embryogenese?

de ontwikkeling van de bevruchte eicel tot embryo tijdens de eerste 8 weken

hoe lang duurt een zwangerschap?

38 weken (vanaf de bevruchting) - 40 weken (vanaf laatste menstruatie)

Wat zijn blastomeren en klievingsdelingen?

blastomeren: cellen die ontstaan door de eerste delingen van de zygote

klievingsdelingen: snelle celdelingen zonder groeifase tussen de delingen

Wat is een morula en een blastula?

morula: compacte bol van ongeveer 16-32 cellen rond dag 4

blastula: ontwikkelingsstadium met een vocht gevulde holte (blastulaholte)

Wat is het verschil tussen trofoblast en embryoblast?

trofoblast: buitenste cellaag van de blastula → vorming placenta

embryoblast: celgroep waaruit het embryo zich ontwikkelt

Wat is het verschil tussen totipotent, pluripotent en multipotent?

totipotent: kan uitgroeien tot volledig individu

pluripotent: kan alle weefseltypes vormen, maar niet zelfstandig een volledig individu

multipotent: kan uitgroeien tot een beperkter aantal verwante celtypes

Wat is innesteling en wanneer begint ze?

vasthechten in baarmoederslijmvlies, 7 dagen na bevruchting

Wat is de rol van HCG?

houdt het gele lichaam in stand

Wat zijn de kiembladen en wat voren ze?

2e week: ectoderm en endoderm (opperhuid, zenuwstelsel, spijs- + ademhalingsstelsel)
3e week (mesoderm (skelet, bloedvaten spieren)

Wat is de fucntie van placenta, amnion en navelstreng?

placenta: uitwisseling van stoffen

amnion: bescherming van het embryo

navelstreng: verbinding met placenta

Wat is organogenese en wanneer gebeurt ze?

• ontwikkeling van de organen

• week 4-8

Wat is het verschil tussen embryonale en foetale fase?

eerste 8 weken: aanleg organen, zeer gevoelig
9-geboorte: groei organen, minder gevoelig

Hoe ontstaat een twee-eiige tweeling?

er komen 2 eicellen vrij, elk bevrucht door een andere zaadcel

Hoe ontstaat een eeneiige tweeling?

1 eicel word bevrucht door 1 zaadcel, het vruchtje splitst zich in 2 embryo’s

Waar wordt testosteron gemaakt?

cellen van leydig

Wat is een spermatozoïde en een spermatide?

spermatide: onrijpe cel die nog zaadcel moet worden

spermatozoïde: rijpe zaadcel

Wat is diffusie?

Verplaatsen van stoffen van hogere concentratie naar lagere concentratie