1/44
Een uitgebreide set begrippen en definities gebaseerd op de collegestof over anatomie, fysiologie, pathologie, farmacologie, psychiatrie en klinisch redeneren.
Homeostase
Het proces waarbij het lichaam probeert het interne milieu zo stabiel mogelijk te houden, zoals de lichaamstemperatuur, bloeddruk, bloedsuiker, zuurstofgehalte, CO2-gehalte, pH en vochtbalans.
Negatieve terugkoppeling
Een regelmechanisme in het lichaam waarbij een verandering wordt tegengewerkt, zoals het verlagen van de bloeddruk wanneer deze stijgt.
Positieve terugkoppeling
Een mechanisme waarbij een verandering juist wordt versterkt, zoals contracties tijdens de bevalling die zorgen voor meer oxytocine waardoor de weeën sterker worden.
Diffusie
Het passief verplaatsen van deeltjes van een plaats met een hoge concentratie naar een lage concentratie totdat er zoveel mogelijk evenwicht ontstaat, zonder verbruik van energie.
Osmose
De specifieke verplaatsing van water door een semipermeabel membraan van een lage concentratie opgeloste stoffen naar een hoge concentratie opgeloste stoffen.
Actief transport
Het transport van stoffen of ionen tegen hun concentratieverschil in (van laag naar hoog), waarvoor energie in de vorm van ATP nodig is.
Hematocriet
Het percentage van het totale bloedvolume dat uit rode bloedcellen (erytrocyten) bestaat.
Buffy coat
De middelste laag die ontstaat na het centrifugeren van bloed, bestaande uit leukocyten en trombocyten.
Acidose
Een toestand van het arteriële bloed waarbij de pH lager is dan 7,35.
Alkalose
Een toestand van het arteriële bloed waarbij de pH hoger is dan 7,45.
Respiratoire alkalose
Een toestand met een verhoogde pH (pH↑) veroorzaakt doordat er te veel CO2 wordt uitgeademd (CO2↓), bijvoorbeeld bij hyperventilatie.
Respiratoire acidose
Een toestand met een verlaagde pH (pH↓) veroorzaakt doordat er bij onvoldoende ventilatie te weinig CO2 wordt uitgeademd (CO2↑).
ABCDE-methode
Een systematische methode om een mogelijk vitaal bedreigde patiënt snel te beoordelen en behandelen via Airway, Breathing, Circulation, Disability en Exposure/Environment.
Respiratoir membraan
De bloed-gasbarrière tussen alveolaire lucht en capillair bloed, opgebouwd uit onder andere alveolair epitheel, basaalmembraan en capillair endotheel.
Eupnoe
Een normale, rustige ademhaling met bij een volwassene een frequentie van ongeveer 12–20 ademhalingen per minuut.
Tachypnoe
Een versnelde ademhaling.
Bradypnoe
Een vertraagde ademhaling.
Apnoe
Een volledige ademstilstand.
Dyspnoe d'effort
Het subjectieve gevoel van kortademigheid of benauwdheid dat optreedt tijdens lichamelijke inspanning.
Dyspnoe de repos
Het subjectieve gevoel van kortademigheid of benauwdheid dat aanwezig is in rust.
Kussmaul-ademhaling
Een diep en snel ademhalingspatroon dat vaak optreedt als reactie op een metabole acidose, zoals bij nierfalen of ernstig ontregelde diabetes mellitus.
Cheyne-Stokes-ademhaling
Een periodiek adempatroon waarbij de ademhaling geleidelijk dieper wordt, daarna weer oppervlakkiger, en gevolgd kan worden door een apnoeperiode.
Kleine bloedsomloop
Het traject van rechterventrikel via de a. pulmonalis naar de longen en via de vv. pulmonales naar het linkeratrium, gericht op zuurstofopname en CO2-afgifte.
Grote bloedsomloop
Het traject van linkerventrikel via de aorta naar de lichaamsweefsels en via de venae cavae terug naar het rechteratrium, gericht op aflevering van O2 en voedingsstoffen.
Sinusknoop (SA-knoop)
De in het rechteratrium gelegen natuurlijke pacemaker van het hart waar de normale elektrische prikkelgeleiding begint.
Diastole
De fase van de hartcyclus waarin de ventrikels ontspannen en zich vullen met bloed.
Systole
De fase van de hartcyclus waarin de ventrikels samentrekken en bloed wegpompen naar de longen en het lichaam.
Perfusie
De doorbloeding van de weefsels om cellen te voorzien van voldoende zuurstof en voedingsstoffen.
Depolarisatie
De fase tijdens een actiepotentiaal waarin natriumkanalen openen en Na+ de cel instroomt, waardoor de binnenzijde van het celmembraan positiever wordt.
Repolarisatie
De fase tijdens een actiepotentiaal waarin kaliumkanalen openen en K+ de cel uitstroomt, waardoor de membraanpotentiaal weer negatiever wordt.
Saltatoire geleiding
De snelle sprongsgewijze impulsoverdracht langs een gemyeliniseerd axon van knoop van Ranvier naar knoop van Ranvier.
Tolerantie
Het verschijnsel waarbij iemand steeds meer van een middel nodig heeft om hetzelfde effect te bereiken.
Craving
Een sterke drang of onbedwingbare trek om een middel te gebruiken.
Cluster A-persoonlijkheidsstoornissen
Een groep persoonlijkheidsstoornissen die gekenmerkt wordt door vreemd of excentriek gedrag (paranoïde, schizoïde en schizotypische persoonlijkheidsstoornis).
Cluster B-persoonlijkheidsstoornissen
Een groep persoonlijkheidsstoornissen die gekenmerkt wordt door dramatisch, emotioneel en impulsief gedrag (antisociale, borderline, histrionische en narcistische persoonlijkheidsstoornis).
Cluster C-persoonlijkheidsstoornissen
Een groep persoonlijkheidsstoornissen die gekenmerkt wordt door angst en onzekerheid (vermijdende, afhankelijke en dwangmatige persoonlijkheidsstoornis).
Delier
Een acuut ontstane neuropsychiatrische toestand met een fluctuerend verloop, gekenmerkt door aandachtstoornissen, desoriëntatie en een veranderd bewustzijn, vaak met een lichamelijke oorzaak.
Anterograde amnesie
Het onvermogen of de moeite om nieuwe herinneringen op te slaan na het ontstaan van het geheugenverlies.
Retrograde amnesie
Het verlies van herinneringen aan gebeurtenissen van vóór een bepaalde gebeurtenis of trauma.
Waan
Een niet aan de werkelijkheid toetsbare overtuiging die moeilijk of niet te corrigeren is met logische argumenten.
Hallucinatie
Een zintuiglijke waarneming zonder dat er daadwerkelijk een externe prikkel aanwezig is.
Illusie
Een verkeerde interpretatie van een werkelijk aanwezige externe prikkel.
Ziektegerichte palliatie
De palliatieve fase waarin genezing niet meer mogelijk is, maar de behandeling nog gericht is op het afremmen van de ziekte en/of levensverlenging zolang dit passend is.
Symptoomgerichte palliatie
De palliatieve fase waarbij de focus verschuift naar de kwaliteit van leven en het verminderen van hinderlijke symptomen.
PES-structuur
Een methodiek voor het formuleren van een verpleegkundige diagnose bestaande uit het Probleem (P), de Etiologie (E) en de Signs/symptoms (S).