1/24
Looks like no tags are added yet.
Utuhengal
lugal Uruk
2120 r. pnę. → przepędza Gutejów z Mezopotamii (z południa - de facto zajął się nimi Puzurinszuszinak, gubernator Suzy, Elamu)
V Dynastia
Uruk stolicą
Urnammu
W 2100 detronizuje Utuhengala i zakłada III Dynastię z Ur; przejście ośrodka z Uruk do Ur (Uruk pozostaje przy statusie stolicy)
2112-2095
Dziś.lalność organizacyjna kraju; odbudowa centrum
Powrót do kultu bogów Sumeru
Najstarszy znany ,,kodeks praw” → ucywilizowany;
wzorzec miar objętości
standardowa waga w srebrze
zamiana kary śmierci i okaleczania
Rozwój rolnictwa, budowa kanałów, budowa zigguratów wyposażonych w tarasy
Zinaugurował tradycję małżeństw politycznych, co dawało państwu Ur panowanie nad peryferycznymi krajami imperium sumeryjskiego
Wieczysty sojusz z Mari; książęta z Mari funkcjonowali na dworze sumeryjskim. Ekspansja max do linii Eufratu
Mar.Tu (Amoryci) już od Naram-Sina uprzykrzali się Sumerowi. Sojusz z Mari dawało mu bastion, bo to Mari się zajmowało Amorytami
Gudea
2141-2122; ensi
Odbudowa Lagasz, głównie budowa świątyni Eninnu w Girsu, na życzenie senne bogini
Zjednoczył mieszkańców Lagasz, a świątynię zbudował ze środków sprowadzonych/zakupionych; jakiemuś miastu-państwu musiało się zatem niezwykle powodzić po upadku Sumero-Akadu
Szulgi
2097-2047
Wojna w Kurdystanie, walki z Lulubi i Hurytami o Simurrum, zdobyte ostatecznie w 2051; ważny szlak handlowy
wojny huryckie, obrona przed Lulubi
Wojna w południowo-zachodnim Iranie; tam Gutejowie pogrążyli Elam w anarchii
Przymierze z Warahsze; zajmuje Suzę i obsadza namiestnikiem sumeryjskim
Zorganizował sieć komunikacyjną z zajazdami, w których podróżni otrzymywali racje żywności w zależności od swej rangi (miesi Dominiki)
utrzymał stan posiadania, które zdobył Urnammu
poszerzenie dwukrotne strefy kontrolowanej Mada;kontynuacja kierunku politycznego ustanowionego przez Urnammu
zaczął budowę muru MAR.TU; sieć fortyfikacji ,,odrzucających”
dopiero on podbił Elam, który utrzymał się jako prowincja do czasów Ibbi-sana (Suzjana; reszta regionu elamickiego pozostała niezależna)
Amarsin
2046-2038
Włączenie Aszur do imperium
Kampanie w Kurdystan i Elam
,,Bóg słońca kraju”
Apogeum prosperity
2112-2038
bala
Podatek uiszczany z centralnych prowincji przez ich ensi;
wyspecjalizowany/spersonalizowany
co miesiąc inna prowincja ponosi koszta utrzymania
czerpanie zasobów na funkcjonowanie państwa; uzyskiwanie środków np. na wypłacanie racji/przydziałów robotnikom
integrowało i scalało ze sobą państwo
w jego ramach wpływał także trybut ze strefy wojskowej (zewnętrznej) Mada
Dopóki trwało bala, dopóty Sumer pozostawał ekonomiczno-administracyjnie ciągły i zintegrowany
ensi
Namiestnicy prowincji, zawsze wybierani w obrębie starych, tradycyjnych rodów lokalnych arystokratycznych
uiszczali podatek
reprezentacja lugola Ur i ludności wobec lugala Ur
zarząd gospodarką świątynną, utrzymywanie porządku, lokalny sędzia
eren
rezerwiści; wojskowi z garnizonów stacjonujących w prowincjach jako oraz graniczna; byli zaciągani (wykorzystywani) do robót publicznych
sukkal-mah
,,wielki kanclerz”; zwierzchnik innych sukkali, inspektor, wezyr; kontrolował prowincje i zbierał sprawozdania od ensi
Ibbisin
panował 25 lat
w 17 roku panowania odbył udana wyprawę do Suzy
namiestnicy kolejnych miast-państw zaczynają wypowiadać mu posłuszeństwo; nawet sąsiednich w stosunku do Ur, ogłaszają się nawet lugalami, co świadczy o utracie kontroli
zanikają teksty administracyjne, nawet z Ummy i Lagasz; inflacja, głodowanie, upadek systemu bala
została mu linia Eufratu
Amoryci się już rozlewają po państwie, większe poparcie i uznanie ma już Iszbierra
dwa najazdy elamickie 2007r. p.n.e. ; pierwszy odparł zjednoczony z Iszbierrą, drugi raz opanowali na kilka lat Ur ,,Lament nad zniszczeniem Ur”
wywieziono go do Anszan i słuch po nim zaginął
Iszbierra
namiestnik Isin i dowódca wojskowy
z braku wyboru Ibbisin nadał mu władzę nad Nippur; kontroli już nie zwrócił, kontrola nad Nippur predestynowała go do najwyższej pozycji
głód w stolicy; odpada linia Tygrysu
przesyła królowi ogromne zapasy żywności, bo ten go o to wybłagał. nie wysłał - ogłosił się królem Isia; cały czas Ibbisin panuje, ale państwo już rozpada się w szwach
coraz więcej miast-pa≥ństw go uznaje
prawdopodobnie Amoryta
uznaje że musi pomścić Ibbisina - za cel stawia sobie odzyskanie Ur, ostatecznie odbije je Elamitom i odbuduje
Prowincje
I ziemie rdzenne
Sumer i Akad
aluwialne tereny Mezopotamii
jasno określone granice
północna granica - mur mar.tu
II wschód
terytoria między Tygrysem i Zagrosem, od Suzy po równinę Niniwy
administracja wojskowa
bezpośrednia eksploatacja ziem kierowana przez szagina, podlegający rezydującemu w stolicy wezyrowi
trybut - określona ilość zwierząt (bydła, owce, kozy), do Puzrisz-Dagan; część bala, źródło pożywienia dla dworu i dary dla świątyń
III - tereny wrogie
relacje na drodze dyplomatycznej; małżeństwa
stosunki utrzymywane w celu prowadzenia wymiany handlowej i pozyskiwania surowców mineralnych
IV - tereny zależne
zachód i północ
ożenki (np. syn Szulgiego i księżniczka z Mari) jako bufor przeciw Amorytom
inflacja - nieurodzaj lub odmowa płacenia podatków przez prowincje
upadek bala - scalał on państwo, umożliwiał przepływ i redystrybucję dóbr/zasobów przez państwo
nie datowano już tabliczek określeniami rocznymi
bunt Iszbi-Erry
najazdy - to narracja wroga i przesadzona, od dawna bowiem już się asymilowali z ludnością, przejmowali sektor wojskowy, osadzano je w granicach państwa także przez wzgląd na brak rąk do pracy
Elam - podporządkowany władcy Szimaszki (ze wschodu, który pozostawał wrogi Ur pomimo prób nawiązania stosunków dyplomatycznych); wygnał Ibbisena do Suzy
7-letnia okupacja Elamitów do wypędzenia przez Iszbi-Errę
sumeryjski renesans
kultywowanie i zachowanie lokalnych tradycji - lokalne kalendarze, pomimo próby wprowadzenia jednego (obowiązywał tylko w Puzrisz-Dagan)
akadyjskie tradycje też się jednak utrzymywały - obsadzanie dzieci królewskich na stanowiskach najwyższych kapłańskich, wznoszenie i odnawianie świątyń - kult władców, centralizacja religijna
niezależność lokalnych gospodarek i hierarchii - tradycja miast-państw starosumeryjska
określenia roczne III dynastii - datowanie (ak.)
Kodeks Ur-Nammu
system miar i wag: siła (obj.), mina i sykl (waga w srebrze)
ochrona wdów, sierot, biednych, zakaz wyrzucania żony z domu
humanitaryzm (brak kar śmierci/talionu) → wynagrodzenia w postaci pieniężnej służyły jako czynnik pragmatyczny; wynagrodzenie straconych przez państwo godzin roboczych, których nie mógł wypełnić poszkodowany robotnik (np. przez ubytek na zdrowiu), bo nie ma tu jasno zaznaczone, kto te wynagrodzenie otrzymuje (zakładamy zatem, że państwo)
dublamah
siedziba sądu w zigguracie Ur
enuqnmah
skarbiec i sanktuarium boga Nanny i żony Ningal
ehursag
pomieszczenie dla personelu i sanktuarium Szulgiego
egipar
zamieszkanie kapłanki królewskiej i jej świty
Urbaba
Ensi Lagasz; podjął się odbudowy Girsu, zniszczonej przez Lugalzagesiego i od tej pory nietykanego. Jego dzieło rekonstrukcyjne kontynuował Gudea
Zigguraty
wypalane cegły
cegły dedykacyjne. imieniem władcy; przywilej króla, nie ensich
nie z decyzji władcy, a na życzenie boga, zazwyczaj wyrażonego we śnie władcy
→ Gudea był ensi, ale rządził w czasach gutejskich, prawdopodobnie odeń zależny (wasal), więc po prostu mógł te kilkanaście świątyń wybudować, zwłaszcza Eninnu (Ningirsu)