Glikoliz ve Denetimi

Flashcards containing key vocabulary terms and definitions from the lecture notes on Glycolysis and its control.

Glikoliz

Glukozun enerji (ATP ve NADH+H) ve diğer metabolik yollara ara ürün sağlamak için pirüvata kadar yıkılmasıdır.

Pirüvatın kaderi

Ortamın oksijenizasyon derecesine ve dokunun mitokondrisi olup olmaması gibi faktörlere bağlıdır.

Pirüvat (Aerobik glikoliz)

Mitokondrisi ve yeterli oksijeni olan hücrelerde glikolizin son ürünüdür.

Anaerobik glikoliz

Glukozun laktata dönüşümüdür.

GLUT1

Eritrositler, damar endotel hücreleri, beyin, böbrek, kolon ve plasentada yer alır; bazal glukoz transportundan sorumludur.

GLUT2

Karaciğer, pankreas, ince bağırsak ve böbrek proksimal tüp hücrelerinde bulunur; glukozun hızlı yakalanması ve salınmasını sağlar.

GLUT3

Temel olarak beyin nöronlarında, böbrek ve plasentada bulunur; glukozun nöronlarda yakalanması ve taşınmasını sağlar.

GLUT4

Yağ ve kas hücrelerinde bulunur; insülinle uyarılan glukoz yakalanmasını gerçekleştirir.

GLUT5

İnce bağırsakta ve böbrekte yer alır; fruktoz taşınımını gerçekleştirir.

GLUT7

Karaciğerde mikrozomal fraksiyonda yer alır; endoplazmik retikulumdan glukozun salınımını gerçekleştirir.

SGLT1

Glukozun ince bağırsakta Na’a bağlı kotransport sistemi ile hücreye alınmasını ve böbrek proksimal tübülünde emilimini sağlar.

Glikoliz

Glukozun pirüvata kadar yıkım sürecidir.

Aerobik glikoliz

Pirüvat TCA döngüsüne girer, CO2 ve H2O’ya kadar yıkılır.

Anaerobik glikoliz

Pirüvat laktata çevrilir.

Glikolizin 1. Aşaması (Enerji Yatırımı)

Glukozun fosfatlanması ve iki molekül trioz oluşumu, iki ATP harcanır.

Glikolizin 2. Aşaması (Enerji Kazanımı)

İki molekül Gliseraldehit-3-P piruvata dönüşmekte, 4 ATP oluşmakta.

Hekzokinaz katalizi

Glikolizin ilk basamağıdır ve geri dönüşümsüzdür; glukoz 6. karbonunda fosforillenir.

Hekzokinaz

Ortamda çok düşük konsantrasyonda glukoz varsa bile onu fosfatlar.

Glukokinaz

200 mg/dL düzeylerinde etkili, yani ilgisi çok düşüktür, insülin ile indüklenebilir.

Glukoz-6-fosfat

Hücre içinde hapsolur, dışarı çıkamaz.

Fosfoglukoz İzomeraz katalizi

Glukoz-6-P'nin fruktoz-6-P'ye dönüşümüdür; izomerizasyon reaksiyonudur.

Fosfofruktokinaz 1 katalizi

Glikolizin 2. hız kısıtlayıcı basamağıdır ve en güçlü allosterik düzenlenme basamağıdır; geri dönüşümsüzdür.

Fosfofruktokinaz-1'in düzenlenmesi

Fruktoz-6-fosfat’ın fosforilasyonu, glikolizdeki en önemli kontrol basamağıdır.

Aldolaz katalizi

Fruktoz-1,6-bifosfatın dihidroksiaseton-P + gliseraldehit-3-P'ye dönüşümüdür; aldol yarılmasıdır.

Trioz Fosfat İzomeraz (TIM) katalizi

Dihidroksiaseton-P'nin gliseraldehit-3-P'ye dönüşümüdür; glikoliz bu noktadan itibaren devam eder

Gliseraldehit-3-fosfat Dehidrogenaz katalizi

Glikolizde NAD+'in NADH'a indirgendiği tek basamaktır.

Fosfogliserat Kinaz katalizi

Substrat düzeyinde fosforilasyonun gerçekleştiği ve ilk ATP’nin sentezlendiği basamaktır; geri dönüşümlüdür.

Fosfogliserat Mutaz katalizi

3-fosfogliserat'ın 2-fosfogliserat'a dönüşümüdür.

Enolaz katalizi

2-fosfogliserat'ın fosfoenolpiruvat + H2O'ya dönüşümüdür; Mg++-bağımlı dehidrasyon reaksiyonu fluorid ile inhibe olur.

Piruvat Kinaz katalizi

Glikolizin son hız kısıtlayıcı ve aynı zamanda ATP üretiminin gerçekleştiği reaksiyondur; geri dönüşümsüzdür.

Laktat dehidrogenaz

RBC ve WBC benzeri hiç mitokondrisi olmayan veya az olan ve yoğun egzersizdeki iskelet kasında önemlidir.

Pirüvat dehidrogenaz kompleksi

Mitokondride yer alır TCA ve yağ asidi sentezi için AKoA kaynağıdır.

Pirüvat karboksilaz

Mitokondride yer alır. AKoA tarafından uyarılır TCA ara ürünlerini yeniler Glukoneogenez için substrat sağlar

PK eksikliği

Normalde RBC’de mitokondri yoktur ve enerji tamamen glikolize bağlıdır.

Heksokinaz eksikliği

Kalıtsal eritrosit defektidir.