Astronomia, Sfera Qiellore dhe Metodat e Studimit

Astronomia

Shkenca që studion gjithçka që ndodhet përtej atmosferës së Tokës, duke u marrë me vëzhgimin, matjen dhe shpjegimin e objekteve dhe dukurive qiellore (rrjedh nga greqishtja: astron – yll dhe nomos – ligj).

Universi

Tërësia e gjithçkaje që ekziston në kohë dhe hapësirë, duke përfshirë planetët, yjet, galaktikat, lëndën ndërmjet galaktikave, grimcat nënbërthamore dhe energjinë.

Orbita

Rruga e përcaktuar që ndjek një trup qiellor gjatë lëvizjes së tij rreth një trupi tjetër në hapësirë.

Kozmologjia

Dega e astronomisë që studion origjinën, strukturën dhe evolucionin e përgjithshëm të Universit.

Astrometria

Dega e astronomisë që merret me matjen e saktë të pozicioneve, lëvizjeve dhe distancave të trupave qiellorë.

Planetologjia

Dega e astronomisë që studion planetët dhe satelitët e tyre.

Hënat (Satelitët natyrorë)

Objekte qiellore që rrotullohen në orbita rreth planetëve; Hëna e Tokës është i vetmi objekt qiellor përveç Tokës ku ka shkelur këmba e njeriut.

Kometat

Trupa qiellorë të përbërë nga akull dhe pluhur (si një lëmsh bore i nxirë), të cilët lëvizin rreth Diellit dhe formojnë një bisht ndriçues spektakolar kur i afrohen atij.

Kometa Enke

Kometë periodike e cila rishfaqet në afërsi të Diellit çdo $3\text{ vjet}$.

Meteoriti

Pjesa e mbetur e një meteori që nuk arrin të digjet plotësisht në atmosferë dhe bie në sipërfaqen e Tokës.

Sfera qiellore

Sipërfaqe sferike e imagjinuar në të cilën projektohen pozitat dhe lëvizjet e dukshme të trupave qiellorë.

Vizura

Vija e drejtë e imagjinuar që bashkon syrin e vrojtuesit me trupin qiellor.

Rrethi i madh

Prerja e sipërfaqes sferike me një rrafsh që kalon nëpër qendrën e sferës.

Rrethi i vogël

Prerja e sipërfaqes sferike me çfarëdo rrafshi të sheshtë i cili nuk kalon nëpër qendrën e saj.

Trekëndëshi sferik

Pjesa e sipërfaqes së sferës e kufizuar nga tre harqe të rretheve të mëdhenj (brinjët $a, b, c$), shuma e këndeve sferike të të cilit është gjithmonë më e madhe se $180^\circ$ ($\alpha + \beta + \gamma > 180^\circ$).

Vertikalja

Drejtimi i rënies së lirë të trupave në Tokë në vendin e vrojtuesit, i cili përfaqëson rezultanten e forcës së rëndimit dhe forcës centrifugale (përcaktohet me peplumbin e qet