Kalium

Waarom is plasma-kalium geen goede indicator van totaal lichaamskalium?

Slechts 2% van alle kalium zit extracellulair; 98% zit intracellulair.

Welke twee organen regelen de kaliumhuishouding?

Darm en nier.

Waarom ontstaat bij normale voeding geen kaliumtekort?

Er wordt altijd een overschot aan kalium opgenomen → nier voert het teveel af.

Waarom wordt bij droogstaande koeien de kaliumopname beperkt?

Hoog kalium remt PTH → slechter calciumbeheer → meer risico op melkziekte.

Welke hormonen regelen de kaliumexcretie via nier en colon?

Aldosteron.

Wat doet aldosteron m.b.t. kalium en natrium?

Verhoogt kaliumexcretie en verhoogt natriumabsorptie in colon.

Via welk transportsysteem worden Na⁺ en K⁺ uitgewisseld in de tubuluscel?

Na⁺/K⁺-ATPase.

Waarom is kalium een potentieel toxisch mineraal?

Kleine extracellulaire veranderingen geven grote elektrische verstoringen → hartritmestoornissen.

Wat gebeurt er met kalium in de proximale tubulus?

Wordt bijna volledig geresorbeerd.

Waar vindt de fijnafstelling van kaliumexcretie plaats?

Distale tubulus.

Wat is nodig voor kaliumexcretie via Na⁺/K⁺-ATPase?

Genoeg natrium in de tubuluscel.

Wat gebeurt er bij alkalose in de tubuluscel?

Cel neemt meer H⁺ op en scheidt meer K⁺ uit → meer kaliumverlies via urine.

Wat gebeurt er als minder natrium in het tubulusvocht zit?

Minder kaliumexcretie → risico op hyperkaliëmie.

Wat gebeurt er als veel natrium in de distale tubulus aanwezig is (bijv. lisdiuretica)?

Meer kaliumverlies → hypokaliëmie.

Waarom geeft diabetes (PU/PD) kaliumverlies?

Glucosurie → osmotische diurese → meer flow → meer kaliumverlies.

Doordat de kaliumconcentratie die zichzelf normaal zou remmen nu telkens wordt weggespoeld, blijft er een hoge concentratiegradient

Wat doen catecholamines met kalium?

Stimuleren kaliumopname in cellen → risico op hypokaliëmie.

Wat doen sympathicolytica met kalium?

Kaliumvrijstelling uit cellen → risico op hyperkaliëmie.

Hoe beïnvloedt insuline de kaliumhuishouding?

Duwt kalium de cel in → verlaagt extracellulair kalium.

Waarom hebben diabeten soms een “normaal” kaliumgehalte ondanks hyperkaliëmie?

PU/PD spoelt kalium uit, waardoor labwaarden normaal lijken terwijl totaal lichaamskalium vaak hoog is.

Wat gebeurt er bij starten van insuline of metformine bij diabetes?

Kalium wordt plots de cellen ingeduwd → ernstige hypokaliëmie.

Waarom geeft een blaasruptuur hyperkaliëmie?

Kaliumrijke urine wordt opgenomen in het abdomen → kalium stijgt in bloed.

Waarom mag je bij blaasruptuur géén infuus/diuretica geven?

Urine kan niet weg → alles loopt terug → verergert hyperkaliëmie.

Hoe stabiliseer je eerst een dier met blaasruptuur?

Alkaliniseren → K⁺ gaat de cel in in ruil voor H⁺.

Hoe verlaag je kalium actief bij hyperkaliëmie?

Glucose geven → → stimuleert insuline → duwt K⁺ de cel in. Bij geen eigen insuline: glucose + insuline-infusie.

Wat zijn twee types hypokaliëmie?

(1) Distributieprobleem (kalium totaal normaal)

(2) Echte depletie (totaal kalium te laag).

Oorzaken van hypokaliëmie door distributie?

Hyperinsulinemie, alkalose, catecholamines.

Oorzaken van echte kaliumdepletie?

Hyperaldosteronisme, alkalose, diuretica, darmverlies (epithelbeschadiging, villi-schade).

Wat is het membraaneffect van hypokaliëmie?

Hyperpolarisatie → cel wordt minder excitable → ileus, spierzwakte, aritmie, apathie.

Waarom correleert plasma-kalium slecht met totaal kalium?

Door grote intracellulaire pool → distributieverschuiving maskeert daadwerkelijke status.

Hoe behandel je hypokaliëmie het liefst?

Oraal, als het maagdarmkanaal werkt → buffert en voorkomt pieken.

Belangrijkste oorzaken van hyperkaliëmie?

Iatrogeen (k-infusie, hemolyse bij transfusie), massale cellyse, nierfalen (pre-renaal, renaal, postrenaal).

Hoe veroorzaakt acidose hyperkaliëmie?

H⁺ gaat cel in → K⁺ gaat cel uit → extracellulair K⁺ stijgt.

Waarom scheidt de tubulus minder kalium uit bij acidose?

Door intracellulaire K⁺-daling, minder pompactiviteit.

Hoe veroorzaakt dehydratie hyperkaliëmie?

Slechte perifere doorbloeding → lactaat → acidose + minder flow door nier → minder kaliumexcretie.

Wat gebeurt er bij renaal lijden met kalium?

Minder nefronen → minder excretie → hyperkaliëmie.

Wat is hydronefrose?

Retrograde urineopstapeling → nierverwijding en degeneratie → renaal falen.

Waarom wordt kalium uitgescheiden wanneer protonen opgenomen worden?

1. Fosfofructokinase wordt geremd → minder ATP → Na⁺/K⁺-ATPase minder actief → kalium accumuleert extracellulair.

2. Acidose → lagere insulinegevoeligheid → minder K⁺ opname in cellen.

3. Activatie van TREK-1 kaliumkanalen bij lage intracellulaire pH → K⁺ efflux.

Wat gebeurt er met de membraanpotentiaal bij hyperkaliëmie?

Hypopolarisatie: rustmembraanpotentiaal stijgt → cellen depolariseren sneller → verhoogde exciteerbaarheid.

Welke symptomen horen bij hyperkaliëmie door verhoogde exciteerbaarheid?

1. Spierrillingen

2. spierzwakte

3. aritmieën.

Welke behandelingsopties bestaan er voor hyperkaliëmie?

1. Diuretica

2. glucose-infuus met insuline

3. NaCl toedienen

4. alkali toedienen.

Waarom helpt glucose (± insuline) bij hyperkaliëmie?

Insuline duwt K⁺ samen met glucose de cel in → verlaagt extracellulair K⁺.

Waarom helpt NaCl bij hyperkaliëmie?

Na⁺ is nodig voor Na⁺/K⁺-uitwisseling; Cl⁻ ondersteunt elektrische stabiliteit.

Waarom helpt alkali bij hyperkaliëmie?

H⁺ gaat cel uit → K⁺ gaat cel in → plasma-K⁺ daalt.

Wat is HYPP?

Hyperkaliëmische periodieke paralyse: genetische aandoening met recidiverende hyperkaliëmische episodes en spierrillingen.

Bij welke dieren zie je HYPP typisch?

Quarter horses en verwante rassen. Omdat HYPP wordt veroorzaakt door een genetische mutatie in het natriumkanaal (SCN4A) die afkomstig is van één invloedrijke Quarter Horse-hengst, Impressive, wiens nakomelingen de mutatie wereldwijd verspreid hebben