Celstructuur, Celfunctie en Eiwitsynthese

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/52

flashcard set

Earn XP

Description and Tags

Woordenschat- en begrippenflashcards over celstructuur, celmembraanfuncties, transmembraantransport, celorganellen, de celcyclus en het volledige proces van eiwitsynthese (transcriptie en translatie).

53 Terms

1
New cards

Eiwitsynthese

Het biologische proces waarbij cellen eiwitten opbouwen op basis van de genetische instructies in het DNA, plaatsvindend via transcriptie in de celkern en translatie in de ribosomen.

2
New cards

Gen

Een segment van een DNA-streng op een specifieke locatie op een chromosoom dat alle tripletten van stikstofhoudende basen bevat die nodig zijn om één specifiek eiwit te produceren.

3
New cards

Triplet

Een groepje van 33 opeenvolgende stikstofhoudende basen op het DNA die samen de code vormen voor een aminozuur.

4
New cards

Transcriptie

Het proces in de celkern waarbij de sequentie van stikstofhoudende basen van een gen wordt overgeschreven naar een complementaire streng messenger-RNA (mRNA).

5
New cards
<p>Stappen van de transcriptie</p>

Stappen van de transcriptie

Stap 1: DNA-strengen wijken uiteen en RNA-polymerase bindt aan de promotor. Stap 2: RNA-polymerase vormt complementaire codons op de mRNA-streng (met uracil in plaats van thymine). Stap 3: RNA-polymerase bereikt de terminator, waarna mRNA en enzym loslaten en het DNA zich herstelt.

6
New cards

Promotor

Het startsignaal aan het begin van een gen waaraan het enzym RNA-polymerase zich hecht om de transcriptie in gang te zetten.

7
New cards

RNA-polymerase

Het enzym dat de twee DNA-strengen uit elkaar doet gaan en complementaire ribonucleotiden aaneenrijgt tot een mRNA-streng (waarbij uracil aan adenine bindt).

8
New cards

Codon

Een reeks van 33 opeenvolgende stikstofhoudende basen op een mRNA-streng die complementair is aan een triplet op het DNA.

9
New cards

Terminator

Het stopsignaal aan het uiteinde van een gen dat ervoor zorgt dat RNA-polymerase en de gevormde mRNA-streng loskomen van het DNA.

10
New cards

Translatie

Het vertalen van de basensequentie van het mRNA naar een keten van aminozuren (polypeptide) door ribosomen in het cytoplasma.

11
New cards

Transfer-RNA (tRNA)

Een RNA-molecuul dat een specifiek aminozuur naar het ribosoom brengt en beschikt over een anticodon dat complementair is aan het mRNA-codon.

12
New cards

Anticodon

Een specifiek trio van stikstofhoudende basen op een tRNA-molecuul dat bindt aan het complementaire codon op de mRNA-streng.

13
New cards

Vrije ribosomen

Ribosomen die los verspreid liggen in het cytoplasma en waarvan de geproduceerde eiwitten direct in het cytosol terechtkomen.

14
New cards

Gebonden ribosomen

Ribosomen die vastgehecht zijn aan het endoplasmatisch reticulum; hun eiwitten worden in het ER omgezet en verpakt voor intern gebruik of secretie.

15
New cards

Fosfolipide dubbellaag

De basisstructuur van het celmembraan bestaande uit twee lagen fosfolipiden met hydrofiele koppen aan de buitenzijden en hydrofobe vetstaarten aan de binnenzijde.

16
New cards

Cholesterol (in celmembraan)

Een membraanlipide dat zorgt voor versteviging van het celmembraan, waardoor dit minder vloeibaar en minder permeabel wordt.

17
New cards

Membraankoolhydraten

Koolhydraatketens aan de extracellulaire zijde (zoals in glycoproteïnen en glycolipiden) die functioneren als smeermiddel, kleefmiddel, receptor en cellulair herkenningssysteem.

18
New cards

Kanaaleiwitten

Transmembraaneiwitten met permanent openstaande openingen (leak channels) waarlangs water en kleine deeltjes vrij door het membraan kunnen bewegen.

19
New cards

Receptoreiwitten

Membraaneiwitten die specifieke stoffen binden, waarbij het gevormde stof-receptor-complex specifieke reacties of processen in de cel initieert.

20
New cards

Dragereiwitten

Transmembraaneiwitten die selectief specifieke atomen, ionen of moleculen binden om ze naar binnen of naar buiten de cel te transporteren.

21
New cards
<p>Overzicht transmembraantransport</p>

Overzicht transmembraantransport

Het overzicht van alle transportmogelijkheden door de plasmamembraan: diffusie, osmose, filtratie, door dragerstof gemedieerd transport (gefaciliteerde diffusie en actief transport) en vesiculair transport (endocytose en exocytose).

22
New cards

Diffusie

Passieve verplaatsing van opgeloste moleculen in de richting van de laagste concentratie opgeloste stof, aangedreven door de concentratiegradiënt.

23
New cards

Osmose

Passieve verplaatsing van watermoleculen over een membraan naar het compartiment met de hoogste concentratie opgeloste deeltjes, aangedreven door de concentratiegradiënt.

24
New cards

Filtratie

Passief transport van water (meestal inclusief opgeloste bestanddelen) door een membraan onder invloed van hydrostatische druk (zoals de bloeddruk).

25
New cards

Gefaciliteerde diffusie

Passieve verplaatsing van stoffen met behulp van een dragereiwit in de richting van de laagste concentratie opgeloste stof.

26
New cards

Actief transport

Energieverbruikend proces waarbij dragereiwitten onder verbruik van ATP\text{ATP} atomen, ionen of moleculen door het celmembraan pompen.

27
New cards

Vesiculair transport

Actief transportmechanisme waarbij stoffen verpakt in membraanblaasjes de cel worden binnengebracht (endocytose) of afgegeven (exocytose) met behulp van ATP\text{ATP}.

28
New cards

Receptorgemedieerde endocytose

Vesiculair proces waarbij specifieke stoffen binden aan membraanreceptoren, waarna een blaasje insnoert en de inhoud intracellulair vrijzet.

29
New cards

Pinocytose

Een vorm van endocytose waarbij de cel extracellulaire vloeistof opneemt door blaasjesvorming; ook aangeduid als 'het drinken van de cel'.

30
New cards

Fagocytose

Een vorm van endocytose waarbij grote of vaste deeltjes worden opgenomen en omsloten door blaasjes; ook aangeduid als 'het eten van de cel'.

31
New cards

Isotoon

Situatie waarin twee vloeistoffen een gelijke concentratie opgeloste stoffen hebben (bijvoorbeeld rode bloedcellen in 0,9% NaCl0{,}9\%\,\text{NaCl}), waardoor er geen netto waterverplaatsing optreedt.

32
New cards

Hypertoon

Situatie waarin een externe vloeistof een hogere concentratie opgeloste stoffen heeft dan de cel (bijvoorbeeld 2% NaCl2\%\,\text{NaCl}), waardoor water via osmose de cel verlaat en de cel verschrompelt.

33
New cards

Hypotoon

Situatie waarin een externe vloeistof een lagere concentratie opgeloste stoffen heeft dan de cel (bijvoorbeeld zuiver water met 0% NaCl0\%\,\text{NaCl}), waardoor water via osmose de cel binnendringt en deze opzwelt.

34
New cards

Cytoskelet

Inwendig raamwerk van eiwitten dat mechanische stevigheid verleent en zorgt voor flexibiliteit en verplaatsing van structuren binnen de cel.

35
New cards

Microvilli

Plooivormige uitstulpingen van de celmembraan die het totale celoppervlak vergroten om opname en afgifte van stoffen efficiënter te maken.

36
New cards

Centriolen

Organellen die tijdens de celdeling naar tegenovergestelde polen migreren en spoeldraden opbouwen die chromosomen scheiden.

37
New cards

Cilia (trilharen)

Beweeglijke structuren aan de buitenzijde van het celmembraan die stoffen, slijm of vocht over het celoppervlak geleiden (zoals in de trachea richting de farynx).

38
New cards

Flagella (zweepharen)

Lange cellulaire uitlopers die dienen voor de voortbeweging van de cel in zijn geheel (zoals de staart van een zaadcel).

39
New cards

Proteasomen

Cilindervormige organellen die instaan voor het afbreken en recycleren van foutieve, gedenatureerde of beschadigde eiwitten.

40
New cards

Glad endoplasmatisch reticulum (SER)

Membraannetwerk zonder ribosomen dat lipiden en steroïdhormonen synthetiseert, toxines afbreekt in de lever en calciumionen buffert in spiercellen.

41
New cards

Ruw endoplasmatisch reticulum (RER)

Deel van het endoplasmatisch reticulum dat bezet is met ribosomen en instaat voor de aanmaak, bewerking en het transport van eiwitten.

42
New cards

Golgi-apparaat

Organel dat transportblaasjes van het ER modificeert en uitsorteert tot lysosomen, secretoire blaasjes (exocytose) of membraanvernieuwingsvesikels.

43
New cards

Lysosomen

Membraanblaasjes gevuld met hydrolytische spijsverteringsenzymen die organisch materiaal afbreken dat door fagocytose is opgenomen.

44
New cards

Peroxisomen

Blaasjes met enzymen die vetzuren en organische moleculen afbreken, waarbij vrije radicalen worden geproduceerd.

45
New cards

Mitochondrieën

De energieproducerende organellen van de cel die door afbraak van glucose en vetzuren moleculen zoals ATP\text{ATP} en creatinefosfaat (CP\text{CP}) genereren.

46
New cards

Interfase

De niet-delende periode van de celcyclus bestaande uit de G1G_1-, SS- en G2G_2-fasen, waarin de cel groeit en zich voorbereidt op deling.

47
New cards

S-fase

De fase van de interfase waarin DNA-replicatie optreedt, waardoor 4646 enkelvoudige chromosomen verdubbelen naar 4646 chromosomen bestaande uit 9292 chromatiden.

48
New cards

Mitose

De nucleaire deling waarbij de verdubbelde chromatiden (4646 chromosomen met 9292 chromatiden) over twee identieke dochterkernen worden verdeeld via vier opeenvolgende fasen.

49
New cards

Profase

Eerste mitosefase waarin het chromatine condenseert tot zichtbare chromosomen, de kernmembraan verdwijnt en centriolen spoeldraden vormen naar de centromeren.

50
New cards

Metafase

Mitosefase waarin de chromosomen zich onder geleiding van de spoeldraden netjes rangschikken in het equatorvlak van de cel.

51
New cards

Anafase

Mitosefase waarin de centromeren splitsen en dochterchromatiden door verkortende spoeldraden naar tegenoverliggende polen worden getrokken; de cytokinese zet hier al in.

52
New cards

Telofase

Laatste fase van de mitose waarin dochterchromosomen despiraliseren tot chromatine en rond beide sets een nieuwe kernmembraan ontstaat.

53
New cards

Cytokinese

De uiteindelijke verdeling van het cytoplasma, organellen en cytosol over twee dochtercellen via een insnoerende klievingsgroeve.